Dinsdag 20/04/2021

Wat als Steve Jobs nooit geboren was?

null Beeld PHOTO_NEWS
Beeld PHOTO_NEWS

Steve Jobs stapt op als CEO van Apple. Tenminste, in de wereld die wij kennen. Ben Caudron leidt rond in een parallel universum waar van het ontslagnemend computergenie nooit sprake was. Caudron is 'Social media, Enterprise 2.0 & mobile web'-adviseur, internetpionier en ICT-socioloog.

Wat ingewijden al een tijdje bevroedden werd woensdag waarheid: Steve Jobs houdt het voor bekeken. Als zowat elke krant ter wereld hierover op de voorpagina bericht, naast de koppen over Kadhafi, is er meer aan de hand dan het zoveelste ontslag van een zoveelste bedrijfsleider.

Liters (al dan niet virtuele) inkt zullen nog vloeien alvorens een definitieve geschiedenis van Jobs geschreven is. Aan die geschiedenis schrijven wij alvast graag mee, als we een trucje mogen gebruiken, een trucje waarvoor we een beroep doen op onze vrienden, de theoretische fysici. Die proberen ons al een tijdje diets te maken dat er niet één universum is, maar een schier oneindig aantal. In sommige daarvan leest u deze tekst, in andere bestaat u helemaal niet. Zeggen de fysici. Als zij gelijk hebben, moeten er universums zijn waarin op 22 februari 1955 geen Steve Jobs werd geboren, maar die voor de rest identiek zijn aan het onze. Dit is het universum waarin ons deel van de geschiedenis zich voordoet.

We schrijven eind jaren 60. Het ergste leed dat Wereldoorlog II veroorzaakte is min of meer weggeëbd. Optimisme regeert. Terwijl de kinderen van de welvarende middenklasse bloemen in hun haar steken en heel even dromen van een totaal andere wereld, verzamelen de minder hippe exemplaren in een of andere grass-root computerclub, waar ze hopeloos op zoek zijn naar manieren om computers - logge dingen waarin alleen militairen, censusbureaus en zeer grote bedrijven geïnteresseerd lijken - andere bestemmingen te geven.

Omdat Jobs nooit geboren werd, is er niemand die nadenkt over gebruiksgemak en de Altair (de personal computer avant la lettre, enkel bruikbaar door volhardende nerds) omtovert tot een toestel met in- & output op mensenmaat.

IBM ziet zich dus ook helemaal niet verplicht de koers bij te sturen en gooit geen pc in de markt, waardoor Bill Gates, dat andere genie, geen kans ziet een deal te maken die hem gegarandeerd rijk maakt. Niemand bekommert zich om een 'killer application' die er moet voor zorgen dat mensen denken behoefte te hebben aan een personal computer. Deze mensen houden zo tijd vrij, tijd die ze bij voorbeeld kunnen gebruiken om in praatgroepjes na te denken over 'hoe het kapitalisme te corrigeren?'

Internet

In het Jobsloze universum ontstaat in de catacomben van militaire onderzoekscentra een gedecentraliseerd netwerk dat 'internet' wordt genoemd. Dit netwerk verbindt de mainframes van instellingen en wordt gebruikt om zeer ernstig uitziende data uit te wisselen. Bij voorkeur via terminals waarop groene letters flikkeren op een zwarte achtergrond. Op het eind van de jaren tachtig bedenken Tim Berners-Lee en Robert Cailliau een handiger manier om deze data uit te wisselen.

Omdat ook op het web geen consumenten te vinden zijn, blijft Netscape ongeboren, komt er geen 'browser war' en voelen overheden niet voor het eerst de aandrang om zich te moeien met wat er op het internet gebeurt. Bedrijven investeren zich niet de vernieling in om ons van massa's bandbreedte te kunnen voorzien, particuliere beleggers nemen geen hypotheek op hun huis om de centen te kunnen geven aan de zoveelste dotcom-mislukking.

In het Jobsloze universum is er geen enkel medium dat zich bedreigt hoeft te voelen. Er is immers geen aanzienlijke verschuiving in de wijze waarop mensen content consumeren. Adverteerders zien zich niet geplaatst voor de opgave hun gelden (het kloppend hart van media) te verdelen over steeds meer kanalen.

Omdat consumenten ontbreken, en dus ook de moegetergde consumenten, is er niemand die software ontwikkelt waarmee de entertainmentindustrie in haar voortbestaan wordt bedreigd, worden muziekliefhebbers niet gecriminaliseerd en is er helemaal geen nood aan een toestelletje dat niet het eerste in zijn soort is, zelfs niet het beste, om er digitale muziek mee te consumeren. Er wordt geen ecosysteem gecreëerd dat het ongelijk van de muziekindustrie bewijst door muziek te verkopen op een manier die afgestemd is op de verlangens van de consument.

In het Jobsloze universum komen uit telefoontoestellen nog steeds draden (als we tenminste aannemen dat de snelheid waarmee geïntegreerde circuits worden ontwikkeld, een stuk lager is dan in ons universum het geval is) en leven we niet met de illusie dat we de hele tijd door ogenblikkelijk bereikbaar moeten zijn.

Er is geen toestel gemaakt dat een zwakke geluidskwaliteit weet te maskeren met ongelofelijk gebruiksgemak. Niks geen iPhone. Iconen als Nokia zien hun rijk veel langer duren. Het web blijft daardoor veel langer het web, toepassingen worden niet netjes ingekapseld in 'apps' die mensen wel aanzetten tot betalen. Mensen weten niet op elk moment waar hun vriendjes mee bezig zijn en voelen daartoe ook niet de minste behoefte.

In het Jobsloze universum slaagt echt niemand er in een ding te maken waarop niemand zat te wachten en er tegelijk in slaagt, in minder dan een jaar, om niet alleen zowat elke bezitter tot tabletjunk om te vormen (ik beken, ik wil mijn iPad altijd in de buurt), maar tegelijk ook het nieuwe marktsegment meteen te monopoliseren. Software wordt nog steeds in dozen verpakt en te duur verkocht, want ook nu ontbreken de ecosystemen. Traditioneel sterke merken zien zich niet bedreigd en kunnen rustig de kaarten blijven schudden.

Visionaire geest

Uiteraard mangelt dit verhaal, al was het maar omdat het gemakshalve voorbij gaat aan de vaststelling dat innovaties vaak op verschillende locaties op ongeveer hetzelfde tijdstip door verschillende briljante geesten worden bedacht. Ook in het Jobsloze universum hebben we ondertussen een computer. Alleen is de kans groot dat die computers vooral 'sérieux' uitstralen, uitblinken in saaiheid en bij voorkeur zo weinig mogelijk gebruikt worden.

Jobs' verdiensten zijn dan ook aanzienlijk. Niet alleen schudde hij vier keer na elkaar de hele business dooreen, hij is de man die ons laat geloven dat de computer eerst en vooral een uiting van lifestyle is. Daar tekenden een visionaire geest, gelinkt aan halfdictatoriale karaktertrekjes voor. Een CEO die dit presteert, mag wat mij betreft steeds een jeans met zwarte trui en basketsloefkes dragen.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234