Maandag 22/07/2019

Islam

"Wat bemoeit een geestelijke zich met mijn orgasme?"

Naaktscène uit het 'Lam Gods' van Milo Rau. Beeld Michiel Devijver

Dat seksualiteit binnen de islam vaak gepaard gaat met onder­drukking en schaamte, bewees Fatima Ezzarhouni ongewild vorige week nog toen ze ‘onder druk’ uit het theaterstuk Lam Gods stapte. De frustraties bij jonge moslims worden onhoud­baar, menen islamitische denkers en therapeuten.

De voormalige Miss Bagdad Tara Fares (22), die vermoord werd omdat ze vrij leefde en zich westers kleedde; het Marokkaanse tienermeisje Khadija, dat ontvoerd, verkracht en verminkt werd; of, meer symbolisch, Fatima Ezzarhouni die zich “onder druk” terugtrok uit het theaterstuk Lam Gods, waarin niet zijzelf maar andere acteurs een naaktscène speelden: het zijn recente voorbeelden uit de ontelbare getuigenissen over seksueel en lichamelijk onbehagen in de islamitische wereld.

Ezzarhouni’s forfait laat zien dat schaamte en taboe zich niet beperken tot de Maghreb en het Midden-Oosten. Ook in onze moslimgemeenschap blijven ze overeind, net als de patriarchale denkbeelden die erachter schuilgaan. In Brussel voert een kleine schare fans sinds enkele weken actie voor Tariq Ramadan, de conservatieve academicus-predikant tegen wie een onderzoek loopt wegens aanranding – #HeToo – en die “in afwachting van een debat binnen de islam” niet meer dan een uitstel voorstelt op de steniging van overspelige vrouwen.

Tara Fares (22), een Iraakse beauty queen en Instagram-ster, werd recent vermoord. Beeld RV

In Frankrijk, waarvan de uitlopers finaal in ons land liggen, woedt sinds enkele maanden ook de poging van reactionaire stemmen, christenen evengoed als moslims, om de seksuele voorlichting in het onderwijs terug te schroeven, kwestie van zoon- of dochterlief voor ‘onkuisheid’ te behoeden.

In België lijken sommige jongeren in dat verhaal mee te stappen, en leerkrachten zullen het bevestigen: veel moslimtieners hebben een probleem met bloot, zelfs als het schooltheater of bestudeerde kunstwerk in geen velden of wegen seksueel getint is. “Dat is vies, mijnheer!”

Ter nuancering, en zoals gezegd: niet alleen moslims zijn in de ban van preutsheid. Populistische partijen en evangelische christenen in het Westen vinden het evenzeer tijd dat mannen hun zeggenschap weer opeisen over vrouwen: over wat zij met lijf en buik vermogen, en waar ze thuishoren in de samenleving.

Als de Nederlandse uiterst rechtse politicus Thierry Baudet van de daken schreeuwt dat hij “zich spaart voor zijn vrouw” en masturbatie opnieuw in de taboesfeer dwingt, dan moet het liberale kamp niet te hoog van de toren blazen. De seksuele revolutie in het Westen is per slot van rekening nog maar 50 jaar oud; zo immuun voor regressie zijn we ook weer niet.

Inquisitie

Nieuwe onvrijheid dreigt de hele wereld in de greep te krijgen, moslim of niet. “Zowel de pornografische visie op seksualiteit als het seksueel geweld tegen vrouwen zijn een realiteit, ook in het Westen”, geeft de bekende Algerijnse auteur Kamel Daoud toe. “Maar laten we niet flauw doen: in het Midden-Oosten en de Maghreb is de toestand heel wat schrijnender. In die landen worden vrouwen veel meer onderdrukt dan in het Westen.”

Er weerklinkt applaus in het pluche van de Opéra Bastille, in Parijs, waar de krant Le Monde vorige week een meerdaags colloquium over liefde opzette. Ook de relatie tussen islam en seksualiteit stond op het programma, meer bepaald de vraag of de islam niet op zijn beurt aan een seksuele revolutie toe is.

Bij Le Monde kennen ze Daoud goed. Hij haalde het wereldnieuws toen hij de aanrandingen in Keulen, op 31 december 2015, met het islamisme in verband bracht. In zijn stuk ‘Cologne, lieu de fantasmes’, dat ook in The New York Times verscheen, stelde de auteur, die zelf enige tijd met de radicale islam flirtte, dat de Arabische en moslimwereld “er een ziekelijke relatie op na houdt met de vrouw, het lichaam en het seksueel verlangen”.

Khadija, een 17-jarige Marokkaanse uit het dorp Oulad Ayad, toont haar met brandwonden en tattoos verminkte armen. Het meisje werd ontvoerd door een bende jonge mannen en wekenlang verkracht en gefolterd. Beeld AFP

Daoud, die eerder al op een fatwa werd bedacht, kreeg nu ook een deel van de linkse intelligentsia over zich heen. Die verweet hem “oriëntalistische clichés” van stal gehaald te hebben en “de islamofobe waanbeelden van een groeiend deel van de publieke opinie in het Westen” te hebben aangezwengeld.

