Maandag 21/06/2021

AchtergrondGroot-Brittannië

Wantrouwende Britten zijn boos: ‘Europa beperkt export vaccins uit brexitjaloezie’

In het Lagerhuis noemde Brits premier Boris Johnson het 'Angelsaksische kapitalisme' de grondslag van de succesvolle vaccinatiecampagne van zijn land. Beeld EPA
In het Lagerhuis noemde Brits premier Boris Johnson het 'Angelsaksische kapitalisme' de grondslag van de succesvolle vaccinatiecampagne van zijn land.Beeld EPA

Krijgen we onze Pfizer-vaccins nog? Deze vraag houdt het Verenigd Koninkrijk bezig nu de Europese Unie de exportbeperkingen van vaccins heeft aangescherpt.

Achter de schermen is de Britse premier Boris Johnson druk bezig om de schade van de Europese exportmaatregelen te beperken. Om een vaccinatieoorlog te voorkomen, zouden de Britten al hebben aangeboden de in het Nederlandse Leiden geproduceerde AstraZeneca-vaccins te delen met EU-lidstaten, maar de vraag is of de Europese Unie dat genoeg vindt.

In Groot-Brittannië overheerst onbegrip. Minister van Volksgezondheid Matt Hancock herhaalde dat het Britse contract met AstraZeneca fundamenteel beter is dan dat van de EU. “Ik geloof erin dat handelsnaties het contractrecht moeten volgen”, zei hij aan de Financial Times, “en zij hebben een ‘beste pogingen’-contract en wij hebben een exclusieve overeenkomst.”

Op het eiland bestaat het vermoeden dat Europese landen, uit woede over de door AstraZeneca gebroken beloften, met een campagne tegen zowel de Brits-Zweedse farmaceut als Groot-Brittannië bezig zijn. Als voorbeeld geven de Britten de recente ontdekking door de Italiaanse inspectie, getipt door de EU, van 29 miljoen doses van het AstraZeneca-vaccin nabij Rome. Journalisten in Brussel kregen naar het schijnt te horen dat de lading voor de Britse markt bedoeld was, maar later bleek dat ze voor armere landen en de EU-lidstaten zelf was.

‘Nooit gewaardeerd’

Het brein achter het vaccin van AstraZeneca en Oxford, Sir John Bell, heeft in de Britse pers gezegd dat AstraZeneca nooit waardering heeft gekregen voor het besluit om tegen kostprijs te produceren. “De aandelenprijs is niet omhoog maar omlaag gegaan. We produceren meer vaccins dan wie ook. Het is veilig en het werkt, maar dat lijkt niemand wat uit te maken.” Kate Bingham, hoofd van het Britse vaccinatieprogramma, heeft de op- en aanmerkingen van de bondskanselier Angela Merkel en de Franse president Emmanuel Macron op het vaccin “totaal onverantwoord” genoemd.

Tegenover een Italiaanse krant heeft Bingham beweerd dat er altijd productieproblemen zijn bij een nieuw vaccin. Dat de Britten er minder last van hebben, heeft er volgens haar mee te maken dat de Britse overheid, anders dan de Europese Unie, al in het embryonale stadium betrokken was bij de ontwikkeling van het Oxford-vaccin, bij de financiering en het bijeenbrengen van bedrijven die gespecialiseerd zijn in bioprocessing. Zo heeft haar team, vertelde ze, eind vorig jaar de productiecapaciteit van het farmabedrijf Halix in Leiden uitgebreid.

‘Fobie’

Financieel commentator Russell Lynch schreef in The Daily Telegraph dat de Europese aanvallen op AstraZeneca niet alleen te maken hebben met het niet nakomen van beloften, maar ook voortkomen uit “een diepgewortelde afkeer van het Angelsaksische kapitalisme”. Eerder in de week had Boris Johnson deze vermeende fobie versterkt door zijn partijgenoten, in een wat baldadige bui, te laten weten dat “hebzucht” en “kapitalisme” ten grondslag liggen aan het Britse vaccinatiesucces. De premier had snel spijt van deze woorden.

Lynch somde de kritiek op die door de jaren vanaf het vasteland heeft geklonken op het Angelsaksische kapitalisme, een economisch model dat ten grondslag ligt aan de brexitideologie. De zakenman en politicus Richard Tice heeft het vermoeden geuit dat het Duits-Amerikaanse Pfizer-BioNTech nooit op deze wijze zou zijn aangevallen. “Het gaat erom dat het een Brits vaccin is”, beweerde de voormalig leider van The Brexit Party, “en deel van een Brits succesverhaal, zo simpel is dat. Dit is brexitjaloezie. Niets anders.”

EU heeft meer vaccins uitgevoerd dan toegediend

De EU heeft sinds 1 december 77 miljoen covidvaccindoses geëxporteerd. Voorzitter Von der Leyen legde de cijfers gisteren aan de regeringsleiders voor. Het VK profiteerde met 20 miljoen doses het meest van de Europese export. Het Commissievoorstel om bij de export mee te wegen of het ontvangende land zelf ook vaccins exporteert (of ingrediënten ervoor), leek brede steun te krijgen. 44 miljoen EU-burgers hebben al minstens één prik gehad. De EU heeft dus meer vaccins uitgevoerd dan zelf toegediend.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234