Vrijdag 13/12/2019

Wat maakt een varken nu écht gelukkig?

In het onderzoekscentrum voor dierenwelzijn van de Amerikaanse Purdue University draaien de camera's volop. Ze staan gericht op een handvol varkens, elk met een inktvlek op het achterste als identificatiemiddel. De varkens hebben twee mogelijkheden: in hun stal blijven 'communiceren' met andere varkens of verhuizen naar een andere stal met extra voedsel.

West Lafayette, Indiana

The New York Times

David Barboza

'We bestuderen de voorkeur van de dieren", zegt Edmond Paker, assistent-professor in 'dierengedrag' aan de universiteit. "Hoe belangrijk zijn sociaal contact en ruimte? Waar houden ze van en wat hebben ze nodig?" Een decennium geleden vonden de grote voedselbedrijven zo'n onderzoek nog belachelijk, een 'aanfluiting' van de voordelen van de industriële landbouw die de bedrijven toelieten om de kostprijs van hamburgers langzaam maar zeker te verlagen. Maar vandaag nemen dezelfde bedrijven zulke onderzoeken wél serieus. Meer zelfs: ze financieren ze.

McDonald's, Burger King en Wendy's huren zelfs dierenwelzijnspecialisten in om samen nieuwe 'normen' te ontwerpen voor een menselijkere behandeling van dieren. Grote firma's promoten nieuwe regels en lichten de producenten door, hoewel sommige groepen zich ook zorgen maken over de hoge kostprijs van de nieuwe richting die wordt ingeslagen.

De voedingsindustrie, zeggen voedingsexperts, reageert op de groeiende zorg voor de gezondheid van de publieke opinie en op de kritiek op de Amerikaanse industriële boerderijen, die meer dan acht miljard dieren (en vooral kippen) per jaar produceren. Een verstrengde reglementering - vooral in Europa, maar ook in de Verenigde Staten - verhoogt de druk nog verder.

Met resultaat. Decennialang werden de dieren opeengestapeld in kleine stallen en hokken. Vandaag wordt aan de producenten gevraagd om meer plaats te maken voor hun dieren, niet langer in kunstmatige groeimiddelen te geloven en de dieren op een menselijke wijze te slachten en te vervoeren.

Binnenkort worden de kooien uit de industriële boerderijen gehaald. Dieren die geslagen werden of met stroomstoten bewerkt, worden nu zachtjes in slaap gedaan met gas. Todd Duvick, een voedingsanalist van de Banc of America Securities: "Vandaag zijn de mensen meer dan ooit bezig met de wijze waarop voedsel wordt geproduceerd en hoe men de dieren behandelt."

Zelfs PETA (People for the Ethical Treatment of Animals) ondersteunt de recente veranderingen. Dat is op zijn minst merkwaardig te noemen voor een organisatie die bekendstaat voor haar agressieve aanvallen tegen de bontindustrie en fastfoodketens en die foto's publiceert van - volgens haar - vreselijke activiteiten in industriële boerderijen. "McDonald's, Burger King en Wendy's leverden goed werk, maar ze moesten er wel toe worden aangezet", zegt Dan Shannon, de woordvoerder van PETA. "De dieren leven nog niet in een vijfsterrenhotel, maar het gaat de goede richting uit."

McDonald's heeft al verkondigd dat het er bij haar leveranciers op zal aandringen om het gebruik van antibiotica voor zieke dieren te verminderen en het gebruik van groeimiddelen te verbieden. Gezondheidsexperts hebben dat al toegejuicht, maar sommige producenten bekritiseren de hamburgerketen omdat ze zou zijn bezweken voor de publieke druk en producten zou bannen die volgens de reglementeringen wel nog veilig zijn. Of het restaurant nu gedreven werd door marketingmotieven of sociale belangen, een feit is wel dat McDonald's binnen de bedrijfswereld het absolute voortouw neemt in deze materie. Zo heeft McDonald's de eierindustrie onder druk gezet om de ruimte voor de kippen in industriële kippenkwekerijen te vergroten. Ook heeft het sommige van haar eierproducenten gevraagd om te stoppen met het niet voeden van de kippen. Veel bedrijven gebruiken die techniek om de kippen grotere eieren te laten leggen.

De fastfoodketen zet nu ook druk op rundvleesproducenten om het gebruik van elektrische stoten tot een minimum te reduceren. McDonald's voert strenge controles uit om na te gaan of haar producenten zich wel aan de regels houden. KFC en Burger King doen nu hetzelfde. Toch is het vooral McDonald's dat, als grootste fastfoodketen en een van de voornaamste afnemers van dierenproducten, in belangrijke mate bijdraagt tot een veranderende mentaliteit in de voedselindustrie. Volgens McDonald's kwam het keerpunt in de houding na een ontmoeting in 1997 tussen de directie en Temple Grandin, een professor aan de Universiteit van Colorado en experte in dierenwelzijn. "We waren wel geïnteresseerd, maar wisten niet waar te beginnen", zegt Bob Langert, directeur sociale verantwoordelijkheid van McDonald's. "Maar toen we haar zagen, hing er meteen magie in de lucht."

De top van McDonald's vond Grandins aanpak wetenschappelijk en rationeel, zei Langert. Ze bewonderden haar onderzoekstechnieken: hoe ze het gedrag van de dieren mat, aandacht had voor de geluiden die de dieren maken, hun reacties op elektrische shocks bestudeerde en hun gedragingen zag." McDonald's trok met veel plezier naar de Purdue University, waar men studies voert over hoe vrouwelijke varkens met elkaar omgaan en of koeien pijn voelen als hun staart wordt afgeknipt. Onderzoekers bestuderen nu ook de oorzaken van stress bij dieren. Ze kijken honderden uren naar video's van dieren die slapen, eten, spelen, vechten en noteren elke beweging.

Hoe ver dierenwelzijnorganisaties nog zullen gaan in hun pleidooi voor een beter dierenwelzijn, is niet meteen duidelijk. Begin deze week was PETA nog verheugd nadat David Novak van Yum Brands, de eigenaar van KFC Taco Bell, Pizza Hut en andere fastfoodketens, in een mars voor dierenrechten in Hannover werd overgoten met een rode vloeistof en actievoerders veren op zijn lichaam kleefden. Volgens PETA heeft KFC wel nieuwe welzijnsmaatregelen beloofd, maar ging het niet ver genoeg in de uitvoering ervan.

De Europese Unie wil in 2012 het gebruik van varkensstallen verbieden en vervangen in openluchtstallen. In Duitsland moedigt men de varkensboeren aan om hun dieren dagelijks twintig seconden menselijk contact te geven - en een streepje liefde als het even kan.

"Varkens zouden met enkele speeltjes moeten opgroeien zodat ze minder vatbaar zijn voor onderlinge agressie. Het liefst speeltjes met houten handvatten of strooien poppen", zegt iemand uit Amerikaanse regeringskringen. "Ieder varken heeft recht op een beetje daglicht. In de winter verdienen de beestjes zelfs extra belichting om te voorkomen dat ze depressief worden."

Vertaling: Tom Peeters

Dieren die geslagen werden of met stroomstoten bewerkt, worden nu zachtjes in slaap gedaan met gas

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234