Vrijdag 07/08/2020

'Wat alleen maar 'ha' was en niet

Leraar Henk Rijckaert en zijn leerling Xander De Rycke ruilen onderwijs voor leven als comedian

'hahaha' heb ik eruit gesmeten'

Tegenwoordig zijn ze collega's, maar twee jaar geleden stond Henk Rijckaert stond nog voor de klas en gaf hij biologie aan Xander De Rycke. 'Ik wist toen al dat Xander een goed gevoel voor humor had, hij was de enige in de klas die kon lachen om mijn grappen,' zegt Rijckaert. Inmiddels hebben beide heren de school ingeruild voor een fulltime comedycarrière.

Door Liv Laveyne

ANTWERPEN/GENT l Xander De Rycke stelt zijn debuutshow Uw zoete 666 voor, en Henk Rijckaert ging dit weekend in première met zijn tweede avondvullende programma Karton.

Rijckaert is een ancien: eind jaren negentig was hij lid van het improvisatiegezelschap de Lunatics, dat het publiek opwarmde in het Gentse comedycafe Le Bal Infernal. Later behaalde hij met korte solovoorstellingen (Duif en Het vergrootglas) verschillende publieksprijzen op het Humorologieconcours en zijn eerste avondvullende programma Loebas bezorgde hem in 2006 een finaleplaats op het cabaretfestival Cameretten in Nederland.

Tegenover Rijckaert is De Rycke een groentje: hij was nauwelijks achttien toen hij met zijn allereerste optreden duizend man voor zich won op de comedywedstrijd Homo Cabarectus in 2006. Nog geen jaar later kende gans Vlaanderen "de magere Zelzatenaar met zijn Chinezenmoppen" toen hij primus werd van de eerste Comedy Casino Cup, de talentenjacht voor comedians op Canvas. Lang niet slecht voor iemand die zichzelf omschreef als een probleemgastje.

Al viel dat volgens zijn toenmalige biologieleerkracht best mee. "Bij mij behaalde Xander goede punten, maar dat bleek zowat het enige vak waarvoor hij inspanningen deed. Op klassenraden moest ik hem altijd verdedigen: 'Jamaar, die gast is wel intelligent en heeft wél toekomst'. Dat Xander de enige was die om mijn grappen kon lachen, zal daar wel een rol in gespeeld hebben," plaagt Rijckaert. "We hadden een running joke over mytochondrieën, die zorgen voor de energiehuishouding van elke levende cel: elke keer als ik met de leerlingen kort recapituleerde wat ze geleerd hadden, kreeg hij dezelfde vraag: 'Wat zijn mytochondriën?'. Waarop hij de definitie telkens met een andere absurde nuance afdreunde. Het is nog altijd de grap waarmee we mekaar begroeten."

Onrechtstreeks was Rijckaert er ook verantwoordelijk voor dat De Rycke zijn school niet afmaakte. "Ik zag Henk de zaal platspelen in CC De Herbakker in Eeklo," vertelt De Rycke. "Ik dacht meteen: als hij het kan, ik ook. Hij sterkte me in het gevoel dat ik iets kon maken van mijn leven: een saaie biologieleerkracht overdag die 's avonds een held in de spotlights wordt, dat tart toch elke verbeelding? Henk was voor mij de Peter Parker/Spiderman van de Vlaamse comedy." "Rond de kerstexamens kwam Xander bij mij thuis met teksten die hij had geschreven. Ik heb gezegd: nu komt het erop aan om dat materiaal ook te spelen, want het is zo dat je het klappen van de zweep leert. En hij is niet meer naar school teruggekeerd," lacht Rijckaert.

Xander, jij woont sinds kort in Antwerpen, en Henk, jij hebt een huis gekocht in Gent. Die verhuis levert meteen ook de stof voor jullie beider shows.

Rijckaert (lacht): "In mijn geval levert het zelfs letterlijk stof op. Mijn vriendin en ik hebben samen een huis gekocht dat we nu aan het verbouwen zijn. Karton gaat over de typische bouwperikelen: aannemers die niet komen opdagen, vier maanden lang microgolfeten vreten omdat de keuken nog niet geïnstalleerd is. Situaties die voor veel mensen herkenbaar zijn. Maar die verbouwingsanekdotes vormen eigenlijk maar de bovenste laag van het dieper liggende coming of age-verhaal dat Karton uiteindelijk geworden is. Als je een huis koopt, koop je er zonder het goed te beseffen ook je definitieve volwassenheid mee. Je zorgeloze leventje moet plots gestructureerd worden, iedereen in je omgeving begint te vragen wanneer de kindjes komen. Hoe leuk je het ook vindt om je te settelen, ergens voel je jezelf tegenstribbelen, want je weet dat het een point of no return is. Op die manier overstijgt Karton de typische huisje-tuintje-kindjehumor."

