Zaterdag 23/01/2021

Wat de voedselindustrie liever verzwijgt

Nodeloos gecompliceerd en veel te duur. De voedings- en drankenindustrie is niet te spreken over nieuwe regels voor etikettering van voeding en dranken in de EU. Alhoewel, niet alle bedrijven staan aan de klaagmuur. Wijnboeren en bierbrouwers wrijven zich in de handen. Hun lobbywerk van de voorbije maanden heeft zijn vruchten afgeworpen. ‘De consument is niet geïnteresseerd in bijkomende informatie over ingrediënten en voedingswaarde op het etiket. Die wil gewoon drinken’, is hun boodschap.

Als parlementsleden op het stemknopje drukken, staat er wel ergens een lobbyist klaar om te zeggen hoe dat het best gebeurt. Zeker in het Europees Parlement, zo wat de meest belobbyde instelling in Europa. Er gaat geen wetgevende procedure voorbij zonder dat de 735 parlementsleden brieven of mails van bedrijven ontvangen of in de wandelgangen door een van hun lobbyisten worden aangeklampt met het verzoek om bij de stemming aandacht te besteden aan hun verzuchtingen. Bij het ene dossier lukt dat al wat beter dan bij het andere.

Deze week stemde de invloedrijke milieucommissie van het Europees Parlement over de informatie die in de toekomst op etiketten van voeding en dranken moet staan, en het moet gezegd: het resultaat van de stemming is een pak voedingsindustriëlen zwaar op de maag blijven liggen. “De nieuwe wetgeving werd ons door de Europese Commissie van José Manuel Barroso gepresenteerd onder de noemer ‘simpler and better legislation’, maar het is nu duidelijk geworden dat de uitkomst niet zorgt voor een eenvoudiger en betere voedingswetgeving”, zegt Chris Moris, directeur van Fevia, de Belgische federatie van de voedingsindustrie.

Verplichte vermelding

De voedings- en drankenindustrie heeft het bijzonder moeilijk met de nieuwe oorsprongsregels die de europarlementsleden willen invoeren. De bestaande regels bepalen dat voor de meeste producten de oorsprong enkel vermeld moet worden indien het ontbreken ervan de consument zou misleiden. Een klassiek voorbeeld daarvan is fetakaas, waarvan de consument mag aannemen dat die uit Griekenland komt. Maar heel wat fetakaas kent zijn oorsprong in Denemarken, en dus moet dat vermeld worden op de verpakking.

De parlementsleden willen de verplichting om de herkomst te vermelden op het etiket drastisch uitbreiden. En dat zal tot gigantische problemen leiden, voorspelt de industrie. Zo vinden de parlementsleden dat de consument voortaan het recht heeft om te weten waar het vlees vandaan komt dat in zijn worstenbroodje zit. Op de verpakking van een worstenbroodje zou dan vermeld moeten worden dat het varkensvlees in het broodje bijvoorbeeld afkomstig is van een dier dat geboren is in Nederland, opgefokt is in Nederland en Duitsland en geslacht werd in Nederland. Op de toekomstige ingrediëntenlijst zou dan naast rundsvlees de verplichte vermelding komen te staan dat het vlees bijvoorbeeld afkomstig is van dieren die in België en Frankrijk zijn geboren, opgefokt werden in Nederland, België en Duitsland en geslacht in Nederland en Duitsland. Zulke informatie is vandaag niet verplicht. Nodeloos om te zeggen dat producenten van worstenbroodjes die info liever niet op het etiket willen vermelden.

Het worstenbroodje is slechts een voorbeeld. Tal van fabrikanten luiden de noodklok. In mails en brieven aan parlementsleden van de milieucommissie zat een opvallende smeekbede van de fabrikanten van chips. De ESA, de Europese snackindustrie die de belangen van de chipsproducenten behartigt, waarschuwde dat een uitbreiding van de oorsprongsregels voor haar leden onbegonnen werk is.

Aardappelen die verwerkt worden tot chips komen naargelang het seizoen en afhankelijk van de prijs uit verschillende landen. “Een van onze leden, een fabrikant in Groot-Brittannië, koopt aardappelen aan bij zeven leveranciers, die op hun beurt aankopen verrichten bij 50 tot 70 boeren. In totaal krijgt die fabrikant aardappelen van bijna 500 landbouwers”, schrijft de ESA. De organisatie voorspelt een logistieke nachtmerrie als de herkomst van al die aardappelen op de verpakking moet worden vermeld. “Zo’n verplichting zal de industrie verscheidene miljoenen extra kosten, de efficiëntie van haar fabrieken aantasten, en dat voor informatie die van geen enkele waarde is voor de consument.”

Europese federaties van koffiebranders en fruitsappen zitten met gelijkaardige problemen opgescheept. Want de herkomst van mengsels die zij gebruiken variëren sterk afhankelijk van seizoen, prijzen, goede of slechte oogsten. Of wat te zeggen van de Belgische chocolatiers. Zij pakken graag uit met de vermelding ‘Belgische chocolade’ op de verpakking. Door de nieuwe regels die de parlementsleden willen doorvoeren riskeren zij te moeten vermelden dat hun chocolade afkomstig is van bijvoorbeeld Ivoorkust. “Belgische chocolade uit Ivoorkust? Wat heeft de consument aan zulke informatie? De consument weet toch dat er hier in België geen cacaobonen worden geoogst”, klaagt een vertegenwoordiger van de chocolade-industrie.

