Woensdag 12/05/2021

InterviewVaccinatie

Wanneer zullen vaccinaties leiden naar echte vrijheid? Experts leggen uit

null Beeld ANP
Beeld ANP

De druk op de ziekenhuizen is gestaag aan het slinken. Betekent dat dat de vaccinaties echt hun werk beginnen te doen? En zullen we moeten wachten tot alle leeftijdsgroepen ingeënt zijn voor er meer versoepelingen komen? ‘De komende twee maanden worden cruciaal’, zegt microbioloog Isabel Leroux-Roels (UZ Gent).

Het aantal besmettingen stabiliseert en de druk op de ziekenhuizen neemt af. Hebben we dat laatste te danken aan de vaccinaties?

Professor Isabel Leroux-Roels (UZ Gent): “Absoluut. In het ziekenhuis merken we al een tijdje dat de patiënten die opgenomen worden, jonger zijn. Mensen uit woon-zorgcentra en hoogbejaarden zien we nog nauwelijks, want zij zijn ingeënt. Jongere mensen hebben nu in verhouding meer kans om in het ziekenhuis terecht te komen.

“Maar het is niet omdat er meer gevaccineerd wordt dat het aantal besmettingen niet meer belangrijk zou zijn om in de gaten te houden. Dat blijft een heel belangrijke maatstaf om te weten hoe fel het virus nog circuleert in de maatschappij.”

Het hoogste aantal besmettingen wordt op dit moment vastgesteld bij een groep die nog een tijdje zal moeten wachten op vaccinatie: de groep tussen 20 en 29 jaar. Moeten we ons daar zorgen over maken?

Professor Leroux-Roels: “Dat is een groep die zichzelf niet beschouwt als risicogroep en het dan ook lastiger heeft met het naleven van de maatregelen. Het klopt dat de kans op een ziekenhuisopname bij hen kleiner is, maar niemand weet op voorhand hóe ziek hij zal worden. Ook jonge mensen kunnen, na de acute infectie, chronische klachten ontwikkelen zoals extreem vermoeid zijn, vergeetachtig zijn en geen energie hebben.”

Binnenkort mogen de terrasjes open en intussen zijn contactberoepen weer aan de slag. Kunnen die versoepelingen het aantal hospitalisaties weer doen toenemen, ondanks de vaccinatiecampagne?

Professor Leroux-Roels: “De kans bestaat. Vanuit epidemiologisch en wetenschappelijk standpunt komen de versoepelingen te vroeg. Maar anderzijds heeft het kleine effect van de paaspauze aangetoond dat de mensen niet meer gemotiveerd zijn. Daarom is er wel iets voor te zeggen om enkele veilige en gecontroleerde versoepelingen door te voeren. De komende twee maanden, wanneer miljoenen mensen gevaccineerd zullen worden, worden cruciaal. Eind juni zullen we qua groepsimmuniteit al een heel eind verder staan.”

Professor Isabel Leroux-Roels. Beeld Wouter Van Vooren
Professor Isabel Leroux-Roels.Beeld Wouter Van Vooren

Moeten we wachten tot de hele bevolking is gevaccineerd voor we mogen hopen op bijkomende versoepelingen?

Professor Leroux-Roels: “Neen. Heel wat mensen denken dat alle leeftijdsgroepen aan de beurt moeten geweest zijn voor er gelost kan worden, maar dat is niet zo. De maatregelen die er nu zijn, zijn er omdat ons zorgsysteem niet meer kan volgen. Zodra alle 45-plussers en alle risicopatiënten gevaccineerd zijn, zal de druk op de ziekenhuizen enorm afnemen en zal het aantal overlijdens dalen. Dan zijn we iets meer op ons gemak. Als de twintigers nog niet ingeënt zijn, zal het aantal infecties nog stijgen. Maar dan hoeft een lockdown niet meer, want die besmettingen leiden veel minder tot ziekenhuisopnames. Leeftijd én onderliggende aandoeningen zijn de belangrijkste parameters die een hospitalisatie kunnen voorspellen.

“Maar dat neemt niet weg dat het heel belangrijk is dat ook twintigers zich laten vaccineren om groepsimmuniteit te bereiken en zo de allerzwaksten te beschermen.”

Kunnen de varianten die her en der opduiken onze vaccinatiecampagne nog dwarsbomen?