De Rycke: "Henk heeft eerst een idee en schrijft daar zijn materiaal rond. Ik heb eerst mijn materiaal geschreven en dan naar een kader gezocht. Die rode draad is mijn verhuis geworden: in de afgelopen twee jaar ben ik verhuisd van Zelzate, waar enkel bejaarden en johnnies wonen, naar Gent, en nu woon ik in Antwerpen, waar de meest fantastische gedrochten rondlopen. Maar de onderliggende boodschap heb ik eigenlijk nu pas zelf door. Met Uw zoete 666 wil ik in de duistere kant van de mens graven. Dat kleine duivelse Damien-achtige gastje dat in ieder van ons schuilt en er zo graag uit wil: je wilt wel dat we een regering hebben, maar tegelijk is niets je liever dan Yves Leterme te zien klungelen. Je wilt niet dat de wereld vergaat in 2012 maar je bent wel nieuwsgierig naar wat er zou gebeuren. Soms stel ik het wat cru of geef ik er een absurde draai aan, maar het is wel altijd ergens waar. Als ik zeg dat de moord op Joe Van Holsbeeck ons geen moer meer interesseert, dan krijg ik soms kwaaie reacties, maar laten we eerlijk zijn: wie interesseert het nog écht behalve de directe betrokkenen? Het is oud nieuws, papier voor in de kattenbak. Mochten we alle nieuws dat ons persoonlijk niks kan schelen uit de gazet halen, dan blijven alleen nog de tv-pagina's over."

Inmiddels zijn de opnames van de tweede reeks van Comedy Casino Cup gestart. Xander, jij was erbij toen de kandidaten geselecteerd werden. Wat is jou opgevallen?

De Rycke: "Dat er weinig echt nieuw talent in deze lichting zit. Van de 250 inschrijvingen werden vijftien kandidaten voor de leeuwen - het publiek - gegooid. De zes die het gehaald hebben, treden allemaal reeds enige tijd op binnen het comedycircuit."

Rijckaert: "Maar tegelijk kan je het ook positief stellen: het toont dat comedy een vak is waarvoor je weliswaar een natuurlijk talent moet hebben maar dat ook oefening vraagt. Velen denken nog altijd dat een comedian als een feniks uit een hoopje as oprijst en meteen gaat stralen. Dat zijn uitzonderingen. Comedian word je niet van de ene dag op de andere, het is een proces van vallen, opstaan en geleidelijk groeien."

De Rycke: "Ik ben pas sinds een maand of vier tevreden met wat ik doe. Nigel Williams heeft me indertijd over de streep moeten trekken om deel te nemen aan Comedy Casino Cup. Zelf vond ik het een opgeblazen bedoening. Maar achteraf gezien ben ik blij dat ik heb meegedaan: dat Idool-format kan me gestolen worden, belangrijker is dat je op zo'n wedstrijd ervaring opdoet. Samen met de twee andere finalisten van Comedy Casino Cup (Iwein Segers en Philippe Geubbels) heb ik een heftige tournee gedaan van vijftig optredens."

De afgelopen jaren heeft de comedy in Vlaanderen een enorme boom gekend. Wat zijn volgens jullie de voor- en nadelen?

Rijckaert: "In 1998 werd ik nog aangekondigd als een 'standing up komediant'. In vergelijking met tien jaar geleden heeft het publiek langzaam door wat comedy is, zeker in de cafés waar regelmatig stand-up te zien is, zoals Le Bal Infernal of The Joker. Mensen zijn ook minder snel gechoqueerd, vroeger vlogen de verontwaardigde reacties je om de oren."

De Rycke: "Comedy is een hype geworden, maar die kan snel overwaaien. Elke leuke nonkel denkt een comedian te zijn. Elk café dat een gast op een bierbak zet, noemt zich organisator van stand-upcomedy. Ik hoop dat we in Vlaanderen op de rand zitten van een comedy-implosie zoals ze die in de jaren tachtig in Amerika gehad hebben, waarbij slechte organisatoren en slechte komieken uitsterven."

Rijckaert: "Comedians van mijn generatie zoals Gunter Lamoot, Wouter Deprez en Alex Agnew hebben ook tijd gekregen om te groeien. De druk op nieuw humortalent is vandaag de dag zeer groot. Met als gevolg dat velen zich verbranden."

De Rycke: "Toen ik Comedy Casino Cup won, vroeg iedereen meteen: 'Wanneer komt je avondvullende show eraan?', terwijl ik nog geen jaar bezig was en amper twintig minuten materiaal had. Ik heb me niets van die druk aangetrokken, ik heb de tijd genomen om te schrijven en uit te proberen. En ik ben streng geweest voor mezelf: alles wat alleen maar 'ha' was en niet 'hahaha' heb ik eruit gesmeten."

Rijckaert: "Het comedycircuit mag dan sterk gegroeid zijn, het blijft een hecht vriendenclubje. We treden regelmatig samen op en gaan elkaar ook niet zomaar bewieroken. We durven hard zijn voor elkaar: 'dat was slim, dat trok op niets of daar zit wel iets in'. Comedians zijn elkaars leerkrachten en leerlingen."

Karton en Uw zoete 666 toeren dit seizoen uitgebreid door Vlaanderen. Meer info op www.henkrijckaert.be en

www.magerezelzatenaar.wordpress.com

Xander De Rycke:

Elk café dat een gast op een bak bier zet, noemt zichzelf organisator van stand-upcomedy

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234