Dinsdag 22/06/2021

VS

Wat Trump kan leren uit de Cubaanse raketcrisis

null Beeld AP
Beeld AP

De wederzijdse dreigementen van de VS en Noord-Korea doen denken aan de Cubaanse raketcrisis in de jaren 60. Toen ontstond gedurende 13 dagen nucleaire dreiging tussen Rusland en de VS. Sommige experts wezen zelfs op een potentiële start van WOIII.

Op 4 oktober 1962 voer de Indigirka de Cubaanse haven van Mariel binnen. Aan boord van een sovjet-vrachtschip bevond zich een lading nucleaire bommen en raketkoppen. De voorraad stond gelijk aan twintig maal de explosieve kracht van alles wat de geallieerde luchtmachten tijdens de Tweede Wereldoorlog boven Duitsland hadden gedropt. Pas in de late avond van 15 oktober werden de adviseurs van Amerikaans president Kennedy door de inlichtingendiensten op de hoogte gebracht. Op luchtfoto's was te zien dat het regime van Chroesjtsjov twee middellange afstandsraketten op Cuba had opgesteld.

De luchtfoto die werd genomen door een Amerikaans verkenningsvliegtuig.  Beeld AFP
De luchtfoto die werd genomen door een Amerikaans verkenningsvliegtuig.Beeld AFP

Point of no return

De Cubaanse raketcrisis toonde aan dat er soms beslissingen moesten worden genomen die alleen een president kon maken. Een president heeft de macht om over het lot van zijn volk te beslissen en bij uitbreiding de hele wereld. Zoals bijvoorbeeld bleek uit het beraad van Ex Comm, de Amerikaanse beleidsgroep tijdens de crisis, dat president Kennedy besliste om niet aan te vallen. Zo werd de dreiging, op het incident in de Varkensbaai na, beperkt tot woorden en werd een point of no return vermeden.

Gezien de explosieve retoriek van de Noord-Koreaanse leider Kim Jong-un, is het begrijpelijk dat president Trump in de verleiding kwam om hetzelfde te doen. "De klassieke speltheorie leert ons dat je een voordeel kan krijgen boven je tegenstander als je hem kan overtuigen dat je meer boos bent dan hij is", schrijft auteur Michael Dobbs aan The Washington Post. "Zo’n ­oorlogsretoriek kan op den duur naar een point of no return leiden”, zegt Sico Van de Meer aan het Clingendael Instituut. “En dan zal een van de twee niet anders kunnen dan zijn dreigementen hard te maken.”

Een Noord-Koreaanse postzegel om de lancering van hun intercontinentale raket te vieren.  Beeld AP
Een Noord-Koreaanse postzegel om de lancering van hun intercontinentale raket te vieren.Beeld AP

'Mad man'

Tijdens de Cubaanse raketcrisis werd de rol van de 'mad man' perfect belichaamd door Fidel Castro, de enige leidende acteur die serieus bereid was om een kernoorlog te riskeren. 'Patria o muerte' - vaderland of de dood - was immers de slogan van de Cubaanse revolutie. De veronderstelling van de rol van de 'mad man' heeft altijd deel uitgemaakt van de zwakke tegen de sterke, of het nu gaat om Cuba of Noord-Korea of de Islamitische Staat. Het geeft de zwakkere speler een voordeel dat hij anders niet zou hebben.

Tijdens de crisis van 1962 kwamen de twee 'rationele' spelers - Kennedy en Chroesjtsjov - tegenover de 'mad man' Castro. Ondanks alles wat hen hopeloos verdeelde, hadden ze een bepaalde sympathie voor elkaar. Dat bewezen ook de brieven van de voormalige first lady Jackie Kennedy na de moord op haar man. "Jullie waren tegenstanders, maar jullie waren verenigd in de idee dat de wereld niet mocht worden opgeblazen."

Naarmate president Trump zich klaar houdt voor een mogelijke nucleaire confrontatie met Noord-Korea, kunnen we alleen maar hopen dat hij voorzichtig en rationeel omspringt met zijn beslissingsmacht. "De klassieke speltheorie leert ook dat als niemand actie onderneemt, we alsnog kunnen terechtkomen in een conflict", vertelt Dobbs aan The Washington Post.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234