Dinsdag 06/12/2022

NieuwsKerk

Wat staat er te gebeuren in het Vaticaan? Paus stelt twintig nieuwe kardinalen aan en plaveit zo de weg voor mogelijke aftreding

Kardinalen tijdens de inhuldigingsmis van de huidige paus Franciscus in Rome. Beeld Getty Images
Kardinalen tijdens de inhuldigingsmis van de huidige paus Franciscus in Rome.Beeld Getty Images

Is er dit weekend iets ‘groots’ op til in het Vaticaan? Paus Franciscus benoemt namelijk twintig nieuwe kardinalen, en grijpt die gelegenheid aan om met alle 226 kardinalen in het conclaaf enkele geplande hervormingen in de kerk door te nemen. Daarmee lijkt het er steeds meer op dat de paus zijn eigen afscheid aan het voorbereiden is.

Redactie

Wat gebeurt dit weekend in het Vaticaan?

Op zaterdag benoemt paus Franciscus in de Sint-Pietersbasiliek in Rome twintig nieuwe kardinalen. Dat zijn de voornaamste kerkelijke hoogwaardigheidsbekleders na de paus. Ze staan hem bij in het bestuur van de kerk en kiezen na diens overlijden of aftreden een opvolger in een conclaaf, dat in totaal 132 kiesgerechtigde kardinalen telt.

Wie zijn de nieuwe kardinalen?

Franciscus heeft in zijn keuze voor de twintig nieuwe kardinalen vooral gekeken naar hun politieke agenda, en of die voldoende samenvalt met die van de paus zelf. Zo liet Franciscus Salvatore Cordileone, de aartsbisschop van San Francisco, links liggen omdat die Nancy Pelosi de communie weigerde vanwege haar steun aan abortusrechten. De paus koos dan weer wel voor Robert McElroy, de bisschop van San Diego en een belangrijke bondgenoot van Franciscus in de Amerikaanse bisschoppenconferentie. McElroy neemt het op voor lgbtq+-personen en verkiest een zachte aanpak als het gaat om pro-abortuspolitici. Ook Nigeria, Singapore en Oost-Timor kregen een kardinaal, terwijl traditionele kardinaalszetels zoals Venetië, Milaan en Los Angeles achter het net visten. Daarmee wil Franciscus de veelkleurigheid van de kerk in de verf zetten.

Kardinalen verzamelen in de Sint-Pietersbasiliek in Rome om de aanstelling van 17 nieuwe kardinalen te volgen in 2016. 
 Beeld REUTERS
Kardinalen verzamelen in de Sint-Pietersbasiliek in Rome om de aanstelling van 17 nieuwe kardinalen te volgen in 2016.Beeld REUTERS

Opvallend is de (relatief) jonge leeftijd van de nieuwe kardinalen. Zestien van de twintig zijn jonger dan tachtig jaar. Dat maakt dat ze kiesgerechtigd zijn in de volgende pausverkiezingen. Kardinalen die ouder zijn dan tachtig de dag voordat de paus aftreedt of sterft, worden uitgesloten van de verkiezing. Het jongste en opvallendste lid van de nieuwe kardinalen is de Italiaanse missionaris Giorgio Marengo. Met zijn 48 jaar wordt hij de jongste van het kardinalencollege. Hij staat aan het hoofd van de apostolische prefectuur van Ulaanbaatar in Mongolië.

Zitten er ook Belgen bij de nieuwe kardinalen?

Op de oorspronkelijke lijst van nieuwe kardinalen stond ook de Gentse emeritus- bisschop Luc Van Looy. Op de aankondiging van zijn selectie volgde heel wat kritiek, omdat Van Looy te weinig doortastend zou zijn geweest in zijn optreden tegen misbruik in de kerk als bisschop van Gent. Hij kreeg van de paus een kerkelijke vrijstelling.

Waarom doet de paus dit?

Veel experts zijn het erover eens dat de paus met de benoeming van de nieuwe kardinalen zijn eigen erfenis probeert veilig te stellen. Van de 132 kiesgerechtigde kardinalen die er vanaf zaterdag zijn, heeft hij er bovendien ruim 60 procent benoemd.

Steeds vaker steken geruchten de kop op over het mogelijke aftreden van de paus. Franciscus annuleerde zijn reizen naar Congo en Zuid-Soedan omwille van gezondheidsproblemen, en liet op de terugweg van zijn reis naar Canada weten het ‘wat rustiger aan te gaan doen’. Uitspraken die met een korreltje zout dienen te worden genomen, want volgende maand trekt Franciscus naar Kazachstan, en ook Oekraïne staat op de planning.

De geruchten over een mogelijk aftreden worden ook gevoed door een bezoek dat Franciscus plant aan het graf van paus Celestinus V in de Italiaanse stad L’Aquila. Die kondigde in de 13de eeuw als eerste paus ooit zijn eigen aftreden aan. Ook dat is volgens veel experts een aanwijzing voor de toekomstplannen van Franciscus.

Wat staat er mogelijk nog op de planning in het Vaticaan?

Franciscus wil de benoeming van de twintig nieuwe kardinalen aangrijpen om met alle 226 kardinalen te praten over de Preadictate Evangelium, de nieuwe constitutie van de Romeinse Curie. Met die hervorming wordt bepaald dat iedere gelovige, man of vrouw, in de toekomst in aanmerking komt voor een leidinggevende functie in de Curie, zeg maar het bestuurlijk apparaat van de kerk. Voor de paus moet dit op termijn de leidraad worden voor de hele kerk.

Franciscus zou de gelegenheid ook kunnen aangrijpen om met de kardinalen na te denken over een hervorming van het conclaaf, en eventueel zijn eigen aftreden aan te kondigen. Buiten kijf staat dat de komende dagen ‘iets groots’ staat te gebeuren in het Vaticaan.

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234