Zaterdag 04/02/2023

Wat ons het meest spijt op ons sterfbed

Bronnie Ware, een Australische verpleegster die jarenlang patiënten bijstond in hun laatste momenten, bundelde de vijf belangrijkste spijtbetuigingen in een boek. Christine Malfait en Marie-Anne De Keyser, twee Vlaamse vrouwen met elk twaalf jaar ervaring in de palliatieve thuiszorg, toetsen het lijstje aan hun bevindingen.

Ik wou dat ik geleefd had zoals ik wou, zonder altijd te proberen voldoen aan de verwachtingen van anderen

'Dit kwam het vaakst voor. Mensen worden geconfronteerd met de vele dromen die ze nooit hebben vervuld.'

Christine Malfait: "'Wat als?' is inderdaad een veel voorkomende vraag. 'Wat als ik een andere studierichting had gekozen? Wat als ik vaker op reis was gegaan? Had ik maar gekozen voor die job, had ik maar...' De keuzes die mensen ooit gemaakt hebben, trekken ze dan in twijfel. Een vreemde vertrouwen ze zulke dingen vaak eerder toe. Ik probeerde hen dan ook een duwtje in de rug te geven, om hen in de mate van het mogelijk toch nog enkele dromen te laten realiseren."

Ik wou dat ik niet zo hard had gewerkt

'Vooral mannelijke patiënten vertelden me dit. Ze misten hun opgroeiende kinderen en het gezelschap van hun vrouw.'

Malfait: "Het gebeurt. Vooral bij mannen die hard hebben gezwoegd, heel wat hebben bereikt en nu in luxe kunnen leven. Zij hebben dan spijt van de tijd die ze daarbij hebben ingeschoten. Als je weet dat je doodgaat, stelt die luxe uiteraard niet zoveel meer voor."

De Keyser: "Ooit verzorgde ik een bejaarde patissier en die betreurde het echt dat hij niet meer van het leven had geprofiteerd. Maar het is helemaal niet zo dat alleen oude mannen hier spijt over hebben. Ook jongeren. Ze hebben hard gestudeerd, zijn meteen daarna aan het werk gegaan en dan wensen ze dat ze toch wat meer tijd voor zichzelf hadden genomen."

Ik wou dat ik durfde zeggen wat ik voelde

'Veel mensen hebben hun gevoelens onderdrukt omdat ze geen zin hadden in ruzie.'

Malfait: "Dit komt het vaakst voor. Niet alleen bij de patiënt trouwens, ook de nabestaanden kampen met die gevoelens. Bijvoorbeeld: een zoon wil voor zijn vader sterft eindelijk uitleggen waarom hij die keer zo kwaad op hem was. Familie en vrienden weten heel goed dat als ze nu hun hart niet luchten, het te laat is. En als ze het dan doen, hebben ze vaak spijt waarom ze het niet veel eerder hebben gedaan."

De Keyser: "Het is ook niet altijd om ruzie te vermijden. Vaak hebben mensen spijt dat ze een ruzie toch niet hebben uitgepraat, dat ze die persoon niet hebben laten weten dat ze hem toch nog graag zien. Ouders die hun kinderen niet meer zien door een conflict, broers en zussen die al jaren in onenigheid leven... het zijn allemaal zaken die op een sterfbed naar boven komen."

ik wou dat ik contact had gehouden met vrienden

'Mensen leiden een druk leven en laten nogal eens oude vriendschappen verwateren. Als de dood nadert, beseffen ze beter wat die vrienden voor hen betekenen.'

Malfait: "Dat ben ik nooit tegengekomen."

De Keyser: "Het is meer andersom. Als iemand ziek wordt, ziet hij al snel zijn vriendengroep uitdunnen. Enkel echte vrienden staan iemand bij tot het allerlaatste moment. De patiënt weet dus heel goed wie zijn ware vrienden zijn. Als hij spijt heeft, dan veel meer over het feit dat hij die echte vrienden vroeger niet meer heeft gewaardeerd. Dat hij vroeger niet heeft gezien wie zijn echte vrienden zijn."

Ik wou dat ik mezelf gelukkiger had laten zijn

'Veel mensen beseffen niet dat geluk een keuze is. Ze bleven vaak vasthouden aan oude gewoonten en patronen. Daardoor maakten ze zichzelf wijs dat ze geen nood hadden aan verandering.'

Malfait: "Mensen realiseren pas hoe gelukkig ze zijn geweest als ze op hun leven terugkijken. En dan betreuren ze zich dat ze die gelukkige momenten niet intenser hebben beleefd. Zolang je niet ziek wordt, ga je ongewild mee in de drukte van alledag. Dan vergeet je al eens te genieten of erbij stil te staan hoe goed je het wel hebt."

De Keyser: "Met de dood in ogen kom je tot de essentie van het leven. Dan gaat het niet meer over een drukke agenda of een gebrek aan tijd. Je kijkt terug en vraagt je dan af waarom je er niet meer van hebt genoten. Maar niet iedereen heeft spijt op zijn sterfbed. Dat zou je bijna vergeten als je dit lijstje ziet. Je hebt best veel mensen die tevreden terugblikken en zeggen: 'Ik ben content, ik had een schoon leven.'"

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234