Woensdag 06/07/2022

AchtergrondWatersnood

Wat als de ‘waterbom’ deze zomer op Vlaanderen was gevallen? 86.000 gezinnen getroffen, 8 miljard euro schade en vooral miserie in Gent en Denderstreek

null Beeld Eric de Mildt
Beeld Eric de Mildt

Wat als de ‘waterbom’ die de Vesdervallei afgelopen zomer te verduren kreeg over heel Vlaanderen was gevallen? Vlaams minister van Mobiliteit en Openbare Werken Lydia Peeters (Open Vld) liet een simulatie uitvoeren. Wat blijkt? Meer dan 500 vierkante kilometer Vlaanderen zou in dat geval overstromen, met schade aan 86.000 woningen. Vooral in Gent en de Dendervallei is de situatie ernstig.

ARA

De kans dat er in 48 uur tijd over heel Vlaanderen 23 centimeter neerslag zou vallen is weliswaar klein, maar het gebeurde vorige zomer wel in Spa en dus neemt Vlaanderen maar beter voorbereidende maatregelen, vindt Vlaams minister van Mobiliteit en Openbare Werken Lydia Peeters (Open Vld). Terwijl er op federaal niveau een commissie in het leven wordt geroepen om te leren uit de coördinatie van de ramp, vroeg zij aan haar diensten om een ‘wat als’-scenario uit te werken - twee in feite. Het eerste scenario - de kleine waterbom - gaat uit van een neerslaghoeveelheid van 10,7 cm binnen een periode van 48 uur. Dat scenario komt overeen met wat het Demerbekken in Vlaanderen (regio Sint-Truiden) te verduren kreeg op 14 en 15 juli 2021. Het tweede scenario, een grote waterbom met een neerslaghoeveelheid van ongeveer 23 centimeter binnen een periode van 48 uur, komt overeen met wat de Vesdervallei (Spa, Trooz, Pepinster) overkwam in juli.

Wat blijkt? In het scenario van een kleine waterbom zouden ongeveer 4.900 woningen getroffen worden. De totale schade zou oplopen tot 289 miljoen euro. In het tweede scenario, een waterbom vergelijkbaar met die in Wallonië afgelopen zomer, zou dat oplopen tot ongeveer 86.000 getroffen woningen. Daarbij zou de totale schade oplopen tot liefst 8,1 miljard euro.

Grote impact in Oost-Vlaanderen

Vooral Oost-Vlaanderen is kwetsbaar voor overstromingen. Het water van de Leie en Bovenschelde komt samen in de Ringvaart rond Gent. “Door de grote omvang van deze rivierbekkens worden zeer hoge afvoeren gegenereerd, die grote overstromingen veroorzaken in de regio rondom Gent”, aldus de onderzoekers. De potentiële schade in Gent loopt zo op tot 3 miljard euro in het Waalse scenario. In het bekken van de Leie, Bovenschelde en de Gentse kanalen zouden 61.120 woningen getroffen worden op een oppervlakte van 253 vierkante kilometer. Ook in de Dendervallei loopt de schade in het Waalse scenario op tot meer dan 1 miljard euro. Daar zouden bijna 7.000 woningen beschadigd raken. Vooral Ninove krijgt het zwaar te verduren. Daar wordt de schade geraamd op een half miljard euro. In Liedekerke, Geraardsbergen en Denderleeuw loopt de schade op tot 100 miljoen euro.

De overstromingen van deze zomer in Pepinster Beeld Photo News
De overstromingen van deze zomer in PepinsterBeeld Photo News

Extreem scenario

De kans op zo’n grote waterbom heel Vlaanderen treft, is wel klein, benadrukken de onderzoekers. De waterbom in Wallonië was ook niet overal even intens. “Dit is een extreem scenario aangezien een dergelijke hoeveelheid neerslag over zo’n grote oppervlakte uiterst zeldzaam is. We verwachten dat de neerslag meer ruimtelijk verdeeld zal zijn met lokaal extreme neerslag en in andere gebieden wat minder extreme neerslag.” Maar, zo stellen ze, de kans op schade in een van de zeven bekkens is wel plausibel en zelfs groter naarmate het bekken zelf beperkter is in oppervlakte.

In Wallonië raakten afgelopen zomer zeker 24.000 woningen beschadigd, waarvan 357 onherstelbaar of compleet werden verwoest. De totale materiële schade wordt geschat op bijna 4 miljard euro, maar de neerslaghoeveelheid was dan ook niet overal hetzelfde, zoals in deze simulatie. Het is dus niet zo dat Vlaanderen per se kwetsbaarder is. De geschatte kost van 8,1 miljard euro geldt alleen als er over het hele grondgebied evenveel water valt.

Vlaams minister van Openbare Werken Lydia Peeters (Open Vld) Beeld Photo News
Vlaams minister van Openbare Werken Lydia Peeters (Open Vld)Beeld Photo News

Opvallend is dat het Maasbekken grotendeels gespaard blijft in zo'n scenario. Langs de Maas werd veel onteigend in het winterbed van de Maas om ‘ruimte voor water’ te creëren, aldus bevoegd minister Peeters. Eigenlijk is het een voorbeeld voor Vlaanderen: aangezien het winterbed van de Maas bijna volledig onbebouwd is, worden bij een volledige inname ervan slechts vijftien woningen getroffen. Peeters heeft nu een divers expertenpanel aangesteld, dat naar de zomer toe gaat oplijsten welke ingrepen Vlaanderen kan doen om de potentiële schade van extreem weer te beperken. Op eventuele maatregelen wil ze nog niet vooruitlopen, maar de kans is groot dat de experts ervoor zullen pleiten om minder of niet meer te bouwen op bepaalde plaatsen.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234