Zondag 19/05/2019

IS-moeders

Wat gaat er om in de hoofden van deze Belgische IS-moeders?

Tatiana Wielandt (25) en haar schoonzus Bouchra Abouallal (25). Beeld RV

Een Belgische rechter beslist binnenkort of twee Antwerpse IS-moeders en hun zes kinderen, die opgesloten zitten in een Syrisch-Koerdische cel, mogen terugkeren naar ons land. Wat gaat er anno 2019 eigenlijk om in de hoofden van Bouchra Abouallal en Tatiana Wielandt? En hoe kwamen Bouchra’s stiefkinderen onlangs in de privéjet van Roger Waters (Pink Floyd) terecht?

De twee vrouwen zitten sinds gisteren (30 januari) in de gevangenis – van het kamp, geen echte gevangenis. De reden is dat ze ruzie hadden met andere vrouwen die net waren aangekomen.” Het weekblad Knack wou vorige week in het Koerdische kamp Al Hol de Belgische IS-moeders Bouchra Abouallal en Tatiana Wielandt (beiden 26) interviewen, maar kreeg te horen dat ze waren opgesloten met hun zes kinderen. Volgens een bewaker ging de twist over IS-leider Abu Bakr al-Baghdadi, ‘die ze verdedigd zouden hebben’. Hij vertelde ook dat de twee Belgische vrouwen dikwijls ruzies hebben. “Soms tot vechtens toe”, klonk het. “Het zijn gevaarlijke vrouwen.”

Het verhaal verraste deze week Bouchra’s moeder en Tatiana’s schoonmoeder Fatiha. “Leugens, allemaal leugens”, zegt ze ontzet over de opsluiting, en omdat ze al tien dagen geen nieuws kreeg over haar kleinkinderen. “Ouders van andere vrouwen zeggen me dat ze in groep opgepakt zijn omdat ze op social media beelden verspreidden van de slechte levensomstandigheden in het kamp”, zegt Fatiha. “Er waren recent veel branden in tenten. Bij een daarvan is een kind zwaargewond geraakt. De vrouwen namen stiekem foto’s. Die beelden wilden de Koerden niet laten uitlekken, dus zijn ze opgesloten.”

“De Koerdische bewakers zijn inderdaad niet altijd frisse jongens”, erkent een andere bron.

Fatiha bezweert dat haar dochter en schoondochter al-Baghdadi de rug toekeerden. “Ze houden zich enkel bezig met hun kinderen en vermijden de IS-kliekjes.” Bouchra heeft vorig jaar zelfs een steen tegen haar hoofd gekregen omdat ze een gekleurde hoofddoek droeg en geen zwarte sluier meer.”

In een interview met VRT-journalist Rudi Vranckx, in maart ’18, toonden beiden ook openlijk berouw. “We hebben spijt van onze fouten, we hopen dat we dit kunnen rechtzetten”, zei Bouchra toen. Op de vraag of ze hun straf in België niet vrezen, zei Tatiana: “Zolang mijn kinderen veilig zijn en naar school kunnen gaan, accepteer ik dat.” Bouchra vervolgde: “Al geven ze ons twintig jaar cel, als ik maar weet dat mijn kinderen het goed hebben in België.”

Korte tijd later kregen ze van een Antwerpse correctionele rechter vijf jaar cel bij verstek, ‘wegens lidmaatschap van een terreurbeweging’. Maar Abouallal en Wielandt kregen weinig mededogen omdat beiden twéé keer naar Syrië trokken.

Dood in Aleppo

Een eerste keer vertrokken ze in december 2012, onder invloed van de extremistische groep Sharia4Belgium, waarvan ze lid waren. Tatiana gaf voor hen haar droom op om apotheker te worden, en was vervreemd van haar familie na haar bekering en huwelijk met Bouchra’s broer Nourredine. Bouchra volgde hem en haar toenmalige man, Saëd El Morabit, die ze ook bij Sharia4Belgium had leren kennen. Hun mannen vochten toen tegen dictator Assad. Tot in juli 2013 Nourredine om het leven kwam in de buurt van Aleppo. Daarop keerden beide vrouwen in januari 2014 terug naar België. Ze trokken in bij Fatiha. Ze bevielen hier toen ook.

Maar in de zomer van 2015 verdwijnen ze plots opnieuw naar Syrië. Op 16 oktober van dat jaar uitte de FB-pagina van ene Umm Almuthana – een pagina van Bouchra – zware bedreigingen aan het adres van de federale agenten die haar in België ondervroegen. “Uw bedreigingen om onze kinderen vast te houden hebben niets uitgehaald”, klinkt het. “Uw bedreiging om onze kinderen af te pakken zullen enkel een reden zijn dat mijn kinderen met de wil van Allah van uw kinderen weeskinderen zullen maken.”

“Mijn dochter heeft dat nooit geschreven”, beweert Bouchra’s moeder Fatiha vandaag. “Het was een andere Belg, een echte rotzak, die haar kinderen mishandelde. Hij gaf dat toe aan mij.”

Beiden stonden toen allicht onder invloed van de vermoedelijk gedode Belgische jihadist Hicham Chaib, die later in een IS-video de aanslagen in Brussel van 22 maart 2016 mee opeiste.

