Vrijdag 05/03/2021

Achtergrond

Wat als Trump niet wil vertrekken? Zo bereidt Biden zich voor op de machtsovername

President- en vicepresident-elect Joe Biden en Kamala Harris. Beeld Getty Images
President- en vicepresident-elect Joe Biden en Kamala Harris.Beeld Getty Images

Joe Biden heeft de verkiezingen gewonnen, maar zit nog niet in het Witte Huis. Dat ligt niet alleen aan rechtszaken. Hij moet wachten op zijn inauguratie in 20 januari. Voor die tijd moet er nog heel wat gebeuren.

Wat doet Team-Biden tot 20 januari?

Joe Biden, Kamala Harris en hun transitieteam begonnen dit weekend aan een enorme klus. Ze moeten de machtsoverdracht zo voorbereiden dat de nieuwe regering vanaf dag 1 volledig operationeel is. Zo moeten er meer dan 4.000 politieke vacatures worden ingevuld en moeten de financiën en lopende dossiers van ministeries en diensten worden doorgelicht. Ook moet er snel een plan komen voor de bestrijding van de coronacrisis, en een economisch steunpakket. Het voorwerk daarvoor is al maanden geleden begonnen.

Hoeveel tijd is er voor de transitie?

De transitieperiode telt dit keer 78 dagen, tussen de verkiezingsdatum 3 november (de dinsdag na de eerste maandag van november), en de presidentiële inauguratie op 20 januari, een datum die in de grondwet is vastgelegd. Elke dag dat nog niet zeker is wie de nieuwe president wordt gaat van die periode af. Afgelopen week zijn er al vier dagen verloren gegaan door het tellen van de vele poststemmen die vanwege de coronacrisis werden uitgebracht. Onenigheid over de uitslag kan de termijn verder bekorten. In 2000 beslechtte het Hooggerechtshof pas na vijf weken de verkiezingsstrijd tussen Al Gore en George W. Bush.

Verkiezingen afronden kost tijd?

Ja, en dat ligt niet alleen aan de aangekondigde rechtszaken van Trump. Elke staat moet de definitieve verkiezingsuitslag officieel bekrachtigen. Eventuele hertellingen (zoals nu in Georgia) of disputen over de uitslag moeten voor die tijd zijn afgehandeld. De zogeheten ‘safe harbor’-deadline voor bekrachtiging is dit jaar 8 december. Zes dagen later, op 14 december, komen de kiescolleges (Electoral Colleges) van elke staat bijeen om hun winnaar aan te wijzen. Het nieuw verkozen Congres neemt de uitslagen van de staten op 6 januari in ontvangst. Vervolgens zullen Biden en Harris op 20 januari officieel in Washington worden ingezworen.

Krijgt Team-Biden faciliteiten voor de transitie?

Ja, de obscure US General Services Administration (GSA), de huisbaas van de federale overheid, stelt op grond van de Presidential Transition Act kantoorruimte, fondsen en andere faciliteiten ter beschikking als de GSA heeft vastgesteld dat Biden en Harris ‘klaarblijkelijk’ zijn verkozen, en dus formeel kunnen worden erkend als president- en vicepresident-elect. Pas na deze officiële start van de transitie kan Team-Biden stukken inzien, geld uitgeven en wegbereiders op ministeries afsturen. Overigens is Team-Biden niet afhankelijk van het transitiebudget (dit jaar 9,9 miljoen dollar), want het kan ook uit een riant gevulde campagnekas putten.

President Donald Trump steekt de duimen omhoog na een potje golf afgelopen zondag. Beeld AP
President Donald Trump steekt de duimen omhoog na een potje golf afgelopen zondag.Beeld AP

Is die formele erkenning al geregeld?

Nou nee. De baas van de GSA, de door Trump benoemde Emily Murphy, liet zaterdag weten dat zij zich bij de erkenning van de ‘klaarblijkelijk succesvolle kandidaat’ aan de grondwet zal houden, maar verder houdt ze zich stil. Volgens insiders wil ze niet vooruitlopen op president Trump. Zondag riep het onpartijdige Center for Presidential Transition Murphy ondanks de lopende rechtszaken op Biden snel te erkennen om de transitie niet nodeloos te vertragen. Experts denken dat het toch wel goed komt. Ambtenaren zijn bij wet verplicht mee te werken aan een machtsoverdracht (net als overigens de regering zelf). Diverse federale diensten zijn daarmee ook al begonnen. Zo heeft de Secret Service de beveiliging van Biden en Harris al opgevoerd.

Kan Trump de transitie nog traineren?

Tot op zekere hoogte, hoewel er weinig historische voorbeelden zijn van presidenten die het hun opvolger expres moeilijk maken. Het is goed gebruik dat ze tot de machtsoverdracht geen ingrijpende besluiten meer nemen. Trump kan zijn rechtszaken tegen de verkiezingsuitslagen in Arizona, Georgia en Pennsylvania tot 14 december doorzetten, tot aan het Hooggerechtshof toe. Hij kan ook presidentiële besluiten nemen die de transitie dwarsbomen. Maar een zittende regering is verplicht mee te werken aan de transitie, en dit jaar is de inzet wel heel hoog. Zo moet het demissionaire ‘lame duck’ Congres het voor 11 december zien eens te worden over de begroting, op straffe van een nieuwe shutdown, waarin delen van de federale overheid op slot gaan.

Wanneer betrekt Biden het Witte Huis?

Na zijn inauguratie op 20 januari. Bij het aantreden van een nieuwe president vindt er tijdens de inauguratieplechtigheid op het Capitool altijd een dubbele verhuizing plaats. In een nauwgezette choreografie worden de inventaris van de uitgaande president en zijn gezin het Witte Huis uitgedragen en die van zijn opvolger ingehuisd. Zo ook nu. Alles wordt tot in de puntjes geregeld, tot en met de schilderijtjes aan de wand en Bidens favoriete snack in de koelkast.

En wat als Trump weigert het Witte Huis te verlaten?

In dat geval, zeggen experts, is hij in overtreding en zal de Secret Service hem het terrein af escorteren. Desnoods met harde hand.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234