Woensdag 29/01/2020

'Wat melancholie, wat treurigheid én humor'

dvd l Jim Jarmusch-box HHHH

Jan Temmerman

De nieuwe film van Jim Jarmusch, Broken Flowers, die vanaf deze week bij ons in de bioscopen draait, werd door de Amerikaanse cultregisseur opgedragen aan Jean Eustache. In een interview (DM 28/10) omschreef Jarmusch die Franse filmmaker met veel respect als "a poet of cinema". Eigenlijk is Jarmusch dat zelf ook, een filmdichter met een voorkeur voor urbane vervreemding en existentiële eenzaamheid. Maar het is gelukkig niet allemaal tristesse en zwartgalligheid. Zelf vat Jarmusch zijn oeuvre samen als "een mengeling van een beetje melancholie, een beetje treurigheid én humor".

Het grootste deel van dat oeuvre werd samengebracht in de Jim Jarmusch Collection, waarin zes van zijn langspeelfilms verzameld zitten. Alleen Dead Man (1995), zijn 'gedeconstrueerde' western met Johnny Depp, ontbreekt. In chronologische volgorde zijn dat dus Stranger than Paradise (1984), Down by Law (1986), Mystery Train (1989), Night on Earth (1991), Ghost Dog: the Way of the Samurai (1999) en Coffee and Cigarettes (2003), een verzameling van elf korte films die over een periode van ruim vijftien jaar gemaakt werden en die allemaal kleine conversation pieces zijn, met als gemeenschappelijke noemer dat de gesprekspartners (bijna) allemaal koffie drinken en sigaretten roken. Voor een van die Coffee and Cigarettes-deeltjes werkte Jarmusch al samen met acteur Bill Murray, die de hoofdrol speelt in Broken Flowers. De gecombineerde cast van die film oogt trouwens behoorlijk indrukwekkend, met behalve Bill Murray ook Steve Buscemi, Iggy Pop, Tom Waits, Cate Blanchett (in een verbluffende dubbelrol), Alfred Molina...

Op enkele schijfjes staat er als bonus niet veel meer dan de trailer en een filmografie, maar anderen hebben dan weer wél extra's die vaak nogal verrassend zijn. Zo staat er bij de debuutfilm een 'documentaire' met als titel Stranger than Paradise in Cleveland, een heel rudimentaire, op 8 mm en zonder klank gedraaide making of van (broer?) Tom Jarmusch. Het heeft meer weg van een home-movie, die zeker voor de betrokkenen een forse dosis jeugdsentiment zal uitstralen, en die een bijna ontroerend beeld schetst van de 'geen budget'-manier waarop die eersteling gedraaid werd, met bijvoorbeeld de op een plank(!) bevestigde camera voor de vele rijopnames. De plank in kwestie ligt op de motorkap en wordt met enkele touwen in evenwicht gehouden. Grappig is ook om te zien hoe Jim Jarmusch, zelfs in die winterse sneeuwkou van Cleveland, soms met zijn (inmiddels) karakteristieke donkere bril rondliep.

De beste extra's staan bij Down by Law, onder meer een lang interview met de Nederlandse Robby Müller, die indertijd furore had gemaakt als de cameraman van de vroege Wim Wenders-film en die in Down by Law voor die prachtige zwartwitbeelden heeft gezorgd. De man vertelt met zichtbaar en hoorbaar heimwee over de tijd dat films maken nog een kleinschalige onderneming onder vrienden was. Hij praat ook in even begrijpelijke als poëtische termen over technische aangelegenheden, zoals het gebruik van zwart-wit. Dat vergelijkt hij bijvoorbeeld met "het weglaten van woorden die je niet echt nodig hebt". Ook voor het schaarse gebruik van close-ups gebruikt hij een literaire metafoor, "een woord dat je te veel gebruikt, verliest zijn kracht".

Erg ongewoon is bovendien dat er op het schijfje van Down by Law enkele telefoongesprekken (!) staan. Naar aanleiding van de dvd-release belde Jim Jarmusch met zijn drie hoofdvertolkers, Tom Waits, Roberto Benigni en John Lurie, om samen enkele herinneringen aan de film en de draaiperiode in en rond New Orleans op te halen. En zo zit je dan naar een scherm te kijken waarop alleen een foto en een oplichtend telefoonsymbooltje staan en krijg je het gevoel dat je een intiem gesprek tussen vrienden mag afluisteren. Je hoort anekdotes over the points (puntige schoenen) die Tom Waits indertijd droeg en verneemt dat 'Robertino', voor wie die filmrol zijn eerste bezoek aan de VS betekende, de gewoonte had om steeds 'I agree' te zeggen als hij iets van de conversatie niets begreep (en dat was ongeveer de hele tijd).

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234