Zondag 20/10/2019

Shutdown

Wat merken de Amerikanen nu echt van Trumps gevecht met het Congres?

President Donald Trump spreekt de pers toe aan het Witte Huis. Hij staat op het punt om te vertrekken naar Texas, terwijl de shutdown nog steeds aan de gang is. Beeld AP

De gedeeltelijke sluiting van het overheidsapparaat, waarmee president Trump de Democraten in het Congres wil dwingen 5 miljard euro ter beschikking te stellen voor de bouw van een muur langs de grens met Mexico, gaat haar 21ste dag in. Daarmee evenaart Trump het record van de shutdown in 1995 onder president Clinton. Wat merken de Amerikanen van het gevecht tussen Trump en het Congres?

Allerlei diensten liggen stil

Niet alle overheidsdiensten worden getroffen door de shutdown. De financiering van de strijdkrachten, gezondheidszorg en sociale voorzieningen gaat door. Bij elkaar zitten negen ministeries nu al drie weken zonder geld: Landbouw, Justitie, Financiën, Handel, Binnenlandse Zaken, Buitenlandse Zaken, Transport, Binnenlandse Veiligheid en Huisvesting. Ook het milieuagentschap EPA en de belastingdienst IRS zijn dicht, evenals de FDA, die toeziet op de kwaliteit van voedsel en medicijnen.

- Boeren die het slachtoffer zijn van de tarievenoorlog van de regering-Trump met China, krijgen voorlopig geen financiële hulp.

- De voedselhulp aan 38 miljoen arme Amerikanen, vooral kinderen en bejaarden, loopt op den duur gevaar. Voorlopig is er nog geld, maar als de shutdown voortduurt tot volgende maand, wordt het problematisch.

- Doordat de FDA gesloten is, ontstaan er vertragingen bij de goedkeuring van geneesmiddelen. Er zijn ook geen routinecontroles bij levensmiddelenproducenten meer.

- De Forest Service, het Amerikaanse staatsbosbeheer, heeft bij gebrek aan personeel het werk moeten staken om bosbranden te voorkomen.

- Tal van bedrijven hebben hun plannen om naar de beurs te gaan moeten uitstellen, omdat de beurswaakhond Securities and Exchange Commission (SEC) alleen personeel beschikbaar heeft voor noodgevallen.

- De campagne tegen het misbruik van pijnstillers, waaraan ieder jaar tienduizenden Amerikanen bezwijken, is grotendeels stil komen te liggen, omdat het personeel gedwongen thuiszit. Dit was een prioriteit van de regering-Trump.

- Ook passagiers op vliegvelden beginnen de gevolgen te voelen: de rijen bij de veiligheidscontroles worden langer. Steeds meer werknemers van de Transport Security Administration (TSA), die verantwoordelijk is voor het checken van bagage en passagiers, melden zich ziek nu ze wel moeten werken, maar niet betaald krijgen.

- De behandeling van duizenden asielverzoeken en andere immigratiezaken ligt stil doordat immigratierechters naar huis zijn gestuurd door het ministerie van Justitie.

Het Personeel betaalt de prijs

Voor de 800.000 ambtenaren die voor de gesloten ministeries werken, is het sappelen. Ruim de helft van hen is met verlof naar huis gestuurd. De rest moet doorwerken, maar krijgt voorlopig niet betaald.

Uiteindelijk krijgen de meesten hun salaris alsnog uitgekeerd, zodra Trump en het Congres een akkoord hebben bereikt. Tot die tijd moeten ze het zien uit te houden op hun spaargeld. Sommige ministeries hebben hun personeel voorbeeldbrieven meegegeven waarmee zij hun huisbaas, hypotheekverstrekker of energiebedrijf uitleg kunnen geven over de reden dat ze achterlopen met hun betalingen.

