Woensdag 01/12/2021

Wapens als blusmiddel?

Het Congres in de VS zet Barack Obama onder druk om militaire steun te bieden aan Oekraïne. De Amerikaanse president en Europa zijn weigerachtig, al beseffen ze dat de diplomatieke piste moeilijk wordt.

De Duitse kanselier Angela Merkel, die gedurende de Oekraïnecrisis een leidende rol is gaan spelen in het formuleren van een verenigd westers antwoord op Rusland, kampt met een steeds feller woedende veenbrand. De consensus dat elke vorm van militaire confrontatie met kernmacht Rusland over Oekraïne uitgesloten is, vertoont scheuren. Het begon in het Amerikaanse Congres, waar haviken al langer met lede ogen aanzien hoe Oekraïense troepen het afleggen tegen door met groots en modern Russisch materieel uitgeruste militanten, zelf deels ook Russisch.

Als wij zelf niet kunnen vechten, is de gedachte onder Republikeinse senatoren als Lindsay Graham en John McCain, kunnen we dan niet tenminste de Oekraïners die hun vrijheid willen verdedigen daartoe de middelen geven? Dat niet doen, is zelfs immoreel, betoogt McCain zelfs.

Zulke opvattingen leven in het Congres al langer, maar ze winnen snel aan steun nu het afgelopen herfst gesloten Akkoord van Minsk kapot is geschoten. Ook Russische zendingen van hoogwaardig materieel lijken te zijn opgeschroefd en de militanten van de militanten maken zich op voor nieuwe offensieven, onder meer richting de havenstad Marioepol, de belangrijkste hindernis naar een rechtstreekse landcorridor van Rusland naar de Krim. Als de Oekraïense defensieve capaciteit niet snel wordt opgebouwd, betoogt sinds kort ook de Democratische denktank Brookings Institution, is er weinig dat Vladimir Poetin kan stoppen.

Het enigma Poetin

In München werd dit weekend duidelijk dat de veenbrand om zich heen grijpt. Ook sommige directe buren van Rusland zouden wel wat voelen voor defensieve steun aan Oekraïne. En de Oekraïense president Porosjenko probeerde het vooruitzicht van wapensystemen, zoals apparatuur waarmee de Russische radars ontregeld kunnen worden of om de eigen communicatie mee te beveiligen, verteerbaar te maken voor kanselier Merkel door te stellen dat het puur defensieve middelen zijn die "geen enkel slachtoffer maken".

West-Europese politici verweerden zich in München fel tegen de Amerikaanse verwijten van morele slapte. "Misschien hameren we zo op dit punt omdat we de regio een beetje kennen", liet de Duitse minister van Buitenlandse Zaken Frank-Walter Steinmeier zich ontvallen. "De internationale gemeenschap zal iets intelligenters moeten bedenken", had Merkel toen al opgemerkt. Maar ook de Franse en Britse ministers lieten weten niets voor bewapening of defensieve steun te voelen.

Het onderwerp zal vandaag hoog op de agenda staan bij Merkels overleg met Obama in Washington. De twee leiders zullen eenheid willen uitstralen, zoals ook vicepresident Joe Biden en minister van Buitenlandse Zaken John Kerry deden in München. Niettemin denken steeds meer Democraten en leden van Obama's eigen regering dat het diplomatieke pad geen succes kan hebben zolang de druk op Poetin niet wordt opgevoerd of er op het slagveld een patstelling ontstaat.

Op de achtergrond speelt dezelfde vraag als vijftien jaar geleden, toen Poetin aan de macht kwam. Wat beweegt hem? Het antwoord blijft gehuld in kruitdampen, destijds die in Tsjetsjenië, nu die in Oekraïne.

Waar westerse landen vanaf het begin duidelijk maken, ook aan Poetin, dat ze een diplomatieke oplossing zoeken en een directe militaire confrontatie met Rusland uitgesloten is, laat de Russische leider de wereld graag gissen naar zijn doelen. Gaat het hem puur om Oekraïne? En zo ja, welke delen ervan? Lokt wapensteun een nieuwe escalatie uit of is Poetin intoombaar?

Zijn minister van Buitenlandse Zaken Sergej Lavrov deed in München zijn best om de schrik erin te houden. Hij vergeleek de situatie van Porosjenko - "bij wie het allemaal naar de kop stijgt - met die van de Georgische president Saakasjvili aan de vooravond van de korte oorlog tussen beide landen in 2008, die voor Micheil Saakasjvili desastreus afliep.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234