Vandaag, drie jaar later, neemt Daoud geen woord terug. Hij heeft het over porno-islamisme, zegt dat “een debat als dit” in zijn land, Algerije, “gewoon onmogelijk” zou zijn, en illustreert de totale ontsporing van het thema: “om in haar eentje een kapsalon binnen te mogen heeft een vrouw steeds vaker een huwelijksbewijs nodig; moslimgeestelijken spreken zich uit over het geluid dat vrouwenschoenen mogen produceren; radicalen gaan tekeer tegen liefdessloten aan bruggen; tijdens de ramadan regent het vragen over seks en masturbatie.”

Moskeeën, religieuze zenders, sociale media en machtsgetrouwe pers: als het over seksualiteit gaat – alles wat haram (verboden) is of wat hshuma (schaamte) over de gelovige afwerpt –, dan krijgen zij het laatste woord. “Het is je reinste inquisitie”, aldus Daoud. “Wat hebben geestelijken zich te moeien met mijn orgasme? We moeten hen zo snel mogelijk hun monopolie ontfutselen.”

Anatomische visie

Helaas, Daoud ziet geen beterschap, veeleer een impasse. De vrouw moet maagd blijven tot haar huwelijk, de man wordt aangemoedigd om expertise op te doen; manlief loopt hiv op, mevrouw weet niet wat haar overkomt, krijgt de schuld en vaak de bons. Intussen wordt er in de Arabische wereld almaar later gehuwd, het gevolg van de hoge werkloosheid onder jongemannen. In de jarenlange aanloop naar de grote dag is het alles remming en obsessie wat de klok slaat.

We bellen met Nadia el Bouga. De Frans-Marokkaanse seksuologe, die eveneens in het Le Monde-panel zat, is gelovig, draagt een hoofddoek en heeft op Beur FM, een zender die populair is bij jongeren van Maghrebijnse komaf, een praatprogramma over seks. In haar kabinet ontvangt ze moslims, maar ook christenen, joden en ongelovigen.

“Of ze nu religieus zijn of niet, mensen hebben vaak dezelfde problemen met seksualiteit. Onwetendheid en onbehagen zitten overal. En ja, zeker ook bij moslims, waar het taboe enorm blijft.” Toch ziet El Bouga “een groeiende individuele wil om boven verbod en schaamte uit te stijgen. Het is wat ik ook opvang binnen het islamitische verenigingsleven.”

Want dat is het óók: tussen wat mensen zeggen en doen, ligt een wereld van verschil. Zo huichelachtig is de spreidstand geworden dat hij amper nog te houden blijkt. Moslims kunnen haast niets aan elkaar kwijt, krijgen het psychisch te kwaad en kloppen bij El Bouga aan: streng gelovige moslima's die lesbische fantasieën koesteren met voorbinddildo's, pakweg, homo's die in zelfontkenning leven of snel hetero hopen te worden, dertigplussers die niet weten hoe een erectie functioneert, of nog, vrouwen die geen benul hebben van hun clitoris.

Thuis werd er immers met geen woord over gesproken, op school doken ze weg van schaamte, hooguit keken ze in het geheim naar porno. Inmiddels zijn ze getrouwd en blijkt het bed een ramp. Velen zijn ook bang dat er vanuit een onzichtbare wereld mee gegluurd wordt, of vrezen de hel.

Bij El Bouga komen ze warme tranen huilen. Zelf haalt ze er 3D-geprinte modellen van geslachtsorganen bij of leert ze haar patiënten sensuele heupbewegingen aan.

Veel moslims, zegt de seksuologe, hebben een strikt mechanische en anatomische visie op seksualiteit. Mannen zijn vaak enkel gefocust op de genitaliën en verwaarlozen de rest van het lichaam, de spirituele dimensie van het liefdesspel incluis.

Verre droom

Veel, zo niet alles, heeft te maken met de volstrekt scheefgetrokken relatie tussen man en vrouw in de islam, beaamt ook El Bouga: “Het zijn steeds weer mannen die voor ons, vrouwen, spreken. Terwijl die mannen geen clitoris hebben, toch? De patriarchale maatschappijorde is funest voor een heilzame omgang met seksualiteit; de vrouw wordt steeds weer als het probleem beschouwd. Ze kan niet spreken voor haar eigen lichaam en weet er ook maar weinig over.”

Kom Nadia el Bouga niet vertellen dat Allah het zo gewild heeft. Akkoord, onder invloed van het wahhabisme begrijpen moslims de islam erg letterlijk en ook als therapeut kun je niet buiten de religie om als het over seks gaat. Toch is het woord Gods minder dwingend dan de meeste gelovigen denken.

“Dit moeten we niet op de Koran afschuiven, de exegeten zijn het die de vrouw eeuw na eeuw verder onderworpen hebben. Door hun misogyne lezing hebben ze de vrouw stukje bij beetje tot kind gemaakt. Als je de ‘Openbaring’ leest, zie je dat man en vrouw op gelijkwaardige wijze naar menselijke en spirituele bevrijding kunnen streven.”