Het personeel van de Amerikaanse kustwacht kreeg de raad een rommelmarkt te houden of als babysitter aan de slag te gaan om de eindjes aan elkaar te knopen. “Het is misschien vervelend om de harde feiten onder ogen te zien, maar toch is het beter je kop niet in het zand te steken”, aldus de kustwacht, die het advies haastig van haar website haalde nadat er een storm van kritiek was opgestoken.

Het moeilijkst hebben de laagstbetaalde werknemers het, zoals schoonmakers en portiers. Zij zijn vaak niet in dienst van het ministerie, maar bij een schoonmaakbedrijf of uitzendbureau. Zij kunnen naar hun loon fluiten, ook al komen ze wel opdagen.

Volgens Trump staat een groot deel van de getroffen ambtenaren vierkant achter hem in zijn gevecht om de Muur. “Volhouden tot u geld voor de muur hebt gekregen!”, zouden veel ambtenaren hem hebben laten weten. Onzin, zeggen de vakbonden. Zij hebben van hun leden juist veel klachten over de shutdown gekregen. “Als de president wil gokken, moet hij misschien weer casino’s gaan uitbaten”, sneerde een van de vakbonden.

De kosten voor de overheid

De sluiting van een deel van het overheidsapparaat gaat de Amerikaanse economie zeker 1 miljard euro per week kosten, schat Kevin Hassett, de voorzitter van Trumps economische adviesraad. Honderdduizenden ambtenaren moeten op hun uitgaven bezuinigen en dat werkt natuurlijk door in de economie. Daarbij komt dat de overheid nog eens miljarden kwijtraakt aan arbeidsproductiviteit doordat een enorm leger ambtenaren thuiszit. Die moeten later wel hun salaris krijgen, ook al is er niets uit hun handen gekomen.

Kredietbeoordelaar Fitch Ratings waarschuwde deze week dat het de kredietstatus van de Amerikaanse overheid mogelijk zal afwaarderen. Dat zou betekenen dat de VS meer rente moeten betalen over staatsobligaties. Al die gevolgen kunnen ertoe leiden dat de groei van de Amerikaanse economie iets lager uitvalt dan president Trump hoopt, zeker als de shutdown nog veel langer gaat duren.

Shutdown treft ook ruimte

De gevolgen van de sluiting van de Ameri­kaanse overheid laten zich voelen tot buiten de dampkring. Terwijl een essentieel onderdeel van ruimtetelescoop Hubble kapot is, zitten de meeste experts thuis.

Het kapotte onderdeel, de Wide Field Camera 3 (WFC3), is een van de instrumenten waarmee Hubble zijn beroemde ruimtefoto’s maakt. Dinsdag werkte die camera niet meer, meldt de ruimtevaartorganisatie NASA. Het onderdeel werd in 2009 geïnstalleerd.

Hoewel drie andere meet­instrumenten – een camera en twee zogenaamde spectrografen – nog functioneren, is het falen van WFC3 een nieuwe tegenvaller voor het ruim 28 jaar oude instrument. Het defect volgt op een probleem in oktober, toen een van de gyroscopen van de telescoop het begaf. De Hubble heeft niet het eeuwige leven.

Hoewel het probleem met de ­gyroscoop uiteindelijk vanaf de grond werd verholpen, is de kans groot dat zo’n oplossing nu langer op zich laat wachten, schrijft wetenschapssite Nature. Door de shutdown kunnen de salarissen van overheidsmedewerkers – ook die van de NASA – niet worden uitbetaald.

“WFC3 is het belangrijkste meetinstrument op ruimtetelescoop Hubble. Het levert de beste blik op de hemel die de mensheid heeft. Maar blijkbaar is een of ander rothek belangrijker”, schreef NASA-astronoom Simon Porter in een reactie op Twitter.

Er is wel een kernteam aanwezig om de lopende zaken rond Hubble in goede banen te leiden. Maar voor een reparatie vanaf de grond is vermoedelijk bredere expertise nodig. De NASA is niet bereikbaar voor een officiële reactie – ook de persmedewerkers zitten thuis. 

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234