Viroloog Johan Neyts (KU Leuven): “Tegen de Britse variant, die hier nu dominant is, werken de vaccins. De werking tegen de Zuid-Afrikaanse, Braziliaanse en Indische is allicht iets minder efficiënt. Maar toch lijkt het erop, weliswaar op basis van beperkte studies, dat de vaccins ook hier goed beschermen tegen ernstig ziek worden en overlijden. Er wordt nu gewerkt aan een versie 2.0 van de vaccins. Daar zijn de producenten druk mee bezig, hoewel nog maar 3% van de 7,6 miljard mensen op de planeet volledig gevaccineerd zijn. Versie 2.0 van de vaccins zal allicht gebaseerd zijn op de Zuid-Afrikaanse variant. Op basis van de kennis die we vandaag hebben, verwachten we dat zo’n geüpdatet vaccin ook werkzaam zal zijn tegen alle huidige gekende varianten. Wie dit jaar gevaccineerd wordt, zal na een bepaalde tijd — bijvoorbeeld over anderhalf tot twee jaar — een derde prik nodig hebben, een soort booster-vaccin. Dit zal dan deze versie 2.0 moeten zijn van de vaccins.”

Professor Johan Neyts. Beeld Photo News
Professor Johan Neyts.Beeld Photo News

Als je de tweede prik uitstelt omdat je op vakantie bent, kan je die dan later nog inhalen?

Professor Neyts: “Inhalen kan, maar dat is niet de bedoeling. Hoeveel tijd er moet liggen tussen de eerste en de tweede inenting zodat de werking van de vaccins optimaal is, is gebaseerd op studies. Daar moet je niet van afwijken. Bij AstraZeneca gaat het om twaalf weken, bij Pfizer drie en bij Moderna vier. Het tweede shot uitstellen omdat je op vakantie gaat, is onverstandig. Doe het niet. Je wil trouwens ook niet ziek worden op vakantie. Het zou voor de vaccinatiecentra heel lastig worden als een groot deel van de mensen zou gaan herboeken.”

Klopt het dat je minder besmettelijk bent als je gevaccineerd bent?

Professor Neyts: “Op basis van wat we weten uit een beperkt aantal studies blijkt dat er bij gevaccineerden geen of weinig virus te vinden is. De kans dat ze het virus overdragen, is dan uiteraard ook veel kleiner. We zullen het pas helemaal zeker weten als er een groot aantal mensen gevaccineerd is, maar alles wijst erop dat dit het geval zal zijn.”

Als je gevaccineerd bent en je hebt corona-achtige symptomen, is het dan nog nodig om je te laten testen?

Professor Neyts: “Zeker na het eerste shot ben je maar deels beschermd en kan je toch geïnfecteerd zijn. Dan zou ik me zeker laten testen. Maar ook als je de tweede dosis hebt gehad en toch symptomen hebt, zou ik me laten testen op Covid-19. In de meeste gevallen zal de oorzaak echter wel een ander virus of een andere bacterie zijn.”

Het AstraZeneca-vaccin mag niet gebruikt worden voor mensen die jonger zijn dan 41 jaar. Zullen we genoeg andere vaccins hebben om hen in te enten?

Professor Leroux-Roels: “Als je nagaat hoeveel vaccins er besteld zijn, dan zullen we veel te veel vaccins hebben. Nu wordt er al gevaccineerd met Pfizer, AstraZeneca, Moderna en Johnson & Johnson. Deze zomer komt daar nog Curevac bij. En ook de Russen hebben een dossier ingediend om hun Spoetnik V-vaccin hier te laten goedkeuren. Onze overschotten zullen naar andere landen gaan die wel nog vaccins nodig hebben.”

In grote steden als Brussel en Antwerpen ligt de vaccinatiegraad heel wat lager dan het landelijk gemiddelde, terwijl Gent ongeveer gelijke tred houdt. Hoe kunnen mensen gemotiveerd worden om zich te laten vaccineren?

Professor Leroux-Roels: “Een wonderoplossing heb ik niet, maar van een verplichting ben ik geen voorstander. Dat zal alleen maar meer weerstand oproepen. Op dit moment worden oudere mensen en risicopatiënten ingeënt. Zij zijn heel gemotiveerd. Maar zodra de andere groepen aan bod komen, zal er wél een campagne nodig zijn. Dan zal het erop aankomen om hen ervan te overtuigen dat ze zich niet alleen voor zichzelf moeten laten vaccineren, maar vooral voor de mensen die wél heel kwetsbaar zijn en die hen dierbaar zijn.”

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234