Maandag 28/11/2022

Bellen metMaarten Rabaey

Wat betekent de Russische militaire mobilisatie? ‘Dit is een zwaktebod van Poetin’

Journalist Maarten Rabaey analyseert de gedeeltelijke militaire mobilisatie van Poetin. ‘Eigenlijk is mobilisatie altijd een zwaktebod.’ Beeld Eva Beeusaert - AFP
Journalist Maarten Rabaey analyseert de gedeeltelijke militaire mobilisatie van Poetin. ‘Eigenlijk is mobilisatie altijd een zwaktebod.’Beeld Eva Beeusaert - AFP

De Russische president Vladimir Poetin heeft vandaag in een toespraak een gedeeltelijke militaire mobilisatie afgekondigd. Wat betekent zo’n militaire mobilisatie juist, en welke gevolgen heeft het voor de oorlog in Oekraïne? We bellen met journalist Maarten Rabaey.

Joris Vliegen

Volg alle ontwikkelingen in Oekraïne via onze liveblog.

Wat betekent deze gedeeltelijke militaire mobilisatie van zo’n 300.000 reservisten?

Maarten Rabaey: “Een gedeeltelijke mobilisatie houdt in dat Rusland in eerste instantie de reservisten oproept. Dat zijn honderdduizenden actieve reservisten, maar het kunnen ook mannen zijn die dienstplicht deden en enkele jaren beschikbaar moesten blijven. Dat betekent dat heel veel twintigers plots onder de wapens kunnen worden geroepen.”

Kan dit de kansen in Oekraïne terug in het voordeel van Poetin doen keren?

“Zeker niet op korte termijn. Het Russische beroepsleger leed er al zware verliezen omdat ze zo dramatisch slecht georganiseerd en uitgerust waren. Als het Kremlin nu heel veel mensen uit het burgerleven weer onder de wapens roept, is het een illusie dat dit de strijdkrachten zullen zijn die de geharde Oekraïense militairen gaan verslaan.”

“Die militairen moeten ook allemaal opnieuw een basistraining krijgen. Tegen dat ze ter plaatse zijn, zijn we alweer een aantal weken verder en komt de winter eraan. Wat Poetin mogelijk beoogt is een bezettingsmacht vormen om ‘geannexeerde’ gebieden zoals Loehansk en Donetsk zo definitief mogelijk in te lijven, eerder dan dat dit het leger zal vormen waarmee hij ook andere delen van Oekraïne wil aanvallen. Het ziet er dus naar uit dat hij de winter zal gebruiken om in de gebieden in het oosten en het zuiden zo veel mogelijk van zijn ‘poppetjes’ op te zetten.”

“Maar, hoe meer je mobiliseert, hoe meer je een beroep moet doen op onervaren militairen en hoe zwakker je hele organisatie wordt. Eigenlijk is mobilisatie dus altijd een zwaktebod.”

Waarom kiest Poetin niet voor een volledige mobilisatie?

“Poetin houdt al een aantal maanden tegenover zijn eigen bevolking vol dat het om een ‘speciale militaire operatie’ gaat. De Russen kregen voortdurend het bericht dat de zaken min of meer onder controle van het beroepsleger waren. Dat verhaal kunnen ze nu niet langer volhouden, omdat er hele zware verliezen worden geleden. Dus kiest Poetin voor een gedeeltelijke mobilisatie, omdat een volledig mobilisatie te sterk zou contrasteren met het verhaal dat steeds gebracht is. Dat zou enorme onrust in zijn binnenland kunnen veroorzaken.”

Rusland kondigde ook wijzigingen in het strafrecht aan. Nam Poetin daarmee de vlucht vooruit?

“Dat is eigenlijk de stok achter de deur om de mobilisatie iets dwingender te maken. Een van de grootste zoekopdrachten op sociale media in Rusland was gisteren: ‘Wat betekent mobilisatie?’ en ‘Welke redenen kan je aanvoeren om niet te worden ingelijfd?’ Heel veel Russische twintigers en dertigers zullen absoluut géén zin hebben om aan het front te komen. Poetin speelt dus ook in zijn binnenland met vuur. Het feit dat hij het strafrecht wil veranderen om het makkelijker te maken om mensen te straffen die niet willen gaan vechten, betekent ook wel dat hij weet dat dat de heersende opvatting is onder heel veel Russen. Dat toont juist aan dat hij eigenlijk een noodgreep doet, maar zelf niet zeker is of die noodgreep gaat werken.”

Het nieuws volgt op de aankondiging van referenda in Donetsk en Loehansk over toetreding tot Rusland.

“Geen toeval, die gebieden wil hij duidelijk annexeren en er een bezettingsmacht naartoe sturen. Naar Oekraïne en het Westen is dit ook een signaal dat hij zal proberen definitieve lijnen in het conflict te trekken. Door een bepaalde grens te stellen, kan hij dan zeggen: ‘Als jullie ons verder aanvallen, val je eigenlijk Rusland aan.’ Op langere termijn zou je kunnen stellen dat dit naar het buitenland toe ook een soort zwaktebod zal blijken. Hij probeert de verliezende positie van Rusland nu nog voor de winter om te vormen naar een status quo, door de macht van het getal.”

Welke gevolgen heeft dit voor de oorlog in Oekraïne?

“Oekraïne deelt met zijn laatste offensief serieuze klappen uit aan het Russische leger, dat daar op dit moment een beetje op zijn knieën zit. Ze zullen dit nog een tijdje blijven doen. Net daarom probeert Poetin zich heel snel in te graven in de gebieden die hij absoluut wou veroveren, namelijk Donetsk, Loehansk en ook een stuk van het zuiden. Je merkt dat ook in de retoriek: Poetin begint weer te praten over Russischtalige gebieden die hij wil annexeren, maar van andere objectieven – een regimewissel of het veroveren van andere Oekraïense steden – is plots geen sprake meer. We moeten dus ook opmerkzaam zijn voor wat hij níét heeft gezegd.”

Hoe interpreteer je zijn nieuwe dreiging met kernwapens?

“Met zijn retorisch dreigement om kernwapens achter de hand te houden, wil Poetin vooral westerse landen afdreigen om aan Oekraïne niet nog meer zwaardere wapens te leveren die ook Russisch grondgebied kunnen raken. De vraag is hoever hij dit principe drijft wanneer straks ook de bezette gebieden Donetsk en Loehansk ‘Russisch’ worden via illegale referenda, maar onder vuur blijven liggen van Oekraïne met westerse wapens. Dan terugslaan met tactische kernwapens zou naast een bloedbad en een ongeziene escalatie met de internationale gemeenschap ook het gevolg kunnen hebben dat radioactiviteit ook de door hem bezette gebieden, zijn soldaten en grensgebieden van zijn Russische federatie treft. Rationeel is er dus geen reden voor te bedenken om ze in te zetten. Of Poetin en zijn hardliners nog altijd rationeel denken, is een onbeantwoorde vraag.”

Lees ook

Poetin kondigt gedeeltelijke mobilisatie af voor oorlog in Oekraïne

Nederlandse ex-commandant Mart de Kruif: ‘Bij een algemene mobilisatie is het de vraag wat China zal doen’

Na de bevrijding volgt in Oekraïense dorpen een bommenregen: ‘Overal kwamen raketten neer’

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234