Dinsdag 07/12/2021

'Want we zijn ook wat we verloren hebben'

Regisseur Alejandro González Iñarritu over zijn film 'Amores Perros'

In Amores Perros, het even opmerkelijke als beklemmende debuut van de Mexicaanse regisseur Alejandro González Iñarritu, zegt een van de personages op een bepaald moment: 'Als je God aan het lachen wilt brengen, moet je hem over je plannen vertellen.' Het verhaal maakt inderdaad duidelijk dat er slechts weinig nodig is om alle mogelijke toekomstplannen drastisch overhoop te gooien.

Brussel / Eigen berichtgeving

Jan Temmerman

Deze debuutfilm (waaraan nochtans nergens te merken valt dat het hier om het werk van een beginneling zou gaan) vangt aan met een bijzonder hectische autoachtervolging door de straten van Mexico-city, die uitmondt in een spectaculaire botsing. Die ongevalsequentie zal nog enkele keren herhaald worden, omdat dat een scharniermoment blijkt te zijn in het leven van een aantal, totaal uiteenlopende personages.

Zo is er de jonge Octavio, die verliefd is op Susana, de zwangere vrouw van zijn (criminele) broer. Hij wil met haar weglopen en probeert inmiddels voldoende geld bijeen te sparen door Cofi, zijn hond, te laten meedingen in allerlei bloederige hondengevechten. Daarnaast is er Daniel, een succesvolle bladenmaker van gemiddelde leeftijd, die net zijn vrouw en dochters in de steek heeft gelaten om te gaan samenwonen met de hoogbenige topmannequin Valeria en haar troetelhondje Richi. Ten slotte is er de haveloze vagebond El Chivo, die met enkele zwerfhonden door de straten dwaalt. Hij heeft indertijd een academische carrière (en zijn gezin) achtergelaten om als terrorist zijn politieke idealen te verdedigen. Na een lange gevangenisstraf blijkt hij nu in zijn levensonderhoud te voorzien als cynische huurmoordenaar. Het resultaat is een aangrijpend, vaak hard en schokkend emotioneel filmdrama, gevat in een dynamische (want volledig handgehouden) cameravoering.

Uit de samenvatting wordt meteen ook duidelijk dat het woord 'perros' in de titel verwijst naar de aanwezigheid van allerlei honden in de diverse verhaalsegmenten. "De honden worden steeds gebruikt als metafoor voor de personages", legt González Iñarritu uit. "Wat met de eigenaars gebeurt, gebeurt ook met de honden. Of vice versa. Zo herkent de huurmoordenaar Chivo zich bij voorbeeld in één van die killer dogs."

We volgen dus die totaal uiteenlopende personages tijdens hun respectieve relationele en professionele perikelen, zowel vóór als na het auto-ongeval. "Voor die crash had ik drie verschillende opnamehoeken nodig, voor de respectieve standpunten van Octavio, van Valeria en van Chivo, en dus hoopte ik dat ik die ongevalscène ook een aantal keren zou kunnen draaien, maar van de producenten kreeg ik slechts één kans. Daarom hebben we die botsing uiteindelijk met negen camera's gefilmd. Het is zo'n beetje onze versie van de Big Bang-theorie: eerst de explosie en dan de expansie."

In een enthousiaste recensie van het vakblad Variety werd Love's a Bitch, de Amerikaanse titel voor Amores Perros, omschreven als een 'Tarantino-esque thriller', maar zélf is de regisseur niet zo gelukkig met die vergelijking: "Neen, ik beschouw dat niet als een compliment, want ik voel mij zeer ver verwijderd van zijn violence is cool-statement. Ik leef in een zeer gewelddadige stad en ik ben daar zelf ook al het slachtoffer van geweest. Voor mij is geweld absoluut niet iets om mee te lachen en ik kan geweld dan ook niet gebruiken om het publiek te entertainen. Ik háát dat. Voor mij is geweld een zeer ernstige, pijnlijke en verdrietige aangelegenheid. Het geweld dat ik in deze film probeer te onderzoeken, is het soort menselijke geweld dat veel leed en ellende veroorzaakt. Ik probeer dus juist dat oppervlakkige geweld te bannen waar de Amerikanen blijkbaar zo dol op zijn. Ik ken het geweld niet uit boekjes of uit films, ik heb het belééfd.

"Anderzijds vind ik het ook een vorm van hype en van luie filmkritiek om bij elke ietwat vreemde verhaalstructuur meteen naar Tarantino te verwijzen. Daar is niets nieuws aan. Dat zat bij voorbeeld al in een film als Rashomon. En in de literatuur hebben mensen als Faulkner, Cortázar of García Márquez dat al lang geleden gebruikt. Dus alleen zeer onwetende mensen kunnen denken dat Tarantino dat uitgevonden zou hebben.

