Dinsdag 15/10/2019

Wielrennen

Was Lance Armstrong schuldig aan mechanische fraude? "Zo klimmen, dat kan alleen op de maan"

Lance Armstrong op de Mont Ventoux tijdens de Tour van 2002. Beeld AFP

Bediende Lance Armstrong, behalve doping, zich ook van mechanische fraude om de Tour de France te winnen? Ook een nieuw boek van de Franse journalist Philippe Brunel, komt niet met het sluitende bewijs. Maar dat maakt Rouler plus vite que la mort - Sneller rijden dan de dood - er niet minder lezenswaardig om.

In een exclusief interview met deze krant kondigde de nieuwe Franse UCI-voorzitter David Lappartient een verhevigde strijd tegen mechanische fraude aan. Dat de UCI beter moet kunnen dan de zogenaamde tablets waarmee ze nu op verborgen motortjes jaagt, zei Lappartient.

Ondertussen heeft Lappartient zijn Britse verantwoordelijke voor de strijd tegen mechanische fraude Mark Barfield ontslagen en vervangen door de Franse ex-renner Jean-Christophe Péraud. Péraud, tweede in de Tour van 2014, is een ingenieur. Hij ontmoette al andere ingenieurs van het Franse commissariaat voor atoomenergie en van het Duitse Fraunhofer instituut.

Want nieuwe methodes dringen zich op. Dat blijkt alweer na lezing van Rouler plus vite que la mort.

De Hongaarse ingenieur Istvan Varjas was in 1998 de uitvinder van een miniatuurfietsmotor: 2 centimeter breed, 4 centimeter lang, 300 gram zwaar en in staat om vijf minuten lang een vermogen van 150 Watt te produceren.

Varjas slaagde er in 2011 ook in om een elektromagnetische fietsmotor in de velg van een wiel te bouwen. Zo'n fiets gaat dan 800 gram zwaarder wegen. Ander nadeel: één wiel kost algauw 25.000 euro. Maar wat maakt het uit, wanneer winst in een klassieker zich vertaalt in een loonopslag van één tot anderhalf miljoen euro, aldus Brunel.

Sinds zijn uitvindingen, zegt Varjas in het boek, heeft de technologie van mechanische fraude alweer een enorme vaart genomen.

Hulp van Trek?

"Alles gaat snel. Een fietsmotor kan men tegenwoordig op afstand bedienen, met de hulp van een uurwerk als men wil. Hij kan via Bluetooth aangesloten worden op de hartslagmeter die een renner om zijn borst draagt. Hij kan door de ploegleider in de volgwagen worden bediend." En dan, zegt Varjas, helpen de tablets van de UCI niet meer.

Beeld BELGAIMAGE

Maar heeft ook Lance Armstrong zich van mechanische fraude bediend in zijn queeste naar zeven opeenvolgende overwinningen in de Tour de France? Het antwoord op die vraag is waar auteur Philippe Brunel vooral naar op zoek gaat.

Het verhaal begint in 1999, wanneer Armstrong zijn eerste Tour wint, en waarin hij vriend en vijand verbaast met een fenomenale klimkadans in het hooggebergte. Het miniatuurmotortje is dan niet meer het exclusieve eigendom van Istvan Varjas. Enkele maanden eerder heeft hij zijn uitvinding verkocht voor 300.000 euro. Dat is een eerste vooruitbetaling van een bedrag van in totaal 2 miljoen euro dat Varjas voor zijn uitvinding zal ontvangen. De verkoop gaat via een Italiaanse tussenpersoon, de eigenlijke koper is ook voor Varjas niet bekend.

Telefoon van Bruyneel

Is dat Armstrong? Diens Amerikaanse fietsenfabrikant Trek misschien? Varjas bekijkt met auteur Philippe Brunel de beelden van de beklimming van Armstrong op Luz Ardiden. "Of hij nu neerzit of recht op de trappers staat, zijn benen blijven altijd even snel draaien. Meer of minder steil, ook dat maakt geen verschil."

En hij kijkt naar de beklimming van Sestrières, waar Armstrong een gemiddeld vermogen van 590 Watt haalt. Varjas: "Dat is alsof hij 200 trappen naar boven klimt, elk 65 centimeter hoog, met een snelheid van 1 trap per seconde. En daarbij tilt hij ook nog eens zijn fiets van 8 kilo mee naar boven. Dat kan je alleen op de maan doen." Of met de hulp van zijn eigen uitvinding, natuurlijk.

Verder in het boek zal Greg LeMond, nadat hij zo'n fiets van Varjas heeft getest, daarover zeggen: "Ik begreep dat je met zo'n kleine motor van 50 Watt in één enkele bergrit meerdere minuten kunt winnen. Dat je op die manier de Tour kunt winnen."

Armstrong in de rit naar Sestrières in de Tour van 1999. De Amerikaan won die 9de etappe en pakte later zijn eerste eindzege. Met een motortje in zijn Trek-fiets? Beeld Getty Images

Voor haar programma Sixty Minutes liet de Amerikaanse zender CBS een Trek 5002 fietskader bezorgen aan Varjas. Hetzelfde kader als dat waarmee Armstrong zijn eerste Tour won. Varjas bouwde er met gemak zijn eigen motortje in, maar wat hem vooral opviel: "Dat kader heeft een eigenaardige geometrie. Het is asymmetrisch en creëert een trompe-l'oeil-effect. Je kunt er een motor in verstoppen en niemand die het zal merken. Ook niet als je er een camera in laat zakken. Als men een bewijs zoekt voor de fraude van Armstrong, dan is dat het misschien."

Dat hij Armstrong nooit ontmoet heeft, zegt Varjas. Hij vertelt dat CBS door de advocaten van Armstrong onder druk werd gezet om haar documentaire niet uit te zenden. Zelf kreeg Varjas, toen hij zijn medewerking aan CBS verleende, telefoontjes van Bruyneel. De Belgische ploegleider bezwoer Varjas om zich niet te laten manipuleren door CBS. Hij vroeg Varjas ook een verklaring te ondertekenen dat hij nooit zaken met Armstrong had gedaan. Varjas weigerde.

CBS leverde het bewijs voor mechanische fraude door Armstrong niet, en dat bewijs levert ook Brunel niet. In de Franse krant Le Monde reageert Lance Armstrong zelf laconiek: "Ik heb mijn agenda gecontroleerd. We zijn nog niet 1 april."

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234