Dinsdag 20/10/2020

Hiphop

Wat doet het met jonge hiphopfans, als hun idolen de 22 niet halen?

Mac Miller in 2013. Beeld Getty

De recente golf aan jonge Amerikaanse hiphopdoden is dramatisch, peilloos triest en zorgwekkend. De rouw op sociale media is grenzeloos, net als de stroom aan postuum nieuw werk van Mac Miller, Lil Peep en XXXTentacion. Wat doet het met jonge hiphopfans, als hun idolen de 22 niet halen?

Mac Miller wilde zijn leven omgooien. Eindelijk eens van de dope en de pijnstillers afblijven. De morbide gedachten uit zijn hoofd bannen. De Amerikaanse rapper zette zich twee jaar geleden aan een nieuw album, waarin de verandering moest doorklinken. Minder hiphop, meer soul en broeierige romantiek. Misschien zelfs een paar flarden ontloken levensgeluk.

Miller schreef een kladblok vol emotionele songs, nog steeds over vergankelijkheid en existentieel onheil, maar ergens aan de horizon gloorde een streep licht. Hij nam de plaat op met een topproducer, speelde zelf wat instrumentele stukken in. Het album was bijna af en klonk geweldig. Ja, het zou nog best eens goed kunnen komen met Mac Miller, dacht Mac Miller. En toen ging hij dood.

Afgelopen vrijdag verscheen de postume plaat Circles van de rapper, acteur en liedschrijver, die op 7 september 2018 overleed aan een giftige drugsmix, alleen op zijn kamer. Dat album van Miller zal het al ruim een jaar smeulende verdriet van zijn fans opnieuw aan de oppervlakte brengen. Circles is een mooie en ingetogen plaat, maar het is moeilijk ernaar te luisteren. In iedere song zit wel zo’n refrein of zinsnede die als een nagel over je rug krast.

Nood aan een gesprek?

Praten helpt, dat kan bij Tele-Onthaal: bel 106 of ga naar de website tele-onthaal.be.

Wie met vragen zit over zelfdoding, kan terecht bij de Zelfmoordlijn op het gratis nummer 1813 en op de website zelfmoord1813.be

In Surf  hoor je een aarzelend beginnetje van een toekomstperspectief: “I know somebody knows me. I know somewhere there’s home. I’m starting to see that all I have to do is get up and go. Maar in het nummer ‘Circles’ slaat het opborrelende enthousiasme al zo’n beetje dood. “I cannot be changed”, zingt Miller. “Trust me, I’ve tried. I just end up right at the start of the line. Zo te horen wist Miller waar het schip zou stranden. “Everybody’s gotta live, and everybody’s gonna die”, zingt hij in ‘Everybody’.

De afgelopen jaren regende het postume hiphopplaten. Een hele generatie jonge en zeer veelbelovende Amerikaanse hiphopsterren werd in minder dan twee jaar weggevaagd, in een zelfs voor de hiphop ongekend tempo. Mac Miller stierf dus, aan een overdosis, op 26-jarige leeftijd. XXXTentacion werd doodgeschoten (21). Lil Peep bezweek ook aan een overdosis (21). En eind vorig jaar overleed de rapper Juice Wrld (21) aan een ongecontroleerde drugsinname. En de lijst is veel, veel langer (laten we Nipsey Hussle, Lexi Alija en Hella Sketchy niet vergeten).

Nipsey Hussle in 2013. Beeld Getty

De trieste reeks sterfgevallen in de hiphop roept herinneringen op aan een ander verschrikkelijk tijdperk in de Verenigde Staten, van grofweg midden jaren negentig tot midden jaren nul. Toen overleden 2Pac, Biggie, Eazy-E en nog veel meer rappers, en werd de hiphopcultuur geteisterd door geweld en drugsellende. Maar de epidemie die nu door de hiphop trekt, lijkt haast nog ernstiger. Vanwege de aantallen slachtoffers in zo korte tijd. Vanwege de leeftijd van de betreurden, en de spiraal van drugsmisbruik en gecultiveerde doodsverachting. 