Light

Fevia waarschuwt dat de consument mogelijk de dupe kan zijn van heel de hervorming. “Nieuwe verplichtingen leggen de voedingsindustrie een enorme kostenlast op, doordat de voedingsetiketten voortdurend moeten worden aangepast, wat een impact zal hebben op de prijs die de consument uiteindelijk zal moeten betalen”, zegt Moris. De extra informatie die wordt gevraagd moet ook een plek vinden op de verpakking. De milieucommissie van het Europees Parlement wil dat de informatie wordt gepubliceerd in een lettertype van minimaal 1,2 millimeter. “Misschien kunnen we niet anders dan het aantal taalversies beperken”, zegt Fevia.

Niet alleen nieuwe oorsprongsregels stuiten de industrie tegen de borst, het bedrijfsleven heeft het ook niet begrepen op de regels over de voedingswaarden van producten die de europarlementsleden willen doorvoeren. Heel wat producenten geven vandaag reeds informatie over de energiewaarde, het aantal suikers, vetten, verzadigde vetten en zout. Op de voorkant van de verpakking staan die netjes vermeld per portie, met daarbij ook het aandeel in percenten in de dagelijkse consumptie. “Die informatie is uiterst handig want zij informeert de consument in één enkele oogopslag over de belangrijkste voedingswaarde van het product. Studies wijzen uit dat de consument de vermelding per portie het meest zinvol vinden voor een verantwoorde voedselkeuze”, zegt Moris.

Alcohol

De leden van de milieucommissie vinden de informatie per portie misleidend en willen informatie per 100 gram of 100 milliliter verplicht maken. Info per portie kan enkel op vrijwillige basis. De industrie vindt dit nodeloos gecompliceerd (zie ook interview met Coca-Coladirecteur Wouter Vermeulen op de pagina hiernaast). “Wat de parlementsleden vragen, leidt tot overbodige complicatie en verwarring voor de consument aangezien de energiewaarde al samen met de andere voedingswaarden per 100 gram of 100 milliliter meestal op de achterkant van de verpakking wordt vermeld”, vindt Moris.

Vandaag zijn enkel producenten die hun voedingswaren of dranken de kwalificatie ‘light’ meegeven of andere bepaalde eigenschappen toedichten, verplicht duidelijke cijfers op hun verpakking te vermelden om die boodschap te staven. De Europese Unie wil dat voortaan alle voedingswaren en dranken informatie over energiewaarde, suikers, vetten, verzadigde vetten en zout vermelden. Dat is de kern van het voorstel waarover de europarlementsleden afgelopen week hebben gestemd.

Nu kent die veralgemening ook zijn beperkingen. Terwijl de frisdrankindustrie zich netjes zal moeten aanpassen aan de nieuwe regels, ontsnapt de sector van de alcoholhoudende dranken aan bijkomende reglementering. De Europese Commissie wil een apart voorstel lanceren over wat er op de etiketten van wijn of bier moet worden vermeld. Amendementen in het Europees Parlement om die zaak nu reeds te regelen, haalden het niet.

En daar is de alcoholindustrie meer dan tevreden mee. “Uit een studie van 2005 is duidelijk gebleken dat consumenten niet geinteresseerd zijn in de ingrediënten en de voedingswaarde”, schrijft EFOW, de Europese federatie van wijnproducenten, in een brief aan de europarlementsleden. Dus moet je de consument ook niet lastigvallen met bijkomende informatie, die het etiket van een wijnfles enkel “onleesbaar” zou maken, luidde de oproep van EFOW. De Europese bierindustrie zit op dezelfde lijn en verwijst naar dezelfde studie. “Onderzoek heeft aangetoond dat de consumenten wat bier betreft voornamelijk interesse hebben voor de organoleptische kwaliteit, het alcoholvolumegehalte en het merk”, was de boodschap van Theo Vervloet, voorzitter van de Belgische brouwersvereniging, aan de parlementsleden, die blijkbaar niet in dovemansoren is gevallen.

In totaal stemde de milieucommissie van het Europees Parlement deze week over meer dan driehonderd amendementen. Hoewel de oorspronkelijke voorstellen fors werden afgezwakt, zijn er nog tal van amendementen die vloeken met wat de industrie aan informatie aan de consument kwijt wil. De zuivelindustrie lobbyde hard tegen een amendement dat haar verplicht te vermelden dat boter meestal wordt ingevroren voordat ze naar de consument gaat, maar haalde bakzeil. De Europese slachthuizen zitten ongetwijfeld in hun maag met de verplichting om voortaan te vermelden of dieren bij de slacht al dan niet verdoofd werden. Uit cijfers van de Europese federatie van dierenartsen blijkt dat 40 procent van de lammeren en 92 procent van de schapen in België geslacht wordt zonder verdoving. Dierenverenigingen lobbyden hard om informatie hierover op het etiket te krijgen en kregen een meerderheid in de milieucommissie achter zich.

Over de nieuwe etiketteringswetgeving van de Europese Unie is het laatste woord nog niet gezegd. Maar de discussie, die al een paar jaar aansleept, nadert haar voltooiing. Ultieme onderhandelingen tussen de Europese Parlementsleden en de lidstaten moeten uitmaken welke tekst het voltallige Europees Parlement over enkele weken voor een definitieve stemming wordt voorgelegd. De voedings- en drankenindustrie bereidt nu haar slotoffensief voor om de wetgeving alsnog naar haar hand te zetten.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234