Donderdag 24/09/2020

Musical

'War Horse': musical met paard in de hoofdrol is steigerend succes

Beeld Stage Entertainment

Een musical met een fake paard als hoofdpersonage. Op papier lijkt War Horse, vanaf dit weekend in België, op zijn zachtst gezegd geen goed idee. Maar waarom is de show dan zo'n internationaal succes?

Eenentwintig jaar lang kon men War Horse niet aan de straatstenen kwijt. Toen de Brit Michael Morpurgo zijn gelijknamige kinderboek in 1982 publiceerde, verkocht hij dat jaar amper 2.000 exemplaren. Was de setting van de Eerste Wereldoorlog te zwaarmoedig voor kinderen? Of lag het aan het feit dat de roman vanuit het perspectief van een paard werd verteld?

Hoe dan ook: Morpurgo's verhaal over de jonge Albert en zijn paard Joey dat wordt ingezet op het slagveld tijdens WO I, sloeg niet bepaald aan bij het grote publiek.

Morpurgo kreeg het idee in zijn lokale stamkroeg, toen hij een veteraan hoorde vertellen over de Groote Oorlog. Toen hij wat later in een stal zag hoe een stotterende jongen niet meer stamelde als hij zijn paard toesprak, besloot hij de twee indrukken te combineren tot "een universeel verhaal over vriendschap en verlies". Dat het verhaal uiteindelijk toch werd opgepikt, was puur toeval.

Toen Morpurgo in 2003 te gast was in een Brits radioprogramma, had hij het geluk dat een van de luisteraars de moeder van ene Tom Morris was, de artistiek directeur van het National Theatre in Londen. Morris had zijn moeder net daarvoor verteld dat hij op zoek was naar een fijn dierenverhaal omdat hij een musical met handpoppen wilde maken. Niet veel later kreeg Morpurgo het telefoontje dat zijn leven én bankrekening voorgoed zou veranderen.

Belangrijkste sleutel

Vandaag heeft de show al miljoenen bezoekers naar theaters over heel de wereld gelokt. Na producties in onder meer Noord-Amerika, Australië, China, Berlijn en Nederland speelt War Horse nu ook in de Antwerpse Stadsschouwburg met een Vlaamse cast, onder wie Mark Tijsmans en Els de Schepper. In Londen loopt de show nog steeds. De omzet van het National Theatre is sinds de première van War Horse in 2007 zo maar even verdubbeld.

The New York Times noemde War Horse "ongemeen boeiend", The Sunday Times gaf het vijf sterren. De show won inmiddels verschillende prijzen en mag onder meer koningin Elizabeth en regisseur Steven Spielberg tot zijn fans rekenen. Die laatste maakte er zelfs een film van.

En dat allemaal voor een musical met een hoofdpersonage dat niet eens kan zingen. Meer zelfs: met een hoofdpersonage dat bestaat uit multiplex, leer en riet. Net als in het boek staat Joey, het paard, centraal in de show. Maar aangezien paarden niet echt goed gedijen op een klein theaterpodium, opteerden de makers voor handpoppen. De paarden - naast Joey zijn er nog anderen die als nevenpersonages fungeren - worden op het podium bediend door acteurs. Verder zijn er ook nog zwaluwen- en andere vogelhandpoppen.

Klinkt amateuristisch? Het mag dan onwaarschijnlijk lijken, de 'paardenpoppen' zijn de belangrijkste sleutel van het wereldwijde succes van de show. Adrian Kohler en Basil Jones van de Zuid-Afrikaanse Handspring Puppet Company maakten de figuren verrassend realistisch. Zo zei VRT-journalist Ivan De Vadder onlangs in Reyers laat dat hij twee keer met de ogen moest knipperen om te verifiëren dat het niet om echte paarden ging.

Beeld Stage Entertainment
Beeld kos

Andere toeschouwers verklaarden achteraf dat de drie acteurs (één voor de kop, één voor het middel en één voor het achterste) onder het paard haast onzichtbaar werden zodat je helemaal meegaat in de suggestie en fantasie dat de figuren tot leven komen op het podium.

Geen sinecure als je weet dat Joey zo'n 50 kilo weegt en meer dan twee uur lang over het podium moet gedragen worden. Soms komt daar nog een acteur bovenop, want een torso van aluminium zorgt ervoor dat de paarden ook ruiters kunnen dragen.

Veertien ambachtslieden werkten acht maanden om de 23 figuren in War Horse te maken. Bij wijze van voorbereiding bestudeerde Kohler maandenlang echte paarden en de skeletten van gestorven dieren.

Acht miljoen paarden

Van het verhaal moet War Horse het niet hebben. De synopsis lijkt op het eerste gezicht nogal dunnetjes en sentimenteel: Joey, het geliefde paard van Albert, wordt tijdens WO I verkocht aan de cavalerie van het Britse leger en raakt in Frankrijk al snel verstrikt in vijandelijk gebied waar hij beide kampen bijstaat. Albert kan Joey niet vergeten en start een gevaarlijke missie om hem weer thuis te brengen.

Het is ook de zoveelste productie die de Eerste Wereldoorlog belicht, al focust War Horse wel op een andere, minder bekende kant van het conflict. Het feit dat de oorlog ook het leven kostte aan acht miljoen paarden. Bijna de helft van de oorlogspaarden waren voorraad- en pakpaarden, één op vijf werd bereden door officieren en boodschappers. Grotere, sterkere paarden dienden dan weer om zware artillerie voort te trekken.

"Je kijkt toch op een andere manier naar een paard als hoofdpersonage, zo mogelijk met nog meer empathie", zegt opera-, musical- en theaterregisseur Frank Van Laecke, die War Horse al in Londen zag. "Omdat het afhankelijker is. Dat wekt altijd sympathie op. Dat het verhaal eenvoudig was, stoorde me niet; ik vind het goed dat een verhaal net wat tijd krijgt op een podium om zich volledig te ontplooien."

Maar de wowfactor van de voorstelling zit volgens Van Laecke vooral in het spektakel. Van de tank die het podium oprolt tot het wanhopige gehinnik van de paarden als ze in het nauw worden gedreven.

"Het podium en de zaal in Londen waren opgebouwd als een amfitheater, een halvemaanconstructie waardoor je alles echt van heel dichtbij kon meemaken. Al weet ik niet of je in een gewone zaalopstelling dezelfde impact krijgt. De aparte opstelling en mix van de figuren en de muziek maakt het geheel echt indrukwekkend."

Dikke pret

Dat het hoofdpersonage van de musical zelf geen noot voortbrengt, mocht de pret niet drukken. "Dit is voor mij geen musical, wel muziektheater", zegt Van Laecke. "Bovendien zingen de andere, menselijke personages (van Albert en zijn familie tot dorpsbewoners en officieren, KVDP) wel. Of ik me als regisseur aan zo'n project zou wagen? Natuurlijk. Ik zie het eerder als een uitdaging dat je in een voordeel kunt ombuigen. Het is speciaal, het valt op."

Van Laecke heeft met de autistische jongen in de musical Ben X ervaring met weinig vocale hoofdrolspelers. "Ben had afgemeten eenvoudige songteksten, een bijna wiskundige taal, heel anders dan iedereen rond hem. Zo wordt die eigen muzikale taal net een instrument om het publiek binnen te trekken in zijn hoofd en wereld."

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234