Woensdag 01/12/2021

'Wat ik nu doe, blijft plakken. Ik ben als natte stront'

Van romcom-romeo naar aidscowboy. Van het vederlichte The Wedding Planner naar Dallas Buyers Club: een verfrommeld sprookje uit de morsige broekzak van de maatschappij. Staat er misschien 'Plus est en vous' op zijn strakke buik getatoeëerd? Acteur Matthew McConaughey zou wel eens met een Oscarbeeldje naar huis kunnen gaan, nu zondagnacht. Maar van zenuwen lijkt hij voorlopig weinig last te hebben. Onze babbel draait namelijk al snel uit op een hilarische les, getiteld 'de romcom voor beginners'.

Matthew McConaughey zit op zijn knieën. "Ik ben niks", bedelt hij, handen ineengevouwen, heen en weer wiegend. "Mijn leven is niks zonder jou! Als je me terugneemt, kan ik iets worden!"

Op die manier legt McConaughey me uit hoe het DNA van de romantische komedie in elkaar zit. Hij is al halfweg. 'Jongen Ontmoet Meisje' en 'Jongen Raakt Meisje Kwijt' hebben we al gehad. Net als 'Jongen Stript Voor Meisje' - typisch voor de films waarin hij in de jaren 2000 meespeelde, met douchescènes, surfscènes, omkleedscènes... Nu zijn we aanbeland bij 'Man Zit Meisje Achterna', doorgaans op een motor (How to Lose a Guy in 10 Days) of een brommertje (The Wedding Planner). Dit is de climax. De kus. Het beslissende moment.

"De regisseurs van dat soort films willen altijd dat de man komt teruggekropen op handen en voeten", zegt McConaughey. "En dan dacht ik altijd: welke vrouw wil zo'n kerel? Ik wou een manier vinden om een man met ballen neer te zetten, die waardig en met geheven hoofd terugkwam."

In één beweging springt McConaughey overeind, om vervolgens te beginnen ijsberen.

"Ik vind het niet erg om te zeggen: 'Sorry dat ik het verknald heb', en duidelijk te maken dat ik het nog eens wil proberen. Dat kan ik. Dat begrijp ik. Afsluiten met een klein beetje hoop. Maar is het nu echt nodig om zo'n kerel volledig ontmand te laten smeken? Waarop ze nog lang en gelukkig leven en acht kinderen krijgen? Nog eens: wie wil er zo'n vent?", roept de acteur uit terwijl hij zijn handpalmen omhoog houdt.

"Niemand", mompel ik. Ik ben gefascineerd door deze 44-jarige afgetrainde en gebruinde Texaan. Hij springt rond in de kamer zodat hij zijn hele lichaam kan gebruiken om verhalen te vertellen. McConaughey spreekt in lange riffs, die hij overgiet met een zonnig mysticisme ("Blijf leven"), zelfontwikkelingsbumperstickers ("Vind je frequentie") en andere flauwekul. Deze kerel staat in vuur en vlam, en dat heeft de wereld gemerkt ook.

De afgelopen jaren was McConaughey op dreef. Hij ruilde de rollen voor het grote geld in voor een reeks vuilere personages. Zo speelde hij een smerige advocaat in The Lincoln Lawyer, een schurftige zwerver in Mud, de eigenaar van een stripclub in Magic Mike, een psychopathische huurmoordenaar in Killer Joe, een Mefistofeles op drank in The Wolf of Wall Street, en een vuilgebekte aidsactivist in Dallas Buyers Club. Voor die laatste rol kreeg McConaughey de Golden Globe voor beste acteur en nu is hij ook de grote kanshebber voor een Oscar. 'Le comeback de l'année', volgens het Franse TF 1-nieuws, of zoals het Amerikaanse mannenblad GQ het stelde: 'McConaissance'.