Bouchra erkende tegenover Vranckx dat het een verkeerde keuze was om terug te keren. “Ze proberen u terug te lokken, op een moment dat iemand zwak is”, zei ze. “Ik praat mijn fout niet goed. Ik ben zelf op eigen voeten hierheen gekomen. Niemand heeft mij naar hier gesleurd.”

Net daarom heeft Montasser AlDe’emeh, die aan de KU Leuven onderzoek voert naar Syrië-strijders, weinig begrip voor de vrouwen. “Op het moment dat ze een tweede keer naar Syrië reisden, was de gruwel van IS al duidelijk”, zegt hij. “Zo verbrandde IS al een gevangen piloot, een incident dat door veel IS-vrouwen op sociale media werd verheerlijkt. Sommigen hadden in Raqqa ook Yezidi-vrouwen als huisslaven laten kopen. We vergeten volgens mij nogal snel dat veel IS-vrouwen hun mannen aanmoedigden om in Syrië te strijden of aanslagen te plegen. Vorig jaar interviewde ik een IS-vrouw die Bouchra daar gekend had. ‘Als ze echt spijt had, was ze überhaupt niet voor een tweede keer teruggekomen’, zei ze me. Zijn haar tranen oprecht? Ik twijfel. Waarom heeft ze uit dat kamp nog geen open brief geschreven aan de slachtoffers van 22/03?”

Eind 2017 besliste de Belgische regering dat ze de terugkeer van alle kinderen van IS-moeders onder de tien jaar naar België zal vergemakkelijken als er biologische verwantschap is. Enkele zijn hier al, maar niet de Belgische kinderen uit de Koerdische kampen, waaronder de kinderen van Bouchra en Tatiana. Via een kortgeding verkreeg Walter Damen, advocaat van hun oma Fatiha, eind december een dwangbevel dat de regering verplicht om alles wat in haar vermogen ligt te doen om ook hún kinderen terug te brengen.

De rechter oordeelde toen verrassend dat de veroordeelde moeders ook moeten meekomen. Hij voerde aan dat dit in het belang van het kind is. Tegen de repatriëring van de moeders gaat de regering nu in beroep. Het beroep komt op 20 februari voor. De regering zal er onder meer aanvoeren ‘dat België geen bevoegdheid heeft om op eigen initiatief op te treden in het buitenland en al zeker niet in de regio waar de gezinnen Wielandt-Abouallal zich bevinden, omdat er geen normaal staatkundig bestuur bestaat’.

Een diplomatieke bron wijst ons ook op het gebrek aan medewerking van de grenslanden. “Door het conflict tussen beide partijen kun je met een officiële missie momenteel niet zomaar van Turkije naar het Koerdische gebied en omgekeerd reizen.” Advocaat Damen reageert vol ongeloof. “Intussen wandelt elke buitenlandse journalist die dat wil het kamp gewoon binnen. Zo moeilijk kan dat dan toch niet zijn voor een Belgische missie om ze daar te gaan halen?”

Pink Floyd

Damen krijgt nu bijval van Clive Stafford-Smith, een bekende Britse advocaat van de mensenrechten-ngo Reprieve. “Als je recht hebt op een eerlijk proces, moet je toch niet wegrotten in Syrië? We leven toch niet meer in de middeleeuwen?” Hij kent de zaak van Bouchra en Tatiana sinds kort persoonlijk.

Stafford-Smith baarde onlangs opzien toen zijn vriend Roger Waters, frontman van rockgroep Pink Floyd en Reprieve-donor, zijn privéjet inzette om hem met twee kinderen uit een Koerdisch kamp naar Londen te vliegen. Het ging om Mahmud (11) en Ayyub (7) Ferreira, die in 2014 door hun vader Oboi vanuit Trinidad-Tobago naar Syrië waren ontvoerd. Oboi hertrouwde daar met een Belgische weduwe… Bouchra Abouallal.

Na de terugkeer van de kinderen dook het verhaal op dat Bouchra tijdens haar vlucht uit Raqqa haar twee stiefkinderen langs de kant van de weg ‘dumpte’. Stafford-Smith nuanceert: “Dat bleek niet Bouchra’s beslissing. Ze was zwanger van haar derde kind en zat met alle kinderen in een groep die door mensensmokkelaars werd geleid”, zegt hij. “Zij vonden het risico te groot verder te rijden met twee zwarte kinderen. Die zouden te veel opvallen, en besloten hen achter te laten met een Afrikaanse vrouw uit de groep. Deze vrouw kwam dan met de kinderen in een ander Koerdisch kamp terecht, waar ze hen aan hun lot overliet. Ze sliepen er in de toiletten. Nu gaat het relatief goed met hen. Ze zijn al terug in Trinidad.”

Vliegt de jet van Waters straks ook met andere kinderen van IS-moeders naar Europa? Stafford-Smith sluit het niet uit. “Als het van mij afhangt, brengen we zoveel mogelijk kinderen terug. Er is haast bij. Veel kinderen zijn er slecht aan toe.”

Fatiha maakt zich zorgen over haar kleinkinderen. “Ze hebben gezondheidsproblemen. Alleen met de jongste, Maryem, gaat het goed. Ze wordt één in april. Ik hoop dat ze thuis zal zijn voor haar verjaardag.”

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.