Donderdag 30/06/2022

AnalyseHongaarse verkiezingen

Wat betekent de overwinning van Viktor Orbán voor Hongarije?

De Hongaarse premier Viktor Orbán. Beeld Zoltan Fischer / ANP / EPA
De Hongaarse premier Viktor Orbán.Beeld Zoltan Fischer / ANP / EPA

De Hongaarse premier Viktor Orbán heeft met zijn partij Fidesz opnieuw een tweederde ‘supermeerderheid’ in het Hongaarse parlement behaald. De verenigde oppositie leed bij de verkiezingen zondag een verpletterende nederlaag.

Arnout le Clercq

De bedrukte sfeer bij de Hongaarse oppositie op verkiezingsavond slaat om in een grafstemming zodra de uitslag duidelijke contouren krijgt. De schamele hoeveelheid aanhangers (enkele honderden) die op de bijeenkomst is afgekomen, druipt af tot een klein groepje in de ijzige aprilnacht overblijft. Kartonnen bordjes met de tekst ‘Alleen omhoog!’ en ‘De macht aan het volk’ zuigen regenwater op van de lege, betonnen ijsbaan waar een feest had moeten plaatsvinden.

Aan het begin van de verkiezingsavond was er nog enig optimisme bij de oppositie, die dacht met vereende krachten Orbán naar de kroon te kunnen steken. Maar dat maakte plaats voor ontgoocheling en verdriet toen de eerste uitslagen binnenkwamen. Tegen middernacht was de gehele kieskaart van Hongarije oranje, de kleur van regeringspartij Fidesz. De verenigde oppositie is er zelfs niet in geslaagd een ‘supermeerderheid’ te stuiten. Premier Viktor Orbán behoudt de tweederdemeerderheid waarmee hij het land de afgelopen jaren ingrijpend veranderde.

Door het Hongaarse kiesstelsel en het door de regering gedomineerde medialandschap was Fidesz op vele manieren in het voordeel. Maar de ruime meerderheid die Orbán behaalde – 135 van de 199 zetels in het parlement – verraste velen. De oppositie haalde slechts 56 zetels en de extreemrechtse partij Mi Hazánk kwam met zeven zetels in het parlement. De opkomst was met bijna 70 procent hoog.

De uitslag laat zien dat Orbán niet enkel het kiesproces naar zijn hand heeft gezet, maar ook bij veel Hongaren populair blijft. Hij wordt voor de vijfde keer premier (tussen 1998 en 2002 bestuurde hij het land ook) en begint aan zijn vierde aaneengesloten regeerperiode. Als hij deze volmaakt, is hij twintig jaar aan de macht.

Baken van stabiliteit

De oorlog in Oekraïne drukte zijn stempel op de Hongaarse verkiezingen. Volgens Orbán was de verkiezing een keuze tussen vrede (Orbán) en oorlog (oppositie). Hij presenteerde zich als een baken van stabiliteit in een onrustige wereld. Het media-imperium van de regering cultiveerde dit imago, verhulde de politieke banden tussen Orbán en Poetin en verspreidde tegelijk onwaarheden over de oppositie. Voor de oppositie, een coalitie van zes politiek zeer verschillende partijen, bleek het lastig een eenduidige boodschap te creëren en kiezers te mobiliseren.

Bij de partijbijeenkomst van Fidesz op zondagavond was de sfeer opperbest. “We hebben een grote overwinning behaald: zo groot dat je deze zelfs kunt zien vanaf de maan, maar beslist vanuit Brussel”, zei Orbán. Hij schetste in zijn toespraak wie de tegenstanders van Fidesz waren deze verkiezingen: Europa, ‘links’ (internationaal en in Hongarije), organisaties van filantroop George Soros, ngo’s, media en de Oekraïense president.

Orbán zal het mandaat van zijn kiezers gebruiken om zijn macht verder te consolideren. Na de nederlaag van de verenigde oppositie, waar veel progressieve Hongaren hun hoop op hadden gevestigd, rijst de vraag in hoeverre er politiek strijd valt te voeren tegen Orbán. Dat werpt vragen op over de houdbaarheid van de huidige coalitie. Katalin Cseh, Europarlementariër voor oppositiepartij Momentum, benadrukt het belang om bij elkaar te blijven. “De oppositie moet verenigd blijven. We moeten ons vastklampen aan elk sprietje hoop.”

Scheurtjes in oppositie

Maar na de uitslag werden de eerste scheurtjes al zichtbaar. Vooral oppositieleider Péter Márki-Zay moet het ontgelden. Niet alleen verloor hij de strijd om het premierschap, ook in zijn kiesdistrict delfde hij het onderspit tegen een oude Fidesz-coryfee. Een toekomst in de landelijke politiek lijkt geen optie meer.

Het is veelzeggend dat hij bij zijn toespraak niet werd omringd door andere oppositieleiders, zoals in campagnetijd, maar door zijn familie. Márki-Zay betwistte de uitslag in zijn toespraak niet, maar noemde de verkiezingen oneerlijk. Na middernacht zegde het eerste oppositiekopstuk al het vertrouwen in hem op: de leider van Jobbik, de extreemrechtse partij die een gematigdere koers is gaan varen, zei dat er geen plek voor hem is in de toekomst van de verenigde oppositie.

Hoge inflatie

Orbán heeft gewonnen, maar is premier van een diep verdeeld land. Economisch is het land er beroerd aan toe. De regering heeft bergen geld uitgegeven om de gunsten van kiezers te winnen en geen reserves opgebouwd. Het is onzeker hoelang Orbán de energieprijzen kunstmatig laag kan houden en wat hij precies kan doen om de hoge inflatie te beteugelen. Als hij het conflict blijft zoeken met Europa, blijven EU-gelden mogelijk uit, een van de kurken waar de Hongaarse economie op drijft. En zijn houding ten opzichte van de oorlog in Oekraïne pakte in Hongarije misschien goed uit, maar internationaal is hij meer dan ooit een paria. Zelfs Polen, dat vaak met Hongarije optrok in de strijd tegen Europa, heeft de verhoudingen met Boedapest goeddeels bevroren.

Dat leek Orbán op de verkiezingsavond niet te deren. “Het heeft er voor ons nooit zo goed uitgezien als nu.” Naast de lege ijsbaan van de oppositie staat Csaba (58), een universitair docent die voor zijn baan vreest als hij ook zijn achternaam geeft. Orbán en zijn kompanen doen hem denken aan de “zelfgenoegzame, dikke communisten aan het einde van hun regime”. De geschiedenis leert ons dat uiteindelijk alles verandert, zegt Csaba geëmotioneerd. “Maar we hebben al zoveel jaren Fidesz. Voor een mensenleven duurt dit gewoon te lang.”

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234