Zaterdag 21/09/2019

Wat als...

ZWAAR, LICHT

Je kan honderden voorbeelden geven

van wat gewicht is, maar je herinnert je

er maar één.

Wanneer je honderdtwintig

kilo weegt omdat je

tegen iemand op wilde lopen

die tegen je zegt: je kan niet altijd

zo zwaar zijn.

En dan nóg een: een kind

met elk van zijn handen

in een hand van een van zijn ouders

die hem samen optillen en laten schommelen

terwijl zij verder lopen.

Je maakt het lichte zwaar.

omdat je er niet goed in bent,

en niet van anderen wil leren.

Daarna word je enkel

om wat zwaar is gevraagd

en je hoopte dat je ondertussen

- je kan niet zeggen hoe -

beter zal worden in het lichte.

Uit: Nachoem Wijnberg, Voor jou, van jou, Atlas Contact, 2017

Dichteres Ellen Deckwitz (1982) doet elke week haar ding met poëzie en proza

Er gebeurde de afgelopen maand nogal wat in de poëzie: er werd herdacht, een prijs uitgereikt en er verscheen iets prachtigs. Om te beginnen was het vrijdag veertig jaar geleden dat dichter Jotie T'Hooft zelfmoord pleegde, in het kader waarvan T'Hoofts tweede bundel Junkieverdriet opnieuw werd uitgebracht. De heruitgave deed me afvragen wat voor dichter T'Hooft zou zijn geworden als hij was blijven leven. Jeroen Brouwers, in het eveneens onlangs heruitgegeven De laatste deur, vermoedt dat T'Hooft de belofte nooit had kunnen inlossen, daarvoor was hij "te overschat en verblind door zijn glamour".

Je weet het niet. Ja, T'Hoofts pathetiek was ongebreideld en zijn thematiek beperkt. Desondanks pende hij mooie regels neer als 'ik ben de wereld, in mij is onstuitbaar de doodsbloem ontloken.' Binnen zijn beperking stelde hij zich wél de grote vragen (en overigens: hoe dóé je dat eigenlijk, een belofte inlossen?).

Ik moest daardoor denken aan dichter Hans Tentije (1944), die afgelopen maand de Constantijn Huygensprijs won. Tentije schrijft al zestien bundels lang dezelfde bundel: man kijkt naar de wereld, daar ziet hij een begerenswaardige vrouw, en dan is er vergankelijkheid en een woeste natuur. Dat levert indrukwekkende teksten op: 'van over duinvalleien/ en verstuivingen komend licht, dat alles verheldert/ maar niets verklaart'.

Zijn oeuvre is zo gevarieerd als het kapsel van Charles Michel, maar omdat Tentijes werk vanaf zijn debuut al zo raak is, maakt dat niet uit (al vraag ik me stiekem toch af wat hij zou maken als hij het eens zou hebben over, ik zeg maar wat, genderdiffusie, vluchtelingenproblematiek of aapmishandeling).

Dan Nachoem Wijnberg (1961). Deze week komt zijn zeventiende (!) dichtbundel uit. Wijnberg gaat qua themata en onderwerpen alle kanten op. Met de jaren werden zijn bundels dikker en de gedichten breder, langer, diverser, persoonlijker en prozaïscher. In 2015 zag de moddervette (256 pagina's!) bundel Van groot belang het levenslicht, waarin Wijnberg ageert tegen onder meer het bankwezen, het misbruik van grondrechten en de overheid. Waarin hij reflecteert op wat het betekent om in deze tijd een Europeaan te zijn. De vorm van deze poëzie wijkt soms zo af dat je je kunt afvragen of het eigenlijk nog wel gedichten betreft: sommige verzen zouden net zo goed essays, pamfletten of columns kunnen zijn.

Qua vorm en inhoud ontwikkelt Wijnberg zich nog steeds. Hij heeft ontegenzeggelijk een eigen stem die vanaf zijn debuut critici zowel verblijdt als verdeelt. De een vindt zijn formuleringen abstract, de ander ziet er hele werelden vol emotie en verzet doorheen schemeren. Per bundel doet hij met die stem iets nieuws. Ook nu weer, in het afgelopen week verschenen Voor jou, van jou, dat gaat over de ongrijpbaarheid van de herinnering en de liefde. De regels zijn weer korter, de gedichten veel minder lang, de bundel is dunner, maar de toon onmiskenbaar Wijnbergiaans.

Zo heb je dus twee dichters, Wijnberg en Tentije, met beiden indrukwekkende oeuvres, die na hun eerste twee bundels nog heel veel moois hebben geschreven. En daarom blijf ik nog steeds, ook al slaat het nergens op, benieuwd naar wat T'Hooft geschreven zou hebben. Hoeveel mooie regels er nog bij waren gekomen, als hij het leven had kunnen uitzitten.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234