Donderdag 04/03/2021

AchtergrondExplosie Beiroet

Was de explosieve stof van de ramp in Beiroet eigenlijk bedoeld voor Syriës dictator Assad?

In augustus vorig jaar legde een grote explosie de Libanese hoofdstad Beiroet in puin. Beeld AFP
In augustus vorig jaar legde een grote explosie de Libanese hoofdstad Beiroet in puin.Beeld AFP

Een Libanese journalist ging na van wie de voorraad ammoniumnitraat die met een verschrikkelijke explosie grote delen van de Libanese hoofdstad in puin legde eigenlijk was. Correspondent in Beiroet Ana van Es over een knap staaltje onderzoeksjournalistiek.

Wat heeft een brievenbusfirma in hartje Londen te maken met de explosie van een loods vol ammoniumnitraat in de haven van Beiroet vorig jaar – ruim 200 doden, hele wijken onbewoonbaar? Van alles, blijkt uit een knap staaltje onderzoeksjournalistiek van de Libanese journalist Firas Hatoum.

U weet nog wel: de voorraad ammoniumnitraat die op 4 augustus 2020 in Beiroet ontplofte, was afkomstig van een Russisch schip, de Rhosus. De met explosieven volgestouwde Rhosus was niet onderweg naar de Libanese hoofdstad, maar strandde toevallig in Beiroet vanwege motorpech, zo luidt de officiële lezing.

De zakken ammoniumnitraat werden opgeslagen in een loods in de haven. Daar ontplofte het zeven jaar later in een van de grootste niet-nucleaire explosies ooit ter wereld. Hatoum, documentairemaker voor tv-zender Al Jadeed, stelt een simpele journalistieke vraag: wie is eigenaar van de 2.750 ton ammoniumnitraat?

Schimmige zakenlui

Het antwoord voert langs een kluwen van Britse bedrijven met lijntjes naar schimmige Syrische zakenlui. In de Verenigde Staten staan zij sinds jaar en dag op de sanctielijst wegens onder meer betrokkenheid bij handel in explosieven, maar in Europa kunnen ze ongemoeid hun gang gaan.

Het ammoniumnitraat blijkt in 2013 aangekocht door een Brits bedrijf genaamd Savaro, een groothandelaar in chemicaliën. De Cypriotische directeur neemt de telefoon nooit op. Medebestuurder ten tijde van de aankoop van het ammoniumnitraat was een tweede brievenbusfirma: Interstatus, met dezelfde onvindbare directeur uit Cyprus.

Interstatus was ook medebestuurder van IK Petrolium, eveneens groothandelaar in chemicaliën. Een van de oprichters van IK Petrolium is de Russisch-Syrische zakenman Imad Khouri.

En hier komt de clou: Imad Khouri staat op de Amerikaanse sanctielijst wegens de zakelijke hand-en-spandiensten die hij verleent voor zijn broer Mudalal, een van de meest omstreden zakenlieden van Syrië.

Mudalal Khouri begon zijn carrière met het witwassen van geld, mogelijk voor de Libanese militie Hezbollah. Volgens de Amerikanen komen zijn zaken ten goede aan de omstreden Syrische president Bashar al Assad. Ook was hij betrokken bij ‘een poging om ammoniumnitraat aan te schaffen’ in 2013.

Oliehandelaar

Savaro deelde zijn adres, een bedrijfsverzamelpand in het hippe Bloomsbury, tot voor kort met een derde Syriër die eveneens op de Amerikaanse sanctielijst staat: een oliehandelaar die de spil zou zijn geweest in zaken tussen de regering-Assad en terreurbeweging Islamitische Staat (IS). Deze oliehandelaar staakte zijn bedrijf in Londen na de explosie in Beiroet.

Wat betekent dit alles?

Filmmaker Hatoum veronderstelt dat het ammoniumnitraat niet toevallig in de haven van Beiroet is beland, maar is aangekocht ten behoeve van president Assad, om te worden gebruikt in de oorlog in Syrië.

Te veel aannames, waarschuwt Nick Donovan, een Britse journalist die eerder het zakenimperium van de broers Khouri in kaart bracht. Een adres delen in een bedrijfsverzamelgebouw zegt op zichzelf weinig. ‘Verder onderzoek is nodig, met als uitgangshypothese dat er geen relatie is.’

Zeker is ondertussen dat omstreden Syrische zakenlieden in Londen vrijuit kunnen opereren. Op de dag dat Libanon aan de buis gekluisterd zat voor de documentaire van Hatoum, vroeg Savaro sluiting aan. Het bedrijf dat 2.750 ton ammoniumnitraat opkocht, probeert van de aardbodem te verdwijnen, ongrijpbaar voor journalisten en opsporingsinstanties.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234