"Bij Amores Perros was die structuur niet eens een keuze; het was gewoon de enige mogelijkheid om die drie verhalen te vertellen. Het zijn drie liefdesverhalen, waarbij het mannelijke personage zich telkens in een ander stadium van zijn leven bevindt. Het zijn dan ook andere soorten liefde. Als je jong bent, is er dat verbazingwekkende gegeven van de seksualiteit. Op middelbare leeftijd is er dat fenomeen van de huwelijkscrisis. En als je oud wordt, is het alsof je geconfronteerd wordt met de reflectie van je vader. Dat citaat over hoe je God aan het lachen kunt brengen door hem over je plannen te vertellen, komt trouwens van mijn eigen vader toen ik hem op een bepaald moment zei wat ik later allemaal wilde doen. En het is inderdaad waar. Het is misschien triestig, maar het is waar. Vandaar ook die autocrash. Zoiets kan elk moment met ieder van ons gebeuren."

Ook bij de hier en daar opduikende verwijzingen naar het filmwerk van Luis Buñuel heeft Alejandro González Iñarritu zo zijn bedenkingen: "Dat is óók zo'n cliché geworden. Zodra er een Mexicaanse film opduikt die men 'interessant' vindt, valt de naam van Buñuel. En hij was niet eens een Mexicaan, maar een Spaanse filmmaker die een tijdje in ballingschap in Mexico gewerkt heeft. Zijn naam wordt hier vooral genoemd in verband met de situatie van Daniel en Valeria in hun appartement, met het hondje Richi dat onder de plankenvloer klem komt te zitten. Men vergelijkt die situatie dan bij voorbeeld met een film als El Angel Exterminador. Maar de situatie in Amores Perros is absoluut niet surrealistisch, maar veeleer absurdistisch. Ik hou van Buñuel en ik vind hem een genie, maar bij het maken van mijn film heb ik geen moment aan hem gedacht."

In Mexico werd Amores Perros, die in eerste instantie beschouwd werd als een kleine arthouse-film, een zeer populaire bioscoophit en inmiddels verzamelde hij al meer dan 25 prijzen op allerlei internationale festivals (zoals Chicago, Edinburgh, Montréal, Bogota, Sao Paulo, Tokyo, Havana, Oslo enz.). Ook op het voorbije Filmfestival van Vlaanderen-Gent, waar González Iñarritu zelf zijn filmdebuut kwam presenteren, werd Amores Perros bekroond als beste film. "Als iemand bewust van plan is een art movie te maken, dan is de kans vrij groot dat het mislukt. Men ziet dat soort artistieke pretentie vaak bij eerste films. Als niemand het begrijpt, dan moét het wel een kunstfilm zijn! Gebrek aan talent wordt vaak toegedekt onder de mantel van kunst. Maar ik beschouw mezelf niet als kunstenaar; ik heb gewoon gedaan wat ik moest doen. Het is het publiek, én het verhaal, dat uiteindelijk zal bepalen of je film een kunstwerk is dan wel a piece of shit."

"Mijn uitgangspunt was wel zeer persoonlijk: ik hou van dit verhaal en van deze personages; ik voel mij verbonden met hen en ik voel ook medeleven en medelijden. Eigenlijk ben ik als regisseur gewoon een soort bemiddelaar. Mijn eerste ambitie is het publiek te boeien. Dat is het minimum. Als je niet in staat bent de toeschouwers te entertainen, dan moet je iets anders gaan doen. De mensen die naar een film komen kijken, geven jou twee uur van hun leven en daar moet je respect voor hebben. Daarom gebeurt er in deze film ook zoveel met al die verschillende personages. Maar daarnaast wil ik het publiek ook raken, wil ik emotie creëren, wil ik voor katharsis zorgen. De film moet ook een menselijke ervaring zijn. Voor mij persoonlijk is dát het belangrijkste en dus niet of ik een artistieke dan wel een commerciële film wil maken."

Door regisseur Alejandro González Iñarritu werd Amores Perros opgedragen aan zijn overleden zoontje, met de mooie zin 'Voor Luciano. Want we zijn ook wat we verloren hebben.'

"Ja, ik denk dat ik zonder hem niet de kracht zou gehad hebben om deze film te maken. En voor mij gaat Amores Perros ook daarover, namelijk dat het leven een opeenstapeling is van verlies. Men verliest zijn onschuld en zijn jeugd, men verliest vrienden, men verliest zijn werk of zijn haar, men verliest zijn ouders. En uiteindelijk verliest met zijn leven. Neen, men hoeft daarom zijn hoop niet te verliezen, want alles hangt af van de manier waarop men telkens op dat verlies reageert. Voor mij heeft het allemaal wel degelijk zin. Alles gebeurt voor een bepaalde reden. Zonder het verlies van Luciano was deze film er nooit gekomen. En hetzelfde geldt voor de verschillende personages: ook zij zijn niet alleen wat ze zijn, maar ook wat ze verloren hebben."

TITEL: Amores Perros. REGIE: Alejandro González Iñarritu. SCENARIO: Guillermo Arriaga Jordan. FOTOGRAFIE: Rodrigo Prieto. MUZIEK: Gustavo Santaolalla. PRODUCTIE: Alejandro González Iñarritu, Martha Sosa Elizondo en Francisco Gonzalez Compean voor Zeta Film/AltaVista Films. VERTOLKING: Emilio Echevarría, Gael Garcia Bernal, Goya Toledo, Alvaro Guerrero, Vanessa Bauche en Jorge Salinas.

Mexico, 2000, kleur, 153 min. Gedistribueerd door CNC.

'Zonder het verlies van mijn zoontje Luciano was deze film er nooit gekomen'

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234