Maar ook door de uitwerking die de dood van de artiesten heeft op hun fans. Een jonge hiphopvolger van een jaar of 16 heeft de afgelopen maanden afscheid moeten nemen van zomaar twintig van zijn of haar favoriete rappers, uit de eigen generatie. Dat is in de popmuziek niet eerder vertoond, eigenlijk onvoorstelbaar en peilloos verdrietig voor die miljoenen jongeren die zich vol overgave in de hiphopcultuur hebben gestort. 

Wereldwijd stak na de dood van Juice Wrld een orkaan van rouwbeklag op, zoals dat eerder al was gebeurd na de dood van Mac Miller, Lip Peep en XXXTentacion. Nog een groot verschil met de golf hiphopdoden van twintig jaar geleden: we leven nu online, en bouwen onze rouwmonumenten op sociale media.  

Online herdenkingszuilen

De Instagram-accounts van XXXTentacion en Juice Wrld zijn veranderd in gigantische herdenkingszuilen, waar fans nog dagelijks hun laatste eer bewijzen. “Ik mis je, ik heb zo veel van je geleerd”, schrijft een van de bijna 20 miljoen volgers van XXXTentacion. Iemand anders: “Als iemand hulp nodig heeft, laat het mij weten. Ik kan je misschien helpen.” Vrijwel iedere minuut wordt een nieuw rouwcommentaar toegevoegd aan de laatste foto van XXXTentacion, die op 20 mei 2018 op zijn account werd geplaatst. Soms een emoticon van een gebroken hartje, soms een lang relaas over de eigen sombere gedachten. 

Die oeverloze reeks treurige berichten verlengen het rouwproces, en kunnen ervoor zorgen dat fans zich bijna obsessief op de dood van hun idool storten. De verwerking is niet te vergelijken met de manier waarop vorige generaties afscheid namen van hun grote popdoden, van Elvis Presley tot John Lennon en Kurt Cobain. Fans van toen vernamen het nieuws op radio of tv, spraken er over met vrienden of in huiselijke kring en waren daarna op zichzelf aangewezen. Ze gingen na een paar weken over tot de orde van de dag – al is de nalatenschap van iemand als Kurt Cobain uitgegroeid tot epische proporties. De huidige hiphoprouw lijkt eindeloos, en wordt ook nog aangewakkerd door de constante stroom aan postume liedjes, compilaties en soms compleet nieuwe albums. 

De hoeveelheid onafgemaakt werk van veel te jong overleden rappers is vaak onuitputtelijk. De laptops van de Soundcloud-rappers van nu, jongens die hun tracks vaak zelf in elkaar knutselden op de pc, staan vol met flarden nieuwe liedjes, met aanzetten van lyrics en onuitgewerkte muzikale ideeën. De fans worden via Spotify, Soundcloud en YouTube gevoed met een stroom door anderen afgemaakt werk, of gewoon rommelige, onaffe tracks die de tragiek van het onvoltooide leven alleen nog maar schrijnender maken. 

Van Lil Peep, die overleed op 15 november 2017, verschenen na zijn dood 27 nieuwe nummers en twee nieuwe albums. Het postume liedje ‘Falling Down’, dat na zijn dood werd aangevuld met een een ingezongen stuk tekst van XXXTentacion – die daarna zelf dus ook overleed – werd Lil Peeps best beluisterde nummer op Spotify, met  432 miljoen streams. Waarschijnlijk doordat de fans bij dit nummer kunnen zwelgen in hun smart. ‘Falling Down’ is verdrietig, maar ook troostrijk. “Come, let’s watch the rain as it’s falling down”, zingt Lil Peep. “Sunlight on your skin when I’m not around.”

Ondraaglijk zwaarmoedig

Het is nog een factor waardoor de dood van deze rappers zo moeilijk te verkroppen is. XXXTentacion, Lil Peep en Juice Wrld maakten breekbare, van duistere emoties doortrokken hiphop vol teksten over psychische nood, angsten en depressies, en de verlossing die drugs en pijnstillers kunnen brengen, op weg naar de onvermijdelijke dood. Of wie weet: een zelfgekozen einde. De liedjes zijn soms ondraaglijk zwaarmoedig. Het lijkt of de rappers steeds vooruitwijzen naar hun eigen verscheiden.

