Zondag 09/08/2020

Wat betekende het vak Latijn voor hen?

Oefeningen in aandacht

"Ik herinner mij van de lessen Latijn dat we soms een hele les bezig waren met het ontleden van een paragraafje tekst, en dat ik daarvan genoot, al begreep ik niet waarom. Nu denk ik dat het de aandacht was, waarvan ik genoot. De aandacht die onder leiding van de leraar Latijn drie kwartier lang toegespitst werd op een hoopje woorden, ooit door iemand opgeschreven. Als je genoeg aandacht gaf, dan kwam er samenhang bloot te liggen, betekenis, schoonheid, een wereld. Ik zie die lessen nu als oefeningen in aandacht."

Wim Helsen, °1968, cabaretier

Magische ervaring

"Als kind was ik erg geïnteresseerd in geschiedenis, en het was in het 1ste middelbaar dan ook haast een magische ervaring de taal te leren die de roemruchte Romeinen spraken. Ik kan nog steeds wat Vergilius citeren en onder bepaalde omstandigheden zing ik het volledige 'Dies Irae' uit de gregoriaanse dodenmis. Dat laatste brengt me dan niet naar de oudheid maar naar de middeleeuwen, of het hiernamaals of de eeuwigheid, maakt niet uit - het doet soms deugd niet louter een mens van het heden te zijn."

Yves Petry, °1967, schrijver

Handig middel

"Latijn is soms een handig middel om discreet te ironiseren. Bijvoorbeeld in mijn roman Vijftig vreest de minnaar van een getrouwde vrouw door haar man in bed betrapt te worden, waarop hij zich insalutato hospite uit de voeten zou moeten maken, kleren als een schaamschortje voor z'n orgaan. Insalutato hospite, zegt Van Dale, betekent 'in grote haast'; de letterlijke vertaling ('zonder zijn gastheer te groeten') is een extraatje.

Bavo Claes, °1949, journalist

Wee de onwetenden

"Ja, ik 'deed' de Latijn-Griekse. Toen secundair onderwijs nog Humaniora mocht heten, de vijfde klas Poësis en de laatste klas Retorica. We werden meer opgevoed dan opgeleid. Zoals het hoort. Een leerzame tijd, geen spatje spijt. Bestond het nog en werd ik weer dertien? Ik begon er direct opnieuw aan. Laat maar komen! Cicero, Sophocles en Sappho... Euripides, Vergilius en Antigone... Xenophon, Homeros, Ovidius... Ik doe er nog dagelijks mijn voordeel mee. Dus wee de onwetenden en pardonneer de afwijzenden. Streel hen in deernis en geef ze gelijk. Met blinden discussieer je ook niet over de kleuren van een koraalrif."

Tom Lanoye, °1958, schrijver

Heimwee

"Na de veldtochten, overwinningen, nederlagen, samenzweringen en redevoeringen werd het in het vijfde middelbaar eindelijk echt leuk met veel Latijnse poëzie. Supergeconcentreerd en compact, die verzen. Ik hield vooral van Catullus' liefdesgedichten. 'Lesbia en het musje'. En natuurlijk Odi et amo. Quare id faciam, fortasse requiris. Nescio, sed fieri sentio et excrucior. 'Ik haat en ik heb lief. Waarom doe ik dat, vraag je misschien? Ik weet het niet, maar ik voel het en het vreet aan mij.' Bijna boeddhistisch. Gehechtheid en verzet doet lijden. Op school kregen we de meest pikante en beledigende carmina van Catullus natuurlijk niet te lezen, en evenmin de lessen in liefde van Ovidius. Die schade heb ik later ingehaald in vertaling. Nu nog ben ik blij als ik een mooie Latijnse zijn tegenkom (die ik begrijp). Horas non numero nisi serenas. 'Ik tel de uren niet, tenzij de heldere (op een zonnewijzer).' Draco dormiens nunquam titillandus. 'Kietel nooit een slapende draak' (het motto van Zweinstein). Ik heb heimwee. Bestaat er Latijnse avondschool?'

Kristien Bonneure, °1966, journalist

Ambitie

"Ik ben blij dat ik Latijn geleerd heb, al was het maar voor de honderden uitdrukkingen die we vandaag nog altijd gebruiken (Carpe diem is mijn favoriet). Bovendien vormt het Latijn de basis van wat de meeste (zuiderse) Europese talen gemeen hebben, zonder nog te spreken van de culturele rijkdom die in heel Europa verspreid werd. Tot slot doet Latijn denken aan ambitie. Kijk naar de Romeinse bouwwerken die vandaag nog miljoenen mensen lokken. In onze maatschappij is er helaas geen plaats meer voor zulke grote projecten, omdat die economisch onverantwoord zouden lijken. Ik droom bijvoorbeeld nog altijd van één, al is het maar één, symbolisch gebouw in Brussel dat de Europese Unie zou symboliseren en dat zo buiten proportie zou zijn dat heel de wereld dat wil zien. Miscemus utile dulci. 'Laten we het nuttige met het aangename verenigen.'"

Vincent Van Dessel, °1958, CEO Euronext

Toegangspoort

"De studie van het Latijn is bijzonder juist omdat het een 'dode taal' is. Het vergt discipline en volharding om op jonge leeftijd iets te leren dat erg moeilijk is en waarvan het praktisch nut in het actuele leven onbestaande lijkt. Latijn legt natuurlijk de basis voor een goed inzicht in de meeste West-Europese talen. En uiteraard was het eeuwenlang de Europese lingua franca. Alle grote Europese denkers schreven in het Latijn. Het is dan ook de toegangspoort tot de fundamenten van onze beschaving. Maar de grootste waarde van Latijn schuilt voor mij in het feit dat de studie je op een intense manier deelachtig maakt aan de geschiedenis van het meest succesvolle internationale staatsverband dat ooit bestaan heeft. De Romeinen leverden ons het gros van onze politieke en culturele hard- en software. Wie de taal van de programmeurs doorgrondt, wordt gevoeliger voor de nobele roeping tot de res publica."

Bart De Wever, °1970, politicus

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234