Vrijdag 15/11/2019

Rode Duivels

Wat als we de wereldbeker nu winnen? "Eerst zullen we heel veel geld uitgeven, maar daarna komt de kater"

Romelu Lukaku viert de overwinning tegen Brazilië. Beeld Photo News

Brazilië naar huis spelen is op zich al een symbolische trofee waard, maar wat als we deze keer de wereldbeker mee naar huis nemen? Worden we daar ook rijker, gelukkiger en zelfverzekerder van?

1. Hoeveel geld brengt zo'n wereldtitel op?

Voor de spelers zelf ligt er een mooie premie van 445.000 euro (bruto) te wachten, als de Rode Duivels volgende zondag de gouden wereldbeker in de lucht kunnen steken. Maar als de economie na een overwinning opveert, kunnen we er allemaal beter van worden. "Als meer mensen beginnen te geloven dat België kan winnen, zullen ondernemers daarop inspelen en investeringen doen: in evenementen, in reclame, in het lanceren van diensten en producten", zei Ivan Van de Cloot, hoofdeconoom van het Itinera Institute, eerder aan Het Laatste Nieuws. "Dan wordt een return van 800 miljoen euro realistisch."

Al is er ook een kanttekening te plaatsen: gezinnen geven dan wel meer uit aan nieuwe tv-toestellen, horeca en supportersartikelen; het totale bnp gaat niet omhoog. De Engelse bank Lloyds TSB bestudeerde in 2010 de toename van de totale consumptie in de vier landen die telkens de halve finales speelden in de WK's tussen 1990 en 2006. De consumptie stijgt met 1,1 procent, maar valt daarna ook meer terug. "Zo'n wereldtitel is fool's gold: het blinkt, maar het brengt niets op", zegt sporteconoom Trudo Dejonghe (KU Leuven) aan Het Laatste Nieuws. "Het bestedingspatroon verschuift tijdelijk, omdat we meer geld uitgeven aan de happy momenten: we drinken meer, kopen een nieuwe tv, houden een barbecue met de vrienden. Als we de finale winnen, zal er zelfs heel veel gespendeerd worden. Maar daarna komt de kater. Eerst de hoofdpijn van te veel bier, te weinig slaap en te vettig eten, daarna de financiële. Want de 100 euro die je er op zo'n avond en nacht door jaagt, is wel weg."

En wat met investeringen in ons land? Helaas, de bedrijven zullen niet massaal afzakken naar België om een businesstak op te zetten. Een opgepoetst Belgisch imago helpt natuurlijk wel, maar is ook niet alles, zegt voormalig reclamemaker Guillaume Van der Stighelen. "Als Kroatië straks de titel binnenhaalt, gaan we toch ook niet meteen naar daar om een zaak te starten?”

2. Komt het land dan samen?

Al een paar weken is heel het land tous ensemble of #redtogether. Met een ploeg waarin alle bevolkingsgroepen vertegenwoordigd zijn, zou een wereldtitel niet enkel een overwinning zijn voor het land, maar ook voor de diversiteit. Dat idee leefde twintig jaar geleden heel sterk, toen een veelkleurig Frans elftal in 1998 de wereldbeker veroverde in eigen huis. In Frankrijk werd de ploeg aangespoord door fans die ‘black-blanc-beur’ scandeerden (zwart, blank en ‘beur’, een Franse term voor Noord-Afrikanen), naar analogie met het bleu-blanc-rouge van de Franse vlag.

"Die collectieve gevoelens blijven niet zo lang duren", zegt sportsocioloog Bart Vanreusel (KU Leuven). Twee jaar later zag je Jean-Marie Le Pen van het extreemrechtse Front National de tweede ronde van de presidentsverkiezingen bereiken en in 2005 waren er de beruchte rellen in de Parijse banlieues. Je kunt niet verwachten dat voetbal de wereld verandert, zegt Vanreusel, maar anderzijds moet je het momentum niet verkwanselen.

Axel Witsel. Beeld Photo News

"Voetbal heeft nu eenmaal wel een effect op het wereldbeeld van jongeren onder de twintig die opgroeien in een heel divers milieu", zegt de socioloog. "Leg dan misschien meer voetbalpleintjes aan in moeilijke wijken en probeer om zoveel mogelijk jongeren met verschillende achtergronden samen te brengen." Dat is precies waar projecten zoals BX Brussels van Vincent Kompany of een ‘Cruyff Court’ in Molenbeek nu al op inzetten.

En wat met politieke verdeeldheid in ons land? Een Vlaams-nationalistische partij als N-VA blijft opvallend stil over het succes van de Rode Duivels. "Het moet voor hen niet leuk zijn dat het overal vol Belgische vlaggen hangt", zegt politicoloog Dave Sinardet (VUB). Omdat het Belgische gevoel door het WK een boost krijgt, houdt die partij volgens hem haar communautaire verhaal ook steeds meer op de achtergrond.

3. Worden we er dan ook gelukkiger van?

Ook voor ons Bruto Nationaal Geluk zou een wereldbekerzege een enorme boost betekenen, denkt gezondheidseconoom en geluksprofessor Lieven Annemans (UGent). Uit onderzoek weten we dat bij supporters heel wat dopamine vrijkomt in hun hersenen als hun ploeg een overwinning behaalt. Hoewel dat in de eerste plaats voor een tijdelijke roes van gelukzaligheid zorgt, kan een wereldbeker ook op de lange termijn een effect hebben op ons geluk, zegt hij. "Als er meer verbondenheid en onderling vertrouwen is, dan werkt dat geluk in de hand."

Mogelijk is dat ook een verklaring waarom er tijdens een WK minder zelfdodingen zijn. Griekse onderzoekers ontdekten dat als een land meedoet aan een groot voetbaltoernooi, het aantal zelfdodingen afneemt. Toen Frankrijk de wereldbeker won in 1998, daalde het aantal zelfdodingen bij mannen tussen 30 en 44 jaar met 10 procent.

En nog: in landen die het goed doen op het WK, wordt na negen maanden al eens een babyboom vastgesteld. Volgens een bevraging van Die Zeit zorgde de zomer van 2006 door een mix van voetbal, alcohol en zon op sommige plaatsen voor meer dan 10 procent meer geboortes. En toen werden de Duitsers niet eens wereldkampioen. In IJsland volgde dan weer een golf van geboortes negen maanden na de EK-overwinning op Engeland in 2016.

Beeld BELGA

4. Hoe kunnen we blijven winnen?

Het Belgisch voetbal kent nu een gouden generatie, zo horen we overal. Maar Marouane Fellaini (30), bijvoorbeeld, heeft er al tien jaar Premier League-voetbal opzitten en was vlak voor het WK niet zeker of hij nadien nog voor de Rode Duivels zou spelen. Hoe zorgen we er dan voor dat we ook na deze generatie de beker nog mee naar huis kunnen nemen? Na de malaise van het EK in 2000 ging de voetbalbond bij universiteiten te rade over hoe het beter kon en zijn er veranderingen doorgevoerd in het topsportonderwijs.

Na dit WK moeten we volgens professor Jeroen Scheerder (Sportbeleid, KU Leuven) eerst inzetten op goede infrastructuur om de jonge voetballertjes te begeleiden die zich door de WK-gekte bij de lokale voetbalclub zijn gaan inschrijven. "De instroom van jonge spelers was al aan het stijgen voor het WK", zegt Scheerder. "Ik denk dat de groep min-8-jarigen zelfs kan toenemen tot een kleine 100.000. Omdat er nu al niet genoeg sportinfrastructuur is in Vlaanderen, vraag ik me af of de clubs daar klaar voor zijn."

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234