Zaterdag 19/09/2020

AchtergrondReizen en Covid-19

Wanneer reizen een spelletje vogelpik wordt: ‘Het kan er binnen 24 uur compleet anders uitzien’

Jongelui in Stockholm: van social distancing is geen sprake. Voor Zweden geldt momenteel code rood: reizen naar het land is niet toegestaan. Beeld EPA

De Belgische lijst met kleurcodes voor vakantiebestemmingen gedraagt zich volatieler dan de beurs, tot grote ergernis van de reissector. ‘We hebben vandaag mensen opgebeld die met eigen vervoer naar Zweden afreisden en al in Duitsland zaten: ‘Sorry, jullie moeten terugkeren.’’

“We hebben de voorbije maand klanten wel vier keer moeten opbellen omdat het advies over hun reis naar Zweden weer maar eens veranderd was”, zucht Philip Timmermans, CEO van reisbureau Nordic. Op dit moment zitten er “een paar honderd mensen” via Nordic in Zweden. “Vrijdagmiddag stond het licht nog op groen, zondagavond om halfzes krijgen we plots bericht dat het rood is geworden. We zijn nu de opties voor repatriëring aan het bekijken, maar ze zijn er een serieus boeltje van aan het maken.”

Verwarring troef over de nieuwste update van de lijst met kleurencodes voor Belgen die terugkeren uit een vakantiebestemming. Op de website van de FOD Buitenlandse Zaken kleurden woensdag, bij de introductie, enkel twee Spaanse regio’s en Lissabon rood. Na eerst een kleine update over Lissabon en het Britse Leicester, kreeg de lijst zondag plots een hele rits nieuwkomers: Zweden meteen op rood, en twaalf andere landen – soms specifieke regio’s – op oranje. Bij oranje dient er ‘verhoogde waakzaamheid’ bij de reiziger te zijn, maar is er geen verplichte quarantaine bij terugkeer.

“We worden overstelpt met vragen van reizigers”, zegt Koen Van Den Bosch van de Vereniging Vlaamse Reisbureaus (VVR). “Het zijn meestal mensen die niet willen annuleren, maar gewoon informatie willen. Die kunnen we zelf moeilijk geven, omdat de website van Buitenlandse Zaken te pas en te onpas vastloopt.”

Volgens Van Den Bosch is de situatie “onwerkbaar” geworden. “Zoals het nu verloopt kan het plaatje er binnen 24 uur compleet anders uitzien”, verwoordt hij het gevoel dat de sector overheerst. “We hebben geen enkel zicht op een termijn”, zegt Timmermans over de rode kleur van Zweden. Alle reizen naar het land zijn daarom tot 31 augustus geschrapt. “We hebben vandaag mensen opgebeld die met eigen vervoer naar Zweden afreisden en al in Duitsland zaten: ‘Sorry, jullie moeten terugkeren.’”

Besmettingsrisico

Volatiel is het minste wat je kan zeggen over de lijst met kleurencodes de voorbije dagen. De verwarring is des te groter omdat de lijst is opgedeeld in vertrek en terugkeer. Een land kan bijvoorbeeld zoals Denemarken oranje zijn voor vertrek – wegens een testverplichting – maar groen voor terugkeer – omdat het risico op besmetting relatief laag ligt. Omgekeerd stonden landen als Kroatië en Luxemburg maandagochtend nog op groen voor vertrek, maar oranje voor terugkeer. 

De lijst voor terugkeer is vooral van belang voor de vraag: is het aangewezen? De lijst komt tot stand op basis van expertenadviezen van Celeval, de evaluatiecel van het Federaal Crisiscentrum, na voorbereidend werk door Sciensano en de FOD Volksgezondheid.

Hoe kan het dat Zweden in nog geen week tijd van groen naar rood springt? Simpel, zegt Steven Van Hecke (Sciensano): “Woensdag is het systeem van de kleurencodes politiek beslist, maar de adviezen voor heel Europa waren er nog niet.” De rode zones die voorafgaand aan zondag al vastlagen, kregen die stempel omdat er een plaatselijke lockdown is ingevoerd. En dus niet op basis van epidemiologische data.

Beeld rv

Door de experten zijn de drempels nu concreet vastgelegd. “In essentie bekijken we eigenlijk of de kans om besmet te worden in het buitenland vergelijkbaar is met die in België”, zegt Van Gucht.  Het aantal nieuwe besmettingen per 100.000 inwoners tijdens de voorbije veertien dagen geeft de doorslag, een getal dat in België rond de 10 schommelt. Is dat meer dan dubbel zo hoog, dan krijgt een land (of een regio) code oranje. Is dat meer dan tien keer zo hoog, zoals in Zweden het geval is, krijgt het code rood. Eén keer per week volgt een evaluatie, om te vermijden dat adviezen te pas en te onpas veranderen voor landen die op dagelijkse basis met een van die twee drempels flirten. 

Teststrategie

Hoe onderbouwd is dit systeem? Neem nu het ‘rode’ Zweden. Een stijging in het aantal besmettingen viel er samen met een nieuwe teststrategie en uit data van Johns Hopkins University blijkt dat Zweden momenteel een lager reproductiegetal heeft dan België. “Een rode kleur voor Stockholm valt nog te begrijpen, maar in Lapland is er toch geen enkel probleem”, meent Van Den Bosch.

Volgens Van Gucht zegt het reproductiegetal echter alleen iets over “de evolutie van het virus” en niet over het absolute risico om besmet te worden. “En die vastgestelde besmettingen zijn er natuurlijk wel, zeker niet alleen in Stockholm”, zegt Van Gucht, die wel toegeeft dat een land slachtoffer kan worden van zijn teststrategie. Al kan het evengoed een rol spelen in omgekeerde zin. Zoals bij het ‘oranje’ Luxemburg, dat op basis van de cijfers rood zou kunnen kleuren. “Maar daar zijn ze quasi de hele bevolking aan het screenen.”

“Het blijft altijd een inschatting. Mensen moeten goed beseffen dat reizen sowieso een risicofactor is, ook naar groene landen”, besluit Van Gucht. Een kleine rondvraag toont alvast dat de reisplannen naar oranje bestemmingen niet per se in de vuilnisbak belanden. “De cijfers in Pula (Kroatië, MM) hebben me gerustgesteld”, zegt bijvoorbeeld Paulien Laverge (22), die maandagavond haar ouders achterna is gereisd. “We voelen ons daar zelfs veiliger dan in België.” Katrien Ackx (35), die binnenkort gaat kamperen in “the middle of nowhere” in Luxemburg, sluit zich daarbij aan: “Op zo’n plek kan je weinig misdoen, toch?”

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234