Bij het nummer ‘Legends’ van Juice Wrld gaan de nekharen overeind staan. De rapper heeft het over de dood van zijn vrienden en collega-rappers, en hij vraagt zich vertwijfeld af waarom ze allemaal moeten sterven op hun 21ste. “Ze zeggen dat ik een nieuwe legende kan worden”, zingt Juice Wrld. “Maar die titel hoef ik even niet, want de legendes van nu sterven allemaal. Ze worden niet ouder dan 21. Wat is er aan de hand, loopt de wereld op zijn einde?” Het nummer gaat natuurlijk over de dood van Lil Peep en XXXTentacion. Maar uiteindelijk ook over hemzelf, want ook Juice Wrld haalde de 22 niet.

De track ‘Sad’ van XXXTentacion is ook niet met droge ogen uit te zitten. De rapper bezingt zijn suïcidale gedachten en die van zijn leeftijdsgenoten. “Laat maar weten als je je beslissing hebt genomen”, rapt hij. “Als je alles achter je wilt laten. Maar wie ben ik dan? Iemand die niet heeft durven loslaten?” In de clip bij het nummer, die na de gewelddadige dood van de rapper verscheen, zien we XXXTentacion zijn eigen begrafenis bezoeken.

Het lijkt soms of de nihilist Friedrich Nietzsche (1844-1900) is herboren in de hiphop van de ‘Club van 21’. Lil Peep maakte de zinloosheid van het bestaan tot een van zijn voornaamste thema’s. Een 14-jarige, hartstochtelijke fan van Lil Peep vertelde bij het concert van Denzel Curry dat hij de dood van zijn held niet van zich af kon zetten, juist omdat de liedjes van Lil Peep zo verdrietig waren. Vooral het nummer ‘Life is Beautiful’ greep hem bij de keel, zei hij, iedere keer als het liedje voorbij kwam op zijn afspeellijst. 

‘Life is Beautiful’ is inderdaad een in tranen verdronken liedje, dat tegelijk is doortrokken van cynisme. “Als ik zelfmoord overweeg, ga jij me dan tegenhouden?”, zingt Lil Peep. “Ga je helpen mij er bovenop te krijgen, of laat je me vallen?” Daarna doet de rapper nog een morbide voorspelling. “Ik denk dat ik doodga, alleen in mijn kamer.” Lil Peep overleed alleen, in zijn tourbus, waar hij zich had teruggetrokken om een fatale dosis drugs te nemen.

De combinatie van dit soort teksten met de uiteindelijke afloop van al die hiphoplevens maakt de huidige dodenreeks zo wrang en wreed, en misschien zelfs historisch zorgwekkend. Toen afgelopen vrijdag de plaat van Mac Miller op de streamingplatforms verscheen, verzamelden zijn fans zich onder een groot reclamebord op het Amsterdamse Rembrandtplein. Weer moesten de kaarsjes worden ontstoken, anderhalf jaar na het overlijden van de rapper. De verwerking is nog in volle gang. Het wachten is op de volgende postume plaat, waarschijnlijk van die laatste grote rapdode, Juice Wrld. 

Afgelopen weekend verscheen van hem vast een eerste teken van leven na de dood in het nummer ‘Godzilla’, dat Juice Wrld maakte met rapper Eminem. Het condoleanceregister op Instagram stroomde opnieuw over. “Zo goed om weer iets van je te horen, bro”, schreef iemand. “Maar mijn pijn gaat nooit meer weg.”

Lil Peep Beeld Kristyna Archer, met dank aan We Care a Lot

De postume plaat Circles van Mac Miller is verschenen bij Warner Music. Vorige maand verscheen Bad Vibes Forever, de tweede postume plaat van rapper XXXTentacion, bij Empire/ Caroline.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234