Dinsdag 11/05/2021

Voor u uitgelegdVaccins

Wanneer heeft iedereen een eerste prik gekregen? En wat met de leeftijdsgrens? De belangrijkste vaccinvragen beantwoord

null Beeld De Morgen
Beeld De Morgen

Ons land heeft beslist het AstraZeneca-vaccin enkel nog toe te dienen aan mensen die 41 jaar of ouder zijn. Maar alle Belgen die al een eerste dosis kregen met AstraZeneca, zullen een tweede keer ingeënt worden met hetzelfde merk. Moeten zij zich zorgen maken? Waarom komt er geen leeftijdsgrens voor het Johnson & Johnson-vaccin? Wanneer zal iedereen die dat wil, een eerste prik gehad hebben? De belangrijkste vragen beantwoord.

Waarom krijgen Belgen die jonger zijn dan 41 jaar, geen AstraZeneca-vaccin meer?

Begin deze maand gaf het Europees Geneesmiddelenbureau (EMA) al toe dat er na een inenting met AstraZeneca een risico is op ernstige bijwerkingen, vooral bij jongere mensen. Het ging meer bepaald om het risico op de vorming van bloedstolsels (trombose) en een laag aantal bloedplaatjes (trombocytopenie). Uiterst zeldzame bijwerkingen, voegde het EMA eraan toe, maar toch.

“Daarom heeft België, net als een aantal andere lidstaten van de Europese Unie, aan het EMA gevraagd om de voordelen van het AstraZeneca-vaccin af te wegen tegen de risico’s die eraan verbonden zijn”, zegt Dirk Ramaekers, topman van de taskforce vaccinatie. “Bij de risico’s gaat het uiteraard om de ernstige bijwerkingen. Voordelen van een inenting zijn het vermijden van hospitalisaties als gevolg van Covid-19, van opnames op intensieve zorgen en van overlijdens. Na een grondige analyse van alle gegevens heeft het EMA nu geconcludeerd dat vanaf 40 jaar de voordelen van AstraZeneca groter zijn dan de risico’s. Daarom hebben we de leeftijdsgrens op 41 jaar gelegd. Wie tussen 18 en 40 jaar is, zal een ander vaccin krijgen dan AstraZeneca.”

De ernstige bijwerkingen van AstraZeneca werden vooral vastgesteld bij jonge vrouwen. Zullen vrouwen nu een ander vaccin krijgen?

Dirk Ramaekers: “Neen. Het EMA beschikte over onvoldoende gegevens om te concluderen dat vrouwen meer risico zouden lopen dan mannen.”

Zal de vaccinatiecampagne vertragen, nu AstraZeneca enkel nog wordt toegediend aan 41-plussers?

Dirk Ramaekers: “Wij hebben een iets hogere leeftijdsgrens gekozen dan het Verenigd Koninkrijk, waar de limiet op 30 jaar ligt. Gevolg van onze beslissing is dat er géén vertragingen zullen optreden. We zitten op dit moment op kruissnelheid en zullen vanaf mei en juni