Donderdag 21/01/2021

Wat is de belofte van verandering van verkiezingsoverwinnaar Narendra Modi waard?

Beeld dm

De slaagkansen van Modi in India blijven bescheiden, denkt Jonathan Holslag. Hij doceert internationale politiek aan de VUB en schreef 'De kracht van het paradijs: Hoe Europa kan overleven in de Aziatische Eeuw'.

Het was een colonne zoals ze alleen in India bestaan: zeven auto's breed op een driebaansweg, en daar tussenin dan nog ontelbare snorrende scooters met zwaaiende vlaggen.

Zodra dit rumoerige stelletje stilhield, beende een kleine bebaarde figuur naar een podium voor een toespraak die naar zijn zeggen een waterscheiding in de woelige geschiedenis van India betekende. Narendra Modi, de overwinnaar van de nationale verkiezingen in India, is zonder meer een van de meest omstreden politici van het land, maar als hervormer heeft hij lof geoogst. In zijn overwinningstoespraak bevestigde Modi de belofte om te hervormen. India moet veranderen en kan ook veranderen, betoogde hij, zolang het volk maar één blijft. Maar die eenheid zou wel eens wishful thinking kunnen zijn.

Diep verdeeld
De verkiezingsstrijd draaide uit op een nederlaag voor de Congrespartij, de iconische partij van Gandhi die de afgelopen tien jaar regeerde - en teleurstelde. Haar aandeel van de stemmen duikelde van 28 procent naar een luttele 19 procent. Maar de verkiezingen wijzen niet uit, zoals alom wordt bericht, dat het hele volk zich achter de hindoenationalistische partij van Modi heeft geschaard. Dankzij het kiesstelsel zal zijn Bharatiya Janata-partij (BJP) 51 procent van de zetels in het Lagerhuis krijgen, maar hij behaalde niet meer dan 31 procent van de stemmen. Hoe uniek de kans van Modi dus ook is om het Lagerhuis te domineren, de verkiezingen wijzen vooral ook uit dat India diep verdeeld blijft en dat de helft van de bevolking op kleine, lokale en vaak radicale partijen heeft gestemd.

Ik ben de eerste om de opmerkelijke veerkracht van de Indiase samenleving en haar democratie te erkennen, maar ondanks dit Indiase Obama-moment en de belofte van verandering, blijft de kans van slagen bescheiden.

Allereerst zal Modi moeite hebben om te laten zien dat zijn handreiking aan godsdienstige minderheden hem ernst is. "Ik ben er trots op om hindoe te zijn, maar ik ben in de eerste plaats Indiër", stelde hij. Maar veel partijleden denken hier anders over en houden vast aan de hindoeïstische wortels van de partij. Ook zouden hindoebewegingen zich aangespoord kunnen voelen om spanningen aan te wakkeren en dit geldt zeker voor de Rashtriya Swayamsevak Sangh (RSS), waarvan de 45 miljoen leden doorslaggevend waren bij Modi's overwinning. Daarmee zijn de handen van de nieuwe premier gebonden.

De belangrijkste uitdaging betreft evenwel de economie. Modi zal een race tegen de tijd moeten voeren. De komende tien jaar zal de Indiase beroepsbevolking jaarlijks met 15 miljoen mensen groeien - elk jaar 15 miljoen mensen erbij! Dat vergt een enorm aantal banen, vooral omdat de twee traditionele economische buffers niet meer functioneren. De landbouwsector wordt geplaagd door een noodlijdende infrastructuur en de rampzalige gevolgen van overmatig kunstmestgebruik. De informele handelssector is niet meer in staat de steden van betaalbare producten te voorzien. India heeft dus behoefte aan een arbeidsintensieve economische vlucht. Dat wist de demissionaire regering ook, maar van de 100 miljoen beloofde banen in de industrie kwamen er maar 2 miljoen tot stand.

Modi belooft plechtig de rode loper voor buitenlandse investeerders uit te leggen en de infrastructuur een impuls te geven. Het land heeft dringend behoefte aan wegen, spoorwegen, elektriciteit en fabrieken. Om buitenlandse bedrijven te overtuigen, zal de nieuwe premier bijna zijn hele eerste termijn aan de strijd tegen de bureaucratie moeten besteden, vooral omdat de lokale overheden vrijwel onmogelijk te sturen zijn en zijn eigen partij een berucht onderdeel van het corruptieprobleem is. Maar dat is niet het enige: het internationale klimaat is niet gunstig voor de intrede van een nieuwe productiereus. De mondiale groeicijfers hebben zich nog niet hersteld en de Aziatische fabrieken worstelen met overcapaciteit. Bovendien is de productie in vergelijking met de intrede van China minder arbeidsintensief geworden.

Politieke zelfmoord
Ook kan de regering niet rekenen op de veelgeprezen Indiase consumentenmarkt. Het Indiase binnenlandse consumptiewonder is schromelijk overdreven. De Indiase economie is nog altijd ongeveer viermaal zo klein als die van China en is grotendeels op tekorten gebouwd: een tekort op de handelsbalans, een groeiende schuldenlast van de huishoudens en een enorm overheidstekort. De overheid besteedt zo'n 5 procent van het BBP aan subsidies om de uitgaven van de armere huishoudens op peil te houden. Daar wil Modi wel iets aan veranderen, maar zolang hij geen alternatief heeft, zou het politieke zelfmoord zijn om ze beperken. Maar zolang ze van kracht blijven, zal de overheid haar middelen voor infrastructuur en onderwijs uitputten.

De nieuwe Indiase politieke ster erft ook een heel complexe veiligheidsomgeving. Als iemand in staat zou zijn om een dooi met Pakistan in te luiden, is het Modi, maar dit zal zijn eigen partij niet toestaan. Bovendien zal hij niet zomaar op zijn verkiezingsbelofte kunnen terugkomen om hard tegen Islamabad te zijn. Intussen raakt Pakistan verder in beroering, evenals Bangladesh. China dringt zich als uitdager op. Dat brengt ons bij de belangrijkste vraag over Modi: kan hij in zo'n explosieve omgeving ook nog zijn nationalistische neiging weerstaan als zijn economische veranderingen niet de beloofde uitwerking hebben? Voor mij luidt het vermoedelijke antwoord: 'Neen, dat kan hij niet'.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234