Donderdag 13/08/2020

Masterscriptie

Wat als we de thesis nu eens zouden afschaffen?

Blok- en thesisstress bij studenten in Gent.Beeld eric de mildt

Waarom maken we in godsnaam nog masterscripties? Volgens studente Stéphanie Verzelen (22) kosten ze belachelijk veel moeite, boeien ze haast niemand en blijken ze meesterlijk irrelevant op de arbeidsmarkt. Toch doet haar pleidooi voor een nuttiger afstudeerproject de academische wereld steigeren. 'Een thesis is meer dan een verplicht nummertje.'

Een thesis dwingt ons om ter plaatse te blijven trappelen. Schaf hem af." Met die titel trok masterstudente journalistiek Stéphanie Verzelen (KU Leuven/HUB) gisteren de aandacht. En met aandacht bedoelen we veel aandacht. Reacties stroomden binnen: bij haar, bij De Morgen, bij andere media.

De titel in kwestie stond boven een open brief aan de Vlaamse universiteiten. Die zouden er volgens Verzelen goed aan doen om studenten te verlossen uit de papieren wurggreep die ze een masterscriptie noemt. In haar geval spendeerde ze al een derde van haar schooljaar aan een onderzoek naar internetrisico's. Ook deze zomer moet ze achter haar pc kamperen. "En dat als een masterstudente journalistiek met zero onderzoeksgerelateerde ambities", zo schrijft ze. Verzelen heeft ook al een diploma communicatiewetenschappen - inclusief afgewerkte masterproef - op zak. "Veel liever had ik mijn tijd gespendeerd aan het schrijven van stukken of een langere stageperiode."

De Oostduinkerkse noemt de masterproef "meesterlijk irrelevant." "Een klein aandeel haalt de krant of een scriptieprijs, of verhelpt een belangrijk probleem. Maar de trieste meerderheid belandt in een donker archief om daarna nooit meer het daglicht te zien." Zeker in de humane wetenschappen. "Niemand zit écht te wachten op een studie van het gebruik van het woord 'en' in middeleeuwse geschriften."

Volgens Verzelen worden de inspanningen van zo'n masterproef niet voldoende beloond. "Geen enkele recruiter gaat bij het lezen van een cv zijn ogen op de titel van een masterproef laten rusten. Dat ding opent geen deuren." Wat het wel doet, is aantonen hoe groot de kloof is tussen het aanbod van de universiteiten en de vraag op de arbeidsmarkt. "Vacature na vacature smeekt men ons om werkervaring, maar toch komen universiteiten ermee weg om ons masterproeven op te leggen die enkel als werkervaring tellen voor aspirant-doctoraatsstudenten."

Stéphanie Verzelen.Beeld Tim Dirven

DNA van een universiteit

Onderwijsdeskundige Pedro De Bruyckere (Arteveldehogeschool) vindt het pleidooi tegen de thesis een onzinnig pleidooi. "Dit is als naar een vegetarisch restaurant gaan en klagen dat er geen vleesgerechten op de kaart staan", stelt hij. "Je kunt niet kiezen voor een wetenschappelijke, academische richting en dan klagen dat je iets wetenschappelijks en academisch moet doen. Dit hoort tot het DNA van een universiteit. Wie professionele ervaring wil opdoen, kan aan een hogeschool terecht. Daar lijkt dan weer zo minachtend over gedaan te worden. Terwijl zo'n hogeschoolopleiding perfect evenwaardig is. De focus ligt gewoon anders."

Met haar stelling trapt Verzelen op enkele lange academische tenen. Dat leert een rondvraag binnen de universiteitsmuren. Daar vinden ze het idee om de scriptie te schrappen absurd. Proffen dreunen allemaal een gelijkaardig lijstje met voordelen op: dankzij een masterproef leren studenten kritisch nadenken, grote brokken informatie doornemen, begrijpen en interpreteren, conclusies trekken. En dat allemaal zelfstandig en in combinatie met deadlines.

"Het zijn ervaringen en vaardigheden die relevant zijn in iedere job op masterniveau", meent Didier Pollefeyt, vicerector onderwijs van de KU Leuven. Hij blijft erbij dat een masterproef een zinvol sluitstuk van een academische opleiding is.

Dat een masterproef altijd ver staat van ervaringen in het werkveld, spreekt de coördinator van de Vlaamse Scriptieprijs, een wedstrijd waaraan jaarlijks zo'n vijfhonderd studenten deelnemen, tegen. Arnaud Zonderman: "Zeker bij de technische wetenschappen is dat vaak niet het geval."

Hij haalt aan hoe industrieel ingenieurs onderzoek verrichten in opdracht van bedrijven, maar evengoed hoe studenten geneeskunde voor ziekenhuizen werken en studenten architectuur concrete projecten voor non-profitorganisaties uitwerken. "De verantwoordelijkheid ligt deels bij de studenten. Vaak kunnen die zelf een onderwerp kiezen en zo zoeken naar een invalshoek die hen in hun latere carrière kan helpen. Ik heb de indruk dat sommigen daar te licht mee omspringen, dat ze niet beseffen dat ze hun lot in eigen handen hebben. Velen vinden zo'n thesis gewoon een verplicht nummertje. Dat is spijtig. Je kunt er veel meer uithalen dan alleen een masterdiploma."

Starre formule

Stéphanie Verzelen zelf vindt dat ook de universiteiten in deze een verantwoordelijkheid hebben. "Het zou veel beter zijn als ze afstappen van die ene, starre formule." Andere studenten stellen ook dat het niet bij elke richting en bij elke prof vrijheid blijheid is. Bij sommige scripties komt het erop neer om een onderwerp te kiezen uit een vooraf opgesteld lijstje. Een lijstje dat het onderzoek van de prof of dat van zijn doctoraatsstudenten ten goede komt.

Dat Verzelen het nut van één, maar zeker van twéé masterproeven niet inziet, begrijpen ze bij de Vlaamse Scriptieprijs wel. "Het moet een meerwaarde blijven." De masterproef vervangen door een masterproject, zoals Verzelen zelf voorstelt, vindt Zonderman evenwel geen goed idee. In dat project wil de studente dat zij en anderen kunnen kiezen voor of een scriptie, of een stage, of een portfolio of een businessplan.

"Op die manier weet je uiteindelijk niet meer wat de waarde van een masteropleiding is", meent Els Snick. Zij is docente Duits aan het departement Vertaalkunde van de Universiteit Gent. Ze kan zich evenwel vinden in de frustraties van de masterstudente journalistiek. Snick zag zelf hoe de opleiding tot vertaler van de hogeschool naar het universiteitsmilieu verkaste. "Dat academiseren vind ik niet altijd goed. Vroeger was het logisch dat je als eindwerk een vertaling maakte. Nu niet meer. Een masterproef binnen onze opleiding moet nu gaan over onderzoek naar theorieën rond vertalingen. Waar dat goed voor is, begrijp ik ook niet altijd."

Snick verlaat deze zomer zelf de universiteit, omdat ze die academische sfeer beu is. "Ik snap wel dat binnen die universiteitsmuren de thesis verdedigd wordt. Het is logisch, als je in dat systeem zit. Het is een systeem van presteren en publiceren, op alle niveaus. Daar hangen uiteindelijk toch de subsidies van af."

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234