Hoog tijd dat de seksuele kwestie binnen een seculier kader aangeboord wordt, vindt El Bouga. Alleen: van de autoritaire heersers in de Maghreb en het Midden-Oosten valt niets te verwachten. “Zij zetten de religieuzen in als hen dat politiek uitkomt, ze buiten de seksuele frustratie van de massa uit omdat gefrustreerde burgers nog makkelijker te bespelen vallen.”

Anders gezegd: de moslimwereld heeft geen seksuele revolutie nodig, maar een revolutie tout court. Seksuele vrijheid is een verre droom zolang ook de andere vrijheden niet verzekerd zijn.

“Het ligt ook aan de mensen zelf”, vindt Daoud. “Ze nemen geen burgerschap op omdat ze zichzelf niet als burger zien. In mijn land zie ik geen burgers, alleen gelovigen. Neem het burgerschap weg en je krijgt religie in de plaats. Intussen wordt Europa afgeschreven als libertijns, losbandig en zonder waarden.”

Erotische traditie

Al jaren voorspelt de uit Syrië verbannen dichteres Salwa al-Neimi, auteur van onder meer de erotische roman The Proof of the Honey (2009), het einde van het taboe op seks in de Arabische wereld. Maar in Parijs is Al-Neimi in de eerste plaats boos: “Het religieuze extremisme is een politieke uitvinding. Het stelt de dictatoren in staat te zeggen dat zíj niet verantwoordelijk zijn voor hun autoritarisme, maar dat het in de cultuur en het geloof van de mensen ingebakken zit.”

Gemanipuleerd door wrede heersers, gestigmatiseerd door het Westen, al te letterlijk geïnterpreteerd door de gelovigen: ziedaar het straatje waar de islam in beland is. Al-Neimi verwijst naar de rijke erotische traditie die de Arabische literatuur ooit gekend heeft. Neem De geurige tuin, een werk uit de 15de eeuw, dat niet minder dan een islamitische versie van de Kamasutra is. Sjeik al-Nafzawi, de auteur ervan, zou zich omkeren in zijn graf als hij zijn huidige geloofsgenoten bezig zag.

Toch is Al-Neimi niet per se pessimistisch. “Die literatuur is niet voor het volle pond vergeten en de Arabische Lente heeft diepere sporen nagelaten dan we meestal denken. Politiek is ze verslagen, cultureel heeft ze iets in beweging gebracht.”

“Hoe dan ook, waar te veel religie is, daar wordt die religie een lege schelp, zonder spiritualiteit.” Dat is, vreest imam Tareq Oubrou van de grote moskee van Bordeaux, wat de islam overkomt. “De geest heeft het afgelegd tegen de letter. Vroeg of laat zal dat formalisme, dat een gevolg is van de instorting van de islamitische beschaving en de opkomst van het fundamentalisme, echter tot secularisering leiden. Zelf hoop ik op een evolutie veeleer dan op een revolutie. Van revoluties komt alleen geweld en contrarevolutie, en dat is erger.”

Geen complot

“Ik zie de secularisering toenemen, maar van een islamitische versie van mei ’68 zijn we nog ver verwijderd,” zegt Nadia el Bouga. “Naarmate meisjes hun eigen lichaam beter leren kennen en het machistische discours verder ontleden, zal er een beter evenwicht ontstaan tussen de seksen. In mijn praktijk merk ik dat het terrein er stilaan rijp voor is.”

Kamel Daoud vindt het dan weer goed dat ook niet-moslims zich met de kwestie bezighouden. “Een open discussie is niet hetzelfde als een aanval, een debat is geen proces, de islam is ook niemands persoonlijke eigendom.”

En toch, ook na de conferentie heeft Daoud er geen goed oog in. De wonde gaapt.

“Terwijl gewone moslims lange tenen hebben, blijven zeloten de mensen overschreeuwen met hun morbide, pathologische kijk op seksualiteit en het hele leven.

“Daarbij wordt het vleselijk genot uitgesteld tot na de dood. Dan zie je jihadisten die het gemunt hebben op al wie in het ondermaanse vrijt en drinkt, om vervolgens zelf zo snel mogelijk te gaan vrijen en drinken bij de hoeri’s (de maagden in het Paradijs, LD).”

Doordat veel van die kerels geboren en getogen Europeanen zijn, en het Westen op hypocriete wijze goede maatjes is met Saoedi-Arabië, blijft ons morele recht van spreken beperkt. Toch ziet Daoud geen ander model dan het Europese als het over seksuele emancipatie gaat.

“Als de verandering bij de Europese moslims slaagt, dan zal ze ook op de andere oever van de Middellandse Zee voor verandering zorgen. Als de islam bij jullie menselijker wordt, zal hij dat vroeg of laat ook daar doen. Als jullie hier mislukken, dan zal de ramp in de Maghreb en het Midden-Oosten niet te overzien zijn.”

En neen, zo liet de auteur eerder in Le Monde optekenen, “een orgasme is geen westers cultureel complot.”

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
© 2019 MEDIALAAN nv - alle rechten voorbehouden