Shirtloos Lustobject Number One

"Mec-con-nay-sonce", zo helpt McConaughey me met een grijns wanneer ik struikel over de uitspraak. "Ik verras mensen. De dingen die ik tegenwoordig doe, blijven plakken. De Afrikaanse bluesman Ali Farka Touré zou zeggen: 'Je bent als natte stront'. Ik vroeg hem ooit waarom hij niet vaker in de VS en Europa speelde. 'Omdat ik daar opgedroogde stront zou zijn. Mijn geur noch ikzelf zou bij me blijven', antwoordde hij. 'Maar in Afrika ben ik natte stront. Ik en mijn geur blijven bij me.' Blijkbaar ben ik met natte stront bezig."

Het fysieke aspect van dit beeld past helemaal bij hem. McConaughey is een lichamelijk acteur en dito prater. Comebacks zijn een heel lichamelijke bedoening. Daar kwam Mickey Rourke al achter in The Wrestler - 'een gesloopt stuk vlees' is het enige wat nog rest nadat een acteur van alles gestript is. Wanneer de ster gevallen is, moet zijn lichaam geofferd worden. Voor zijn rol als stripclubimpresario in Magic Mike trok hij leren beenstukken aan en genoot hij van de golven van vrouwelijke lust die tegen het podium beukten. Zo vernietigde McConaughey op verbluffende wijze zijn reputatie van Shirtloos Lustobject Number One. Maar dat imago kreeg pas echt de genadeslag in Dallas Buyers Club, een film gebaseerd op een waargebeurd verhaal. McConaughey kroop in de rol van Ron Woodroof, een parttime-rodeocowboy en hard feestende seksfanaat, die in 1985 te horen kreeg dat hij hiv opgelopen had en nog dertig dagen te leven had. Daarna doorkruiste hij de wereld, op zoek naar alternatieve behandelingen. Hij werd een voorvechter van homorechten toen hij een 'buyers club' oprichtte, om mensen met hiv en aids te voorzien van geneesmiddelen die niet waren goedgekeurd door de Food and Drug Administration (FDA) in de VS. McConaughey verloor 17 kilo om de uitgemergelde Woodroof te spelen, en bleef uit het zonlicht om er zo bleek mogelijk uit te zien. Terwijl hij braaf binnenbleef, dompelde hij zich onder in een schat aan dagboeken en tapes. Toen hij zichzelf voor het eerst op het scherm zag, was zijn eerste gedachte: "Jezus, McConaughey, je ziet eruit als een reptiel!"

Jean-Marc Vallée, de Frans-Canadese regisseur van de film, geeft toe dat het er op de set niet altijd makkelijk aan toeging. McConaughey eiste namelijk totale stilte wanneer hij in zijn rol wilde kruipen. Zelfs tussen de takes door bleef hij hangen in de gedaante van Ron. De film was dan ook McConaugheys kindje. Melisa Wallack schreef het script en vervolgens zwierf het zo'n twintig jaar lang rond in Hollywood. Eerder trok het al de aandacht van Brad Pitt en vervolgens Ryan Gosling. Het werd maar liefst 86 keer afgewezen door studio's vooraleer McConaughey het budget van 6 miljoen dollar bij elkaar kreeg. Een groot budget is dat niet: het leverde amper 28 draaidagen op. McConaughey sleutelde aan het script, kwam met nieuwe scènes op de proppen en stuurde Vallée bij in de montagekamer.

Vallée: "Matthew is één en al beweging als hij praat en als hij acteert. Maar het was vooral zijn menselijkheid die het verschil maakte. Hij heeft een bepaalde manier van spreken, een speciale uitdrukking op zijn gezicht en een soort energie, waardoor je hem binnen de tien minuten in je hart sluit."

