Woensdag 12/08/2020

De warmste week

Warmste week, zwaarste week: de prijs van hoogoplopende emoties tijdens Music For Life

Tot kerstavond presenteren Bram Willems, Linde Merckpoel en Eva De Roo 'De warmste week' op Studio Brussel.Beeld BELGA

"We willen niet de grote bleitshow maken", zei Linde Merckpoel vorig jaar over De warmste week. Maar deze editie lijkt er wel veel van weg te hebben. "Zonder de juiste begeleiding zijn de presentatoren na een week emotioneel opgebrand."

De eerste vlam in Provinciaal Domein Puyenbroeck werd maandag ontstoken door een sterrenmama die haar dochtertje verloor. Daarna vertelde iemand over zijn neefje die aan kanker overleed en sprak ook een tienermeisje met een ernstige stofwisselingsziekte. Elke dag komen er meer aangrijpende verhalen bij: van kinderen die in een jaar tijd beide ouders verloren, van een kleutertje dat tegen leukemie vecht, van een man die verlamd raakte. "Dit is zo schrijnend allemaal", "Ik ben in een paar uur tijd verschillende keren volgeschoten", reageren luisteraars. Of ook: "Ik heb de radio even moeten uitzetten." Dat we ook presentatoren horen met een krop in de keel, lijkt een kwestie van tijd. 

Vraag je het Vincent Byloo, die De warmste week in 2014 mee presenteerde, dan zegt hij dat het programma jaar na jaar intenser wordt. Volgens hem is dat omdat het concept steeds bekender wordt, en de stap voor mensen om naar de microfoon te stappen daardoor kleiner. "Het is zeker niet altijd evident voor de presentatoren. Zeker als de vermoeidheid begint toe te slaan. Dan geraak je makkelijk in een emotioneel labielere situatie."

Dat de emoties hoog oplopen bij presentatoren en luisteraars is logisch. Er worden meer dan duizend goede doelen gesteund, stelt Koen Van den Broeck van EthiCom, een pr-bureau gespecialiseerd in solidariteitsacties. "Daardoor word je in relatief weinig tijd aan een hele reeks maatschappelijke problemen blootgesteld. Al die problemen krijgen ook een gezicht. De kans dat je daardoor persoonlijk wordt aangegrepen, is groot. Er is al snel een link: je hebt hetzelfde meegemaakt, kent iemand die ook ziek is of hoort iemand uit jouw buurt." 

Bij de eerdere edities van het programma was die variatie er niet. "Het was ook aangrijpend, maar toch een stuk verder van mijn bed", meent Thomas De Soete, die in 2011 in het glazen huis zat. Destijds was er telkens één focus: landmijnen, drinkbaar water, malaria... "Ik ben onder meer naar Burundi getrokken en dat was ook aangrijpend. Maar de grote emoties zoals nu hadden wij veel minder. We kregen niet constant zware verhalen te horen."

De timing speelt ook een belangrijke rol. In december zijn de temperaturen laag en de dagen donker. Dat maakt mensen toch net iets zwaarmoediger dan anders. Daarenboven wordt er ook afgeteld naar kerst, een periode waarin we traditioneel goed willen doen en aan onze naasten denken. "Ik wil niet zeggen dat zo'n goededoelenprogramma in hartje zomer je niet raakt", zegt massapsycholoog Jaap Van Ginneken. "Maar je bent dan toch net iets minder met een ander bezig. Zeker als het buiten lekker warm is, denken mensen snel: 'Iedereen redt het wel.'"

Zelfbescherming

Zijn Vlamingen gevoeliger dan anders? Of breekt iedereen bij het horen hoe iemand een verkeersongeval meemaakte of vertelt over leven met longfibrose? Van den Broeck gelooft dat de emoties gewoonweg bij een goededoelenprogramma horen. "Je hoort mensen praten over hun noden en behoeften. Al die problemen horen, dat raakt iedereen. Er komt bij velen ook ontroering bij kijken: je hoort ook hoe die mensen daar positief mee omgaan en proberen om die problemen draaglijker te maken.

Dat mensen soms proberen te ontsnappen aan de kommer en kwel die via de radio binnenkomt, vindt filosoof Ignaas Devisch niet zo vreemd. In zijn boek Het empathisch teveel schrijft hij dat een mens niet aanhoudend empathisch kan zijn. "Je kunt echt wel te veel leed horen, er is een verzadigingspunt. Dat punt is bij iedereen anders. De reacties zijn ook verschillend: bij de een treedt gewenning op, de ander sluit zich er net voor af uit zelfbescherming."

De warmste week zorgt volgens traumapsycholoog Erik Le Soir bij veel mensen voor een reactivering van eigen trauma's. Door het luisteren naar die verhalen herbeleven we vaak onze eigen, onverwerkte trauma's. Het doet ons vooral denken aan wat we zelf hebben meegemaakt of in onze directe omgeving hebben zien gebeuren. Iedereen kent wel iemand die aan kanker is gestorven, of een geliefde of kind heeft verloren. "Die verhalen worden nu in ons gezicht geworpen, er valt deze week nauwelijks aan te ontsnappen. Want als je de radio uitzet, zie je nog altijd overal in Vlaanderen acties en vrijwilligers bezig voor goede doelen."

Hulpverleners en therapeuten worden volgens Le Soir op regelmatige basis met dit soort van verhalen geconfronteerd. "Dat doet iets met ons, maar we weten ook hoe we dat moeten plaatsen. We zijn daarop getraind. We weten hoe we ons emmertje geregeld moeten leegmaken om voort te kunnen. Een gewone luisteraar weet dat niet. Bij hem komt dat rauw binnen. Het is niet iedereen gegeven om daar op de juiste manier mee om te gaan."

Hij hoopt dat de drie presentatoren zelf goed worden omkaderd. "Ze zouden geregeld een debriefing moeten krijgen, zoals wij ook doen met hulpverleners. Krijgen ze niet de juiste begeleiding, dan zullen ze na een hele week niet alleen fysiek stikkapot zijn, maar ook emotioneel opgebrand. Wat die mensen aanhoren, dat doet iets met hen. Ik ga vrijdag zelf eens langs om te zien hoe het met hen gaat. Leed zien en er iets aan kunnen doen kan een mens moed en energie geven, maar leed horen en niets anders kunnen dan een verzoekplaatje draaien, confronteert je met je onmacht. Dat is heel zwaar om dragen."

Byloo geeft nog mee dat de presentatoren telkens een korte uitleg krijgen over wie aan de microfoon komt. Ze kennen met andere woorden vooraf de grote lijnen. "Je wordt niet overvallen met een erg verhaal. De context weten is nodig om het gesprekje te kunnen voeren en vooral de juiste toon te vinden. Al weet je natuurlijk nooit voor 100 procent precies wat die persoon gaat zeggen."

Zelf heeft hij vooral de verhalen onthouden die positief eindigden, waarbij de vertellers zeiden dat het hen goed deed om het te kunnen vertellen.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234