Zaterdag 27/02/2021

'Wat ik tactisch doe, staat nooit in een nota'

Karel De Gucht (Open Vld) is kandidaat om zichzelf op te volgen als commissaris voor Handel. 'Continuïteit is nodig voor het welslagen van het vrijhandelsakkoord met de VS. Dat is cruciaal om onze welvaart veilig te stellen.'

Veel tijd om campagne te voeren heeft Karel De Gucht niet. Aan de vooravond van het Europees debat van de kandidaat-Commissievoorzitters in Brussel slorpen de onderhandelingen over het baanbrekende vrijhandelsakkoord met de Verenigde Staten, het Transatlantic Trade and Investment Partnership (TTIP), het grootste deel van zijn tijd op. Door nakende verkiezingen aan beide kanten van de oceaan tempert De Gucht wel de verwachtingen.

"Het TTIP kan dit jaar niet afgerond worden. De VS temporiseren omwille van de Midterm-verkiezingen begin november. Maar als men de vrijhandelsgesprekken nog tot een succesvol einde wil brengen moet het wel nog onder Obama gebeuren. De window of opportunity is dus volgend jaar, want 2016 is in de VS een verkiezingsjaar."

Opnieuw met Karel De Gucht als commissaris?

De Gucht: "Als men volgend jaar wil afronden, verliest men best geen tijd. Iemand die mij zou opvolgen, ook als die tien keer briljanter zou zijn, verliest minstens zes maanden door zich in te werken. Als het niet meer is. Het is dus niet zo'n zinloze veronderstelling dat het best dezelfde commissaris zou zijn. Dat geldt trouwens ook voor de gesprekken met Japan, India en vele andere. Ik voer hier simultaan veertien handelsonderhandelingen...

"Bon, maar wie men aanduidt is een politieke afweging die men in Europa moet maken, en in België, waarvoor het economisch belang van deze akkoorden niet onderschat mag worden."

Hoe blikt u terug op de voorbije jaren?

"Het is altijd moeilijk om over jezelf iets te zeggen. Ik denk wel dat in de voorbije vijf jaar het Europese handelsbeleid is losgetrokken, met een ongeziene stroom van handelsakkoorden. Vergeet niet dat deze Commissie in volle krediet- en overheidsschuldcrisis met een bijna lege gereedschapskist begon. We begonnen met moeren en bouten, maar zonder Engelse sleutel om aan te draaien. We begonnen van nul en liggen weer op koers."

Kreeg u al signalen dat u steun heeft voor een tweede ambtstermijn?

"Nee. Ik zoek die signalen ook niet op. Guy Verhofstadt is ook kandidaat-Commissievoorzitter. Dat is hem van harte gegund. We hebben geen tegenstrijdige ambities."

Toch wel. Als Verhofstadt Commissievoorzitter wordt...?

"... kan ik geen commissaris blijven, inderdaad. Daar neem ik dan ook vrede mee."

Hoe schat u de kansen in van Verhofstadt?

"Hoewel het evident is dat socialisten of christendemocraten de grootste fractie worden, ziet het er niet naar uit dat ze alleen een stabiele meerderheid kunnen vormen. De liberale fractie kan dan in een sleutelrol belanden, om mee de meerderheid te vormen die de nieuwe Commissievoorzitter moet goedkeuren.

"De grootte van de eurosceptische fractie kan ook een rol spelen. Nu is die 20 procent. Gaat die naar 30 procent, of zelfs 35? Dat de politieke natuur na deze verkiezingen zal wijzigen lijkt nu al zeker."

Het EP eist dat zij de Commissievoorzitter leveren, de Raad behoudt zich het recht voor een andere kandidaat voor te dragen. Dreigt er een verlammende machtsstrijd?

"Het Verdrag zegt dat de Europese Raad van regeringsleiders bij het aanduiden van een kandidaat-Commissievoorzitter rekening moet houden met de verkiezingsuitslag. Als de Raad dat niet doet, dan zou dat toch een serieuze knauw zijn voor de democratie in Europa? Raad en Parlement moeten samenwerken. Ze zijn in Europa de twee bronnen van legitimiteit. Ze evolueren steeds meer naar een tweekamersysteem. Het heeft geen zin te doen alsof dat zo niet is, want dan verzwakt Europa. De EU komt alleen vooruit op de twee benen tegelijk."

Voor uw vrijhandelsakkoord hebt u de steun van alle lidstaten en het EP nodig. Krijgt u de neuzen in dezelfde richting?

"Ik krijg brede steun. Je kunt zo'n overeenkomst niet sluiten tegen de grote lidstaten in. Ook vanuit de politieke basis heb je steun nodig. Ik was vorige week nog in Duitsland, en praatte er zowel met vicekanselier Sigmar Gabriel als met vertegenwoordigers van industrie, vakbonden én verbruikersorganisaties. Wij onderhandelen. Wij zweven er niet boven. Als we dat zouden willen doen, komen we er nooit niet uit. Dan maken we een akkoord dat nooit in het EP goedgekeurd raakt. Wat ben je er dan mee?"

Uw critici in het EP stellen dat het TTIP de deur van onze supermarkten openzet voor chloorkippen, hormoonbiefstukken en ggo-gewassen.

