Vrijdag 30/10/2020

InterviewWellesnietes

Waren de forse maatregelen tegen het coronavirus noodzakelijk of niet?: ‘Vrouwen kunnen nog steeds een kus krijgen van mij’

Rogier De Langhe en Jean-Marie Dedecker zijn tegengestelde meningen aangedaan omtrent de indijking van Covid-19.Beeld Vincent duterne / (ID) Hatim Kaghat

Een voor- en tegenstander gaan in duel over een hot issue. Deze week: er worden steeds forsere maatregelen genomen om het coronavirus te bestrijden. Was dat noodzakelijk, uitgaan van het ergste?

Economiefilosoof Rogier De Langhe: ‘Extreme maatregelen zijn nodig om een slachting te voorkomen’

Morgen worden we wakker in een ander land: scholen schorsen de lessen, horecazaken blijven dicht, talloze evenementen afgelast... Volgens Rogier De Langhe treuzelden beleids­makers echter te lang met doortastende maatregelen: ‘Nu dacht de meerderheid dat het allemaal zo erg niet was.’

“Ik begon me zorgen te maken toen mensen op centrale posities, zoals professoren, dezelfde redenering maakten als mijn vrienden en familie: ‘Het valt allemaal wel mee.’ Heel wat politici, beleids­makers en ook media hadden geen benul van wat er op ons afkwam. Dat veranderde pas toen woensdag het eerste dodelijke slachtoffer in ons land viel.

“In de officiële communicatie lag de nadruk te lang op het vermijden van paniek­reacties. Het doet wat denken aan The Sleepwalkers: How Europe Went to War in 1914 van historicus Christopher Clark. Zoals de titel duidelijk maakt, begonnen de partijen de oorlog als slaapwandelaars. “Dat gevoel heb ik ook bij de corona­crisis: we slaapwandelen richting de afgrond, omdat er niet accuraat wordt opgetreden en verzachtende omstandigheden worden ingeroepen. Het virus zou alleen gevaarlijk zijn voor 60-plussers, kleine kinderen ondervinden er geen last van, de symptomen lijken op die van een gewone griep. Dat blijkt achteraf een fout in het maatschappelijke management van deze crisis. Je mag voor de piek geen nieuws­moeheid creëren, maar nu bleef de meerderheid denken dat het allemaal zo erg niet was.

“En dat is het wel. Uit mijn onderzoek naar wetenschappelijke revoluties weet ik dat grote groepen mensen tegelijk verkeerd kunnen zijn. Een van de signalen is de normalcy bias. Met griep hebben we al millennia ervaring, terwijl over Covid-19 nog bijna niets gekend is. Anders heel rationele mensen vullen die onbekende data heel rooskleurig in: ‘meestal een mild verloop’, ‘alleen kwetsbare 60-plussers lopen gevaar’ of ‘het virus zal afzwakken en minder slachtoffers maken’. Bij mij rinkelen de alarm­bellen dan: elke onbekende variabele vormt een risico, zeker als ze elkaar beginnen te versterken.

“Dat is ondertussen bewezen. In Italië zien we dat het virus helemaal niet minder dodelijk is geworden. De eerste weken overleed ongeveer 2 procent van de zieken, nu zitten we aan 3,8 procent.

“Het virus is ook niet vertraagd. Uit de eerste studies bleek de overdraagbaarheid van het virus rond de zes dagen te liggen. Nu ligt de verdubbelingstijd rond de drie à vier dagen. En op intensieve zorgen liggen nu ook dertigers.

Zoals een tsunami

“Daar hebben netwerk­theoretici voor gewaarschuwd, zoals bij de financiële crisis in 2008. Specialisten kennen de risico’s binnen hun eigen domein, maar onderschatten het systemische gevaar als die gekoppeld raken. In een netwerk is het geheel meer dan de som van de delen. Dat geldt helaas ook voor risico’s. Dat experts zich specialiseren is net wat we van hen verwachten. Maar het moment dat een acuut probleem – zoals het coronavirus – opduikt, gelden plots andere spelregels. Dan moeten we terugvallen op wiskundige modellen. De voorbije dagen riep iedereen die daarmee vertrouwd is moord en brand, terwijl de experts bleven sussen. Het is tragisch en vergelijkbaar met de dynamiek die voorafging aan de financiële crisis.