Met de rugzak door Afrika

McConaughey is een natuurtalent. Relaxed, op zoek naar plezier. Eenmaal gearriveerd in het Hollywoodcircus kan hij eigenlijk niet goed geloven dat hij betaald wordt voor wat hij doet. Na A Time to Kill (1996) haalt hij de cover van Vanity Fair, en wordt hij plots uitgeroepen tot 'de nieuwe Paul Newman'. Hij krijgt mooie rollen in Amistad, Contact en EDtv - geen kassuccessen, maar het tij keert uiteindelijk in 2001, wanneer hij naast Jennifer Lopez speelt in The Wedding Planner, een bescheiden hit die gevolgd wordt door een grotere, How to Lose a Guy in 10 Days, naast Kate Hudson. Het klikt tussen die twee, en McConaugheys lot lijkt duidelijk: hij mag zijn buikspieren laten glanzen in de ene romcom na de andere - het idee alleen al zou Ryan Gosling of Leonardo DiCaprio gillend doen wakker schieten.

Maar McConaughey lijkt geen last te hebben van die gebruikelijke carrièreangst. "Ja, mijn looks zijn mooi meegenomen, en ja, mijn lichaam ziet er goed genoeg uit om scènes zonder shirt te spelen. Ik heb zulke dingen nooit geweigerd, ik vind het zelfs leuk. Er is toch niks mis mee? Romcoms hebben een zekere vrolijkheid in zich, maar op dat luchtige genre wordt natuurlijk neergekeken. En toch is het echt niet makkelijk om zo'n rol goed neer te zetten. Veel acteurs leveren dan ook belabberde prestaties."

De manier waarop de acteur zijn woorden aan elkaar rijgt, zou nog het best tot zijn recht komen aan een kampvuur op een strand in Malibu, bij een jointje vlak voor zonsopgang. Qua uitstraling schippert hij tussen filmster, beat poet en klaploper. In 1999 werd hij gearresteerd, toen de politie hem thuis betrapte terwijl hij naakt op zijn bongo's stond te trommelen, marihuanapijpje op tafel. Hij mocht een nachtje in de gevangenis doorbrengen, waarop hij zijn medegevangenen dan maar trakteerde op een geweldig avondje samen zingen. Later liet hij T-shirts drukken met de tekst: 'What part of naked bongo playing don't you understand?'

In 2004 kocht hij een caravan - de eerste van vele. Zodra het circus hem wat te veel wordt, trekt hij de hort op. Hij slaapt in sjofele motels of volgt het spoor van Ali Farka Touré, zijn favoriete Afrikaanse bluesartiest, door Afrika. Hij trok al met de rugzak langs de Niger door Afrika, en bezocht een muziekfestival in Timboektoe, in de Sahara. "De eerste tien dagen zijn altijd een hel. Ik kan mijn eigen gezelschap niet verdragen. Eerst moet ik alle demonen van me afschudden, en de neiging om een vriend te bellen onderdrukken. Daarna leg ik mij erbij neer dat ik met mezelf opgescheept zit. Het maakt niet uit wie er in je bed ligt, je slaapt uiteindelijk met één iemand, en dat ben jij zélf."

Er zit ook woede in McConaughey. Die zie je bijvoorbeeld opborrelen in een paar pittigere romantische komedies. Zo is er niks Hugh Grant-achtigs in hem te bespeuren in How to Lose a Guy in 10 Days, waarin de twee hoofdpersonages beloven om elkaars leven tot een hel te maken. Die woede zit ook in Ron Woodroof, die zich verzet tegen de FDA en het leven uit zich voelt wegsijpelen. "Wat is de belangrijkste emotie in elke scène? Woede, man. Woede doet dingen gebeuren."

