Vrijdag 06/12/2019

Opinie

Wat betekent het 'recht op vergeten' voor Google in de praktijk?

Beeld rv

Zoekmachines zijn genadeloos voor wie een verleden met zich meesleept. Maar wat moet er dan precies gewist worden? David Drummond, hoofd juridische zaken van Google, probeert een antwoord te geven. Deze bijdrage verscheen eerder in de Volkskrant.

Als je op internet zoekt, is de impliciete veronderstelling dat je direct een antwoord op je vraag krijgt. Dit alles is mogelijk dankzij twintig jaar investeringen en innovatie door een heleboel bedrijven. Momenteel echter worden zoekmachines overal in Europa geconfronteerd met een nieuw probleem. De uitdaging is om uit te dokteren welke informatie we bewust uit onze zoekresultaten moeten weglaten naar aanleiding van een nieuwe uitspraak van het Hof van Justitie van de Europese Unie.

In het verleden bleef de informatie die we uit onze zoekresultaten verwijderden beperkt tot een uiterst korte lijst. Het ging om informatie die door rechtbanken als verboden wordt beschouwd, zoals smaad, persoonlijke informatie zoals bankgegevens en afbeeldingen van seksueel misbruik van kinderen.

We hanteerden deze aanpak naar aanleiding van artikel 19 van de Universele Verklaring van de Rechten van de Mens, die wijst op het recht op vrijheid van meningsuiting.

Het Hof van Justitie van de Europese Unie was de mening toegedaan dat mensen het recht moeten hebben om zoekmachines te verzoeken om gegevens die met hun naam in verband worden gebracht uit de zoekresultaten te weren als deze voldoen aan de kenmerken: 'ontoereikend, irrelevant, niet langer relevant of buitensporig ten aanzien van de doeleinden waarvoor ze zijn verwerkt'. Maar wanneer zoekmachines bepalen wat er precies moet worden verwijderd, moeten ze ook rekening houden met het publieke belang. Vanzelfsprekend is hierbij sprake van een uiterst vaag en subjectief proces.

Het Hof van Justitie besloot verder dat zoekmachines niet in aanmerking komen voor een 'journalistieke uitzondering'. Als een krant dus een artikel over een bepaalde persoon op zijn website publiceert waar juridisch gezien niets mis mee is, is het ons op grond van de Europese wetgeving mogelijk niet toegestaan om links naar het artikel op te nemen in onze zoekresultaten voor de naam van die persoon. Dat is net als zeggen dat een boek wel in de bibliotheek mag blijven, maar alleen niet in de catalogus mag worden vermeld.

Om dit soort redenen zijn we het niet eens met de uitspraak. Desondanks respecteren we de beslissing van het Hof van Justitie en doen we al het mogelijke om op snelle en verantwoordelijke wijze aan zijn eisen tegemoet te komen. Dat dit een enorme opgave is, blijkt wel uit het feit dat we sinds mei meer dan 70.000 verzoeken tot verwijdering hebben ontvangen, waarbij 250.000 internetpagina's betrokken waren. We hebben daarom een speciaal team aangesteld dat ieder verzoek beoordeelt.

Betwistbaar
Wanneer is recht op privacy in evenwicht met recht op toegang tot informatie?

Hierbij blijkt dat zoekmachines - en de Europese samenleving - een aantal lastige waardeoordelen moeten vellen. Zo zijn er verzoeken van voormalige politici die vragen om artikelen te verwijderen waarin hun beleid wordt aangevallen, negatieve recensies van het werk van professionals zoals architecten en docenten en mensen die ooit reacties op internet achterlieten die ze inmiddels betreuren. In al deze gevallen wil iemand informatie verbergen, terwijl anderen misschien van mening zijn dat deze informatie openbaar moet blijven.

Om te bepalen wat het zwaarst weegt in het algemeen belang, houden we rekening met een aantal factoren. We gaan bijvoorbeeld na of de informatie betrekking heeft op een politicus, bekende persoon of een ander type publieke figuur, of het materiaal afkomstig is van een betrouwbare nieuwsbron, hoe recent de informatie is, of er sprake is van politieke uitspraken, of er vraagtekens worden gesteld bij het professionele gedrag van personen en organisaties die mogelijk relevant zijn voor consumenten, of er sprake is van strafrechtelijke veroordelingen die nog niet zijn verjaard en, ten slotte, of de informatie afkomstig is van overheden. Oordelen van deze aard blijven echter altijd lastig en betwistbaar.

We doen daarom ons best om zo veel mogelijk openheid te bieden over links die we verwijderen: zo informeren we websites wanneer een van hun internetpagina's uit de zoekresultaten is verwijderd. We melden daarbij niet om welke specifieke reden we dit hebben gedaan, omdat dit een inbreuk kan betekenen op de privacy van de persoon die de aanvraag heeft ingediend.

Vallen en opstaan
We zijn hier nog maar twee maanden mee bezig, dus uiteraard is het een kwestie van vallen en opstaan. Dit is de reden waarom we eerder al links naar een artikel verwijderden en later weer herstelden. Het goede nieuws is dat hiermee een debat wordt aangewakkerd dat input levert voor de ontwikkeling van onze uitgangspunten. Dat geldt met name voor de manier waarop het recht op privacy van de ene persoon in evenwicht kan worden gebracht met het recht op toegang tot informatie van een ander. Daarom vragen we een adviesraad van externe experts ons hierover aanbevelingen te doen.

Hoewel we hier te maken hebben met complexe zaken, doen we al het mogelijke om gevolg te geven aan de uitspraak. Bij sommige verzoeken die we onder ogen krijgen is het moeilijk om geen sympathie te voelen. Zo vroeg een man ons geen links naar een nieuwsartikel op te nemen waarin werd gemeld dat hij naar aanleiding van een politieonderzoek was ondervraagd, terwijl hij kon aantonen dat hij hiervoor nooit is aangeklaagd. Dit is een complex vraagstuk waarvoor geen gemakkelijke antwoorden beschikbaar zijn. Dit vraagt om een stevig debat, want in dit geval is er geen zoekmachine die snelle en perfecte antwoorden kan bieden.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234