"Dat is een misvatting. Schrijf op: er komt géén hormonenvlees op de Europese markt. Ik heb dat al verschillende keren gezegd in het EP. Ik kan dat niet zomaar doen daar, hé. Als ik achteraf iets anders doe, is dat contempt of parliament. In Engeland werd je daar vroeger voor opgesloten in de Tower of London. Desondanks blijft dat het cheval de bataille van (kandidaat-Commissievoorzitter voor de Groenen) José Bové in Frankrijk. Tegen de feiten in. Hij verdraait de waarheid.

"Ook de Europese GGO-wetgeving, die is wat ze is, gaan we niet veranderen. Waarom beweren de Groenen dan toch het tegendeel? Ik lees dat Bart Staes zegt dat hun Europese campagne inzet op de TTIP-kritiek. Een goed recht, want het is wellicht het belangrijkste handelsakkoord ooit, maar men moet toch proberen naar elkaars argumenten te luisteren."

Wordt de gemiddelde Vlaming beter van het TTIP?

"Je mag ervan uitgaan dat een aantal prijzen zullen dalen omdat tarieven wegvallen, 5 procent in de EU en 5 procent in de VS. Op Belgische chocolade bijvoorbeeld, toch een van onze belangrijkere exportproducten, wordt in de VS nu nog 25 procent importtarieven geheven. Het wegvallen van deze kosten zal resulteren in meer investeringen - gemiddeld 0,5 procent bij het bruto nationale product van Europa - en dus komen er ook meer banen.

"Een vrijhandelsalliantie met de VS is op middellange termijn vooral cruciaal om vat te hebben op de wereldeconomie. Ik heb liever dat de EU dat samen met de VS doet dan met China. Of dat China en de VS samenspannen. Alleen zo kunnen we onze welvaart veiligstellen voor de volgende generatie."

Was de fabriek van het Amerikaanse Ford in Genk met het TTIP nog open geweest?

"Elk bedrijf beslist autonoom in de vrije markt. Wel stel ik vast dat elk TTIP-model zeer positieve gevolgen voorspelt voor de auto-industrie, die aan beide kanten van de oceaan er al enthousiast op inspeelt. Hadden we dit akkoord al tien jaar geleden gesloten, dan denk ik wel dat de Europese auto-industrie er beter voor had gestaan door mogelijke kostenbesparingen."

België heeft een van de hoogste loonkosten. Zou het TTIP ons dwingen de loonkost te matigen?

"Loonkost speelt een grote rol in het aantrekken van investeringen, maar dat wordt niet in het TTIP geregeld. We moeten er wel goed over nadenken. Het is niet de bedoeling dat we een race to the bottom houden. Wel moeten we gelijke tred vinden met buurlanden, zoals Duitsland en Nederland.

"Een ander element om investeringen aan te trekken is bedrijven een stabiel algemeen regelgevend kader aanbieden. Een bedrijf wil tot tien jaar vooruit kijken. Op dat vlak zouden we als Vlamingen soms moeten kijken naar Wallonië, waar ze veel soepeler zijn voor ondernemers. Er zijn twee PS'en, zie ik, één zeer bedrijfsvriendelijk in Wallonië en één dat dan als compensatie probeert socialistische maatregelen te nemen op federaal vlak."

Hebt u al een advies voor de regeringsonderhandelaren?

"De lidstaten moeten in oktober hun begrotingen voorleggen aan de Commissie. Tegen dan hebben we misschien best een regering, met een begroting."

U schoof ondertussen in maart voor de derde keer aan bij Obama. Strookt zijn zienswijze over vrijhandel met de uwe?

"Bon, daar ga ik niet met ja of neen op antwoorden. Laat mij zeggen dat, niet alleen op basis van mijn gesprekken met hem, maar ook met zijn team dat er interesse is om een akkoord te bereiken. Sowieso zijn het moeilijke en harde onderhandelingen. Because it's about Big Money, voor iedereen."

Met of zonder afluisteren door de NSA?

"Het klimaat rond onderhandelingen is door de NSA-geschiedenis een hele tijd slecht geweest, vooral in Duitsland. De Amerikanen hebben zich er geen dienst mee bewezen. Er is iets gebroken bij de Europeanen, zowel politici als burgers. Ik keur dat ook niet goed. Je mag je vrienden niet bespioneren. Toch onderhandelen we verder. Het beïnvloedde de gesprekken wel inhoudelijk. Op het vlak van databescherming bijvoorbeeld eist Europa nu meer garanties".

Bent u zelf bespioneerd?

"Er is een verklaring geweest van de VS waarin ze toegaven dat ze EU-instellingen bespioneerd hebben die te maken hebben met handel. We hebben in een brief concrete uitleg gevraagd. Antwoord kregen we nog niet."

Neemt u nu meer voorzorgen?

"Kun je dat? Ik kan dat zelf niet want ik heb daar geen verstand van. Dat is aan de bevoegde diensten van de Commissie. Hou ik er rekening mee? Wat ik denk tactisch te moeten doen, staat nooit in een nota. Alleen mijn gedachten in mijn hoofd kan men niet bespioneren, neem ik toch aan (lacht)."

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234