Zondag 06/12/2020

OpinieManu Pintelon

Wat quarantaine ons leert over ons gevangenisbeleid

De gevangenis in Mechelen, die al sinds 1874 in gebruik is.Beeld BELGA

Manu Pintelon en Marlies Gailliaert zijn de Belgische coördinatoren van vzw De Huizen.

Het zijn vreemde tijden. We zitten allen thuis met vragen en onzekerheden.  Wat een geluk dat we dit in ons eigen huis mogen doen. Maar geleidelijk aan geraken onze sociale agenda’s leeg. De verveling slaat toe.

De vrijheidsstraf. Zo voelt het soms. We moeten binnenblijven en mogen niet doen wat we willen doen. Er is geen tijd voor ontspanning, of misschien zodanig veel tijd dat het niet zorgt voor ontspanning maar voor spanning. Om de quarantaine gezond door te komen is het belangrijk om een bepaalde structuur te volgen. Eet gezond, volg een uurrooster, slaap voldoende en beweeg. Plots beseffen we hoe belangrijk een zinvolle dagbesteding is. Het is best wel confronterend om een periode ‘in quarantaine’ te zijn.

Laat me u nu even meenemen van quarantaine naar detentie.  Stel je voor dat je van een rechter te horen krijgt dat dit voor de komende vijf à tien jaar het geval zal zijn. Hoe zou jij die periode aanpakken?  Bij De Huizen denken we hier al een lange tijd over na. Wij zijn ervan overtuigd dat de quarantaine van de 21ste eeuw niet moet gebeuren in een mastodont van vijfhonderd man die gebouwd werd in de achttiende eeuw. 

Elk individu maakt zich vandaag zorgen om Covid-19. Plots komt door de coronacrisis een hele resem aan menslievende initiatieven, vanuit elke hoek. We horen het zelf borrelen in de gevangenissen. Gedetineerden komen met het idee om mondmaskers te maken. “Ik wil zo graag iets betekenen. Laat mij in deze tijden niet zinloos zijn”, klinkt het. 

Re-integratie en herstel

We mogen niet vergeten dat er natuurlijk een cruciaal verschil is tussen de quarantaine voor de bevolking wegens het coronavirus en de quarantaine van onze gedetineerden. Wij liggen persoonlijk niet aan de oorzaak van de quarantaine, gedetineerden wel. Zij hebben de wet overtreden en moeten daarom op de blaren zitten.

Maar welke resultaten wil een vrijheidsstraf precies bereiken? Allereerst is het belangrijk dat een gedetineerde na zijn straf niet opnieuw dezelfde (of andere) fouten begaat. Daarom is het belangrijk dat men tijdens de vrijheidsstraf een gedetineerde actief voorbereidt op het leven na de straf. Een leven zonder criminaliteit. 

Bovendien zou een vrijheidsstraf moeten leiden tot re-integratie en herstel. Herstel van de schade die men aanrichtte aan de maatschappij en aan het slachtoffer, maar ook herstel van zichzelf. Wat baat het als we door het straffen enkel schade toedienen aan de gedetineerde en niet inzetten op het herstellen van de samenleving? Toch blijven we gedetineerden opsluiten in gedateerde gevangenissen die geen antwoord bieden op de noden van vandaag. Een manier van vrijheidsstraffen die geen goede resultaten met zich meebrengt, geen goede re-integratie, geen herstel, maar wel een heel apparaat aan bewakingspersoneel voorziet die er vooral moet op toezien dat iedereen blijft waar hij moet blijven. 

Vzw De Huizen pleit voor een nieuw penitentiair idee: detentiehuizen. Dit zijn kleinschalige detentievormen die gedifferentieerd zijn op het niveau van begeleiding en beveiliging, en bovendien verankerd zijn in de lokale omgeving. De vrijheidsstraf van de 21ste eeuw.

Wij zijn ervan overtuigd dat kleinschalige detentiehuizen wel soelaas bieden. Kleinschaligheid brengt de mogelijkheid voor een persoonsgerichte aanpak. In kleine groepen kan men bouwen aan een goede structuur en terwijl zorgen voor een zinvolle dagbesteding. 

Kleinschaligheid zorgt ervoor dat onze gedetineerden opnieuw verbinding kunnen maken: verbinding met elkaar, met personeel, met familie en met de samenleving. De kleinschalige detentiehuizen zijn in de buurt verankerd. Vanuit de herstelgedachte kunnen ze op die manier een economische, sociale of culturele rol spelen in hun directe omgeving. 

De detentiehuizen zijn gedifferentieerd op vlak van beveiliging, detentie-invulling en begeleiding. Hebben alle gedetineerden hetzelfde niveau van beveiliging nodig? Alsof één soort pil alle zieken beter zou kunnen maken. Negentig procent van de huidige gevangenispopulatie krijgt de beveiliging die zij nu niet nodig hebben. Wil men de re-integratie bevorderen bij gedetineerden, dan moet men differentiëren.

Velen vragen zich af of een opsluiting in een detentiehuis wel nog een straf is. Ik denk dat we vandaag het antwoord voelen.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234