Het geheim van Big Jim

McConaugheys opvoeding was liefdevol maar een beetje hevig. Veerkracht was het belangrijkste dat hem bijgebracht werd. Hij groeide op in Uvalde, Texas, als nakomertje. Zijn twee oudere broers waren al tieners toen hij kwam, en zijn vader, Big Jim - verkoper van pijpen en toebehoren - was al in de veertig. Van moeder Kay, een kleuterleidster, moesten de kinderen buiten spelen zolang het licht was. Ook als het regende - haar zoons waren tenslotte niet van suiker gemaakt. Elke avond aten ze samen en vertelden ze elkaar verhalen. "We zijn een geweldige familie van zeikerds", zegt de acteur. "De meest geweldige verhalen worden elke kerst opnieuw opgedist. Om ze interessant te maken en de anderen op te stoken, geven we er altijd een nieuwe draai aan. Puur entertainment."

Eén verhaal is echter iets minder amusant, hoewel hij er nu wel om kan lachen. McConaugheys ouders trouwden, scheidden, hertrouwden, scheidden en trouwden nog een keer. En dat kwamen de kinderen pas te weten nadat hun vader gestorven was aan een hartaanval, in 1992. Als ze gescheiden leefden, was hun moeder zogezegd op vakantie... Probeerde Big Jim zijn kinderen te beschermen tegen de waarheid?

"Misschien wisten ze telkens wel dat het weer goed zou komen. Zouden ze het ons pas vertellen als ze voorgoed uit elkaar zouden gaan. Hun liefde was dan ook hevig. Ze hadden elkaar zo hard lief, man. (hij slaat met een vuist in zijn handpalm) Het was hardcore. Drama. Passie. Brrrr."

Dat heeft wat weg van de misplaatste hoffelijkheid van Mud, het titelpersonage uit Jeff Nichols' gelijknamige film. Nichols schreef het verhaal met McConaughey in gedachten: een zongebruinde zwerver metbullshitverhalen, wiens lang verloren liefde (Reese Witherspoon) zijn ondergang dreigt te worden.

In zijn eigen liefdesleven heeft McConaughey de tijd genomen om zich te settelen. Hij had al relaties achter de rug met collega-sterren Sandra Bullock, Ashley Judd en Penélope Cruz toen hij viel voor Braziliaans model Camila Alves, die hij ontmoette in een bar in 2006. "De enige vrouw met wie ik elke avond wil uitgaan, en dat is een heel goed teken." Ze heeft hem drie kinderen geschonken - Levi (5), Vida (4) en Livingston (1) - en het was die stabiliteit die ervoor zorgde dat hij zich als acteur opnieuw kon uitvinden.

"Vader is het enige dat ik écht wilde worden. Wat ik doe in mijn eigen leven, is interessanter dan acteren, en zo is het goed. Beter zo dan omgekeerd. Je haalt tenminste iets uit het leven. Ik geniet van mijn job en ik betaal er de rekeningen mee. Maar de manier waarop ik thuis liefheb, boos word, harder dan wie dan ook moet lachen om grapjes... Ik wilde dat ik die intense gevoelens ook in mijn rollen kon ervaren. Daarom ging ik op zoek naar rollen die me door elkaar konden schudden."

De opnames van Interstellar, de nieuwe, spectaculaire scifi-film van Christopher Nolan, zijn net achter de rug. McConaughey heeft strikte geheimhouding beloofd. Als het awardseizoen erop zit, heeft hij maar één plan: zo snel mogelijk weer gaan reizen. Is dat niet moeilijker met een gezin? "Ik heb veel geluk. Als ik werk, gaat mijn gezin mee. Dat is gewoon een deel van het avontuur. Toen we Mud draaiden aan de Mississippi besloten mijn vrouw en ik om met zijn allen in de trailer te logeren - een vakantie van twee maanden. Zoals Huckleberry Finn en Tom Sawyer. Geen speelgoed, geen elektriciteit: we vonden het gewoon fantastisch. En nu gaan we elf dagen naar Brazilië, om Camila's familie te bezoeken. We hebben een regel bedacht: iedereen mag slechts één rugzak meenemen. En we logeren alle vijf in één kamer. O jee... Maar het gaat leuk zijn. We zullen er een boel nieuwe verhalen aan overhouden."

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234