Vrijdag 25/06/2021

Wat de psycholoog niet vermag, speelt de zorgboer klaar

Jason was van school gegooid. Voor Vanessa bood de psychiatrie geen echte hulp. En Joris was te zwakbegaafd voor een job in de beschutte werkplaats. Alle drie vonden ze op de zorgboerderij een helende sfeer, een nieuwe start. Of hoe groene zorg de 'onaangepasten' uit de instellingen haalt en weer in de samenleving brengt.

Door Sybille Decoo / Foto Bob Van Mol

Jason loopt langs het blauwbessenveld van boer Luc en heeft net een van diens honden geroepen, die zonder aarzelen naar de jongen toeloopt. "Als je hem goed behandelt, er kordaat tegen bent en af en toe een lichte tik tegen zijn kop geeft als hij iets fout doet, dan luistert zo'n dier."

Taal van een dertienjarige jongen die van school is gegooid omdat er geen huis meer mee te houden was: onhandelbaar, agressief. Maar op de blauwbessenboerderij van Luc Vandenbroek in het Limburgse Koersel deed het verschil van lucht hem zichtbaar goed. "Op school deed iedereen irritant. Hier is alles rustiger, de mensen zijn aardiger." Of hij zelf veranderd is? "Ik ben ook aardiger, af en toe." Boer Luc vult aan: "Hij heeft onlangs een taart gekocht voor zijn moeder. Dat is heel wat."

Greta Das van het Centrum voor Leerlingenbegeleiding (CLB), dat Jason naar hier stuurde: "Die jongeren hebben vaak een laag zelfbeeld, weinig vertrouwen in volwassenen en in de maatschappij. Via de zorgboerderij proberen we hen via een positieve invalshoek tot positievere relaties te laten komen."

Wat een korte afkoelperiode zou worden, bracht hem op het spoor van misschien wel een beloftevolle toekomst. Het meedraaien op de boerderij beviel hem zodanig dat hij in september naar de tuinbouwschool trekt. "Ik heb er zin in."

Greta Das: "De eerste taak van een school is de leerling daar te houden. Maar soms loopt de emmer over en heeft iedereen een adempauze nodig. De bedoeling is dan om een oplossing te zoeken, niet om straf uit te delen, want dat werkt toch niet. En iemand louter wegsturen van school zadelt enkel een volgende school op met het probleem."

Jason verbleef zes weken op Blueberry Fields. Hij gaf de jonge plantjes water, hielp mee aan de sorteerband, speelde met de honden. Kinderarbeid is uit den boze maar bezigheidstherapie evenzeer. "Zaken doen die nuttig zijn op de boerderij geeft die jongeren een zelfwaardegevoel terwijl ze op school zitten met een gevoel van 'wat ik ook doe, het loopt toch fout'," zegt Das.

"Hij krijgt hier dezelfde opmerkingen als op school, maar omdat de mensen hier anders met hem omgaan, komen die anders aan", vult Luc aan.

In 2003 telde Vlaanderen 46 zorgboerderijen, initiatieven van idealistische pioniers. Boerenbond, KVLV en Cera sprongen op de kar en richtten in 2004 het Steunpunt Groene Zorg op, dat zorgboerderijen zoekt voor welzijnsinstellingen.

Dat het idee aanslaat, bewijzen de cijfers. Inmiddels telt Vlaanderen 258 landbouwbedrijven die zich openstellen voor zogenaamde probleemjongeren, (ex-)psychiatrische patiënten, mensen met een fysieke of mentale handicap of verslaafden. Ook het aantal mensen dat er terechtkomt, stijgt elk jaar. In 2005 waren het er 146, vorig jaar 549 en de eerste helft van dit jaar al 256.

De 15inn, een bed-and-breakfast van schaapherder Chris Caerts en Ellen Decock in Balen-Olmen, nam al een dertigtal mensen in huis. Vanessa, die een tijdlang werd opgenomen in de psychiatrische instelling Sint-Jozef in Kortenberg, verbleef er slechts negen dagen, maar teert nog op de rust die het buitenwerk met de schapen en de herdershonden haar bracht.

De 23-jarige vrouw kwam er terecht via een project beschut wonen, dat samenwerkt met Sint-Jozef. Coördinator Bart Vermeulen is vol lof: "Je ziet pas gezondheidsbevorderend gedrag als je de mensen opnieuw naar buiten brengt, de samenleving in. Bij sommigen doen het contact met de natuur en de dieren, en het buitenwerk wonderen."

Ook de bijzondere jeugdzorg doet een beroep op zorgboerderij 15inn, voor projecten ervaringsleren voor plusminus zestienjarigen. Zij verblijven twaalf tot veertien weken op de boerderij. Coördinatrice Christel Nuyts: "Die jongeren verblijven vaak al lang in instellingen, de klassieke hulpverlening brengt finaal geen zoden meer aan de dijk. Door hier te wonen, samen te leven en te werken krijgen ze een nieuw perspectief en leren ze andere vaardigheden aan, waardoor ze het gevoel krijgen dat ze toch iets kunnen. Het probleemgedrag is in zo'n periode weg of veel minder zichtbaar. Ze worden ook niet afgerekend op hun verleden."

Zorgboer Chris beaamt: "Ik wil hun verleden zelfs niet kennen. Ik zeg steeds: haal er voor jezelf het beste uit, amuseer je en we zien wel." Waarmee het gewenste profiel van de zorgboer(in) in beeld komt. Katrien Devos van het Steunpunt Groene Zorg: "Mensen die uit zijn op een extra werkkracht of de premie (40 euro per dag, SD) beginnen er beter niet aan. Een sociaal voelend hart en gezond verstand, dat is wat de goede zorgboer en -boerin kenmerkt."

We gaan ook even langs bij varkensboer Bavo in Kortenaken, die een dag per week zijn zwakbegaafde neef Joris onder zijn vleugels neemt. "Je moet een knop kunnen omdraaien en zeggen: goed, vandaag hoeft het eens niet zo druk te zijn."

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234