Vrijdag 18/09/2020

Wat krijgen we nu? De waarheid over Irak!

De regering-Bush is geëvolueerd van de promotie van de democratie naar een reddingsplan tegen uitslaande brand

Maureen Dowd

vraagt zich af of Robert Gates krachtig zal mogen optreden

Eerst nam Bush junior het huis over met grandioze plannen om het te verbouwen en zo de buren te imponeren. Maar toen begon hij met lucifers te spelen en stak hij het huis in brand. Nu doet hij wanhopig zijn best om te verhinderen dat de vlammen de hele blok in lichterlaaie zetten.

De regering-Bush is geëvolueerd van een adembenemend plan om het Midden-Oosten te hervormen naar een adembenemend plan om het in stand te houden, van de promotie van de democratie naar een reddingsplan tegen uitslaande brand. Dat was de koude douche die Robert Gates, de voormalige CIA-baas, dinsdag in petto had toen hij op het punt stond unaniem verkozen te worden tot nieuwe defensieminister, door een Senaatspanel dat een koude douche heel hard nodig had.

Hij vertelde het Armed Services Committee, pittig gekruid met lui die ooit wat graag president willen worden, dat de VS-bezetting kan leiden tot een Bagdad dat even vijandig is als Teheran. De bezetting kan een "regionale vuurzee" veroorzaken als Irak niet goed aangepakt wordt in de volgende jaren.

Als Amerika Irak in chaos achterlaat, stelde Gates, dan zullen Iran en Syrië hun invloed uitbreiden en is het best mogelijk dat Turkije en Saoedi-Arabië op de proppen komen om de etnische zuivering van soennieten door sjiieten een halt toe te roepen. "We merken nu al dat Hezbollah betrokken is bij de training van gevechtsstrijders voor Irak", zei hij. "Ik vrees dat dat zich allemaal zeer snel kan verspreiden."

Dat was het soort realistische inschatting dat we nu nooit van Donald Rumsfeld te horen kregen, behalve toen hij in een geheime nota van 6 november heimelijk toegaf dat de Irakstrategie "niet goed genoeg of snel genoeg werkte", waardoor je je toevlucht moet nemen tot een hutspot van hopeloos achterhaalde en dubieuze opties, zoals zeggen tegen de Irakezen dat ze "hun kousen moeten optrekken".

Het was bloedstollend om zwart op wit te lezen dat de man die bijna vier jaar lang het bevel over de oorlog voerde, geen enkel idee had wat er in Irak moest gebeuren. Zijn hoofdbekommernis was niet zozeer het probleem oplossen, als wel de verwachtingen temperen. De nota, waarover Michael Gordon van The New York Times zondag verslag uitbracht, bood de volgende stompzinnige voorschriften om de perceptie te sturen: "Welke nieuwe aanpak de VS ook kiezen, kondig aan dat de VS dat doen bij wijze van proef. Dat zal ons de gelegenheid geven aanpassingen aan te brengen en indien nodig een koerswijziging door te voeren, waardoor we niet 'verliezen'." En dit: "De militaire missie van de VS en de VS-doelstelling (hoe we erover praten) - minimaliseren."

Terwijl het Pentagon met andere woorden aan het beslissen was of we naar een hogere versnelling, naar een langere termijn of naar huis moeten gaan, riep Rummy het Witte Huis op de minimalistische toer op te gaan en de marketing gewoon een beetje te stroomlijnen.

Junior volgde het advies om de perceptie te sturen door Rummy te minimaliseren, twee dagen nadat hij de nota had verzonden. Het net had zich gespannen om Bush: hij kon de oorlog niet langer minimaliseren, want die was aan het oplaaien, noch de perceptie dat het er niet zo best voor stond, die ook in Republikeinse rangen ingang had gevonden. Zelfs de gepatenteerde jaknikker generaal Peter Pace gaf maandag toe dat we "niet aan het winnen maar ook niet aan het verliezen zijn".

De oude kritiek dat Gates de inlichtingendiensten manipuleerde was op slag vergeten; de senatoren hadden zelfs een massamoordenaar in de armen gesloten als hij maar redelijk was omtrent Irak. De minzame, suikerzoete Gates vormde een groot contrast met de heftige, pikante Rummy. Het contrast met de hersenloze strijdvaardigheid en oorlogszucht van de laatste jaren was opmerkelijk. Gates zei duidelijk dat hij niet gewonnen was voor militaire actie tegen Iran en Syrië.

Ook al maakte hij deel uit van de Iraq Study Group, toch gaf Gates te kennen dat er geen ei van Columbus bestaat. "Eerlijk gezegd heb ik het gevoel dat er geen nieuwe ideeën zijn voor Irak", zei hij. Door Robert Byrd gevraagd wie verantwoordelijk was voor 9/11 - Saddam of Osama - draaide Gates niet om de pot. "Osama bin Laden, senator", antwoordde hij. Gevraagd naar wie een grotere dreiging voor de VS vormde, herhaalde hij: "Osama bin Laden."

Bush benadrukte maandag tegen Brit Hume van Fox News dat zijn "doel niet was gewijzigd" en dat "we zullen slagen in Irak". Gevraagd door Carl Levin of Amerika aan de winnende hand was in Irak, antwoordde Gates: "Nee, meneer."

Na de lunch verduidelijkte de kandidaat-defensieminister zijn opmerkingen. Hij zei dat hij niet de bedoeling had het leger te bekritiseren, dat de ontwikkelingen in Irak niet de schuld van de troepen waren. Ze verliezen geen gevechten in Irak omdat er geen gevechten zijn. Er is het verzet dat het leger niet ziet en het leger werd niet getraind of uitgerust om er tegen te vechten.

Gates' vrienden van de oude Bush sr.-bende hebben aandachtig opgelet of Bush jr. de oude Washingtongetrouwe heeft binnengehaald "om cosmetische redenen", zoals iemand het uitdrukte, simpelweg in een poging om de perceptie weg te nemen dat de president koppig en doof is geweest inzake Irak. Of zal Bush zijn nieuwe defensiebaas echt de instrumenten geven om de strategie fundamenteel te veranderen? Zal hij hem de maximalistische toer op laten gaan?

© The New York Times

Maureen Dowd is columniste voor The New York Times.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234