“Het is welbekend dat dit soort risico’s erg contra-intuïtief zijn. Zoals met een tsunami die op je afkomt, groeit het gevaar niet geleidelijk, maar zie je het pas de seconde voor je wordt weggevaagd. Daarom is het erg belangrijk om het risico serieus te nemen, ook al is het nu nog onzichtbaar. We weten van elders dat een snelle en agressieve aanpak succesvol is. Als we nu even samen op onze tanden bijten, kan het ergste over enkele weken al voorbij zijn. Extreme maatregelen zijn nodig om een slachting te voorkomen.”   

LDD-voorzitter Jean-Marie Dedecker: ‘Ik weiger toe te geven aan de paniek’

‘Die draconische maatregelen tegen het corona­virus zijn overdreven’, zegt Jean-Marie Dedecker. Hij ziet vooral veel paniekzaaiers.  

“We zijn zo obsessief met onze gezondheid bezig dat we er ziek van worden. In de westerse wereld hebben we nog nooit zo lang geleefd als nu. Als er een virus opduikt, waardoor ouderen het loodje leggen, creëert dat meteen massa­hysterie. Wie vraagt om niet te panikeren, zaait paniek. Belachelijk.

“In ons land sterven jaarlijks gemiddeld 1.200 mensen aan de griep, in Nederland 2.000, in Frankrijk tot 10.000 en in heel Europa gemiddeld 60.000. Dat zijn niet mijn cijfers, maar die van Hans Kluge, Europees directeur bij de Wereld­gezond­heids­organisatie. En die overlijdens komen er ondanks het griep­vaccin.

“Het zijn meestal lieve oudjes, die al jaren in verpleeghuizen wonen en al jaren allerlei andere kwalen hebben. Het is zelden de griep – of in dit geval het coronavirus – alleen. Hoe ouder je wordt, hoe zwakker je wordt en hoe moeilijker je een virus kunt bestrijden. Het is een vorm van natuurlijke selectie.

“Het gezond verstand ontbreekt. Ondertussen gaat de economie op slot en ontspoort de begroting. Doe daar eens iets aan. Maar neen, de paniekzaaiers vragen ons te stoppen met leven. Scholen gaan dicht. Evenementen worden afgelast. Tot voor kort gingen de meeste sportwedstrijden op het hoogste niveau gewoon door, en in gelijk welke kantine mocht je tegen elkaar aanbotsen. Heb je voetballers op het veld al eens goed bekeken? Ze trekken aan elkaars shirt, lopen tegen elkaar op, knuffelen bij een goal of spuwen in elkaars gezicht. Maar o wee, als wij elkaar een hand zouden geven.

“Al die draconische maatregelen tegen het corona­virus gaan te ver. Ik nodig iedereen uit om naar Middelkerke te komen en de gezonde lucht op te snuiven. Ik stop niet met inwoners en toeristen de hand te schudden. De vrouwen kunnen van mij nog altijd een kus krijgen als ze dat willen.”

‘Angst krijgt een naam’

“Ik weiger toe te geven aan de paniek. We moeten weer met de natuur leren leven. Het beste voorbeeld daarvan is de verspreiding van de pest. In het boek 1349 – Hoe de Zwarte Dood Vlaanderen en Europa veranderde van Joren Vermeersch blijkt duidelijk dat de pest van Zuid-Europa naar het noorden trok. Twee à drie maanden lang zaaide ze dood en verderf in onze contreien. That’s it.

“En tegen de tijd dat er een vaccin was voor de Spaanse griep die kort na de Eerste Wereld­oorlog woedde, was het virus al verdwenen. Na de Mexicaanse griep moesten miljoenen vaccins vernietigd worden. De halve wereld bedelt ondertussen om een paar korrels rijst, ligt kermend in de goten van de sloppenwijken en sterft met vliegjes in de mondhoeken.

“Het gezond verstand ontbreekt compleet. Waar zijn alle geiten­wollen­sokken nu de natuur met ons eventjes op de loop gaat. Gezond leven is meer dan bomen knuffelen. Het is de wetten van de natuur respecteren. Maar van ons wordt verwacht ons angstig door de dagen heen te worstelen. Angst krijgt zelfs een naam, om het te verpersoonlijken: Ciara, Corona, Klimaat... De heilige Greta zei tegen de wereldleiders in Davos: ‘I want you to panic...’ En we doen het.

“Hoewel ik al op prostaat­leeftijd ben en tot de kwetsbare doelgroep behoor, ga ik niet in quarantaine. Dat doe ik pas als de Wetstraat een corona­coalitie krijgt. Met de opportunisten aan de macht, begin ik te hamsteren en bestel ik mijn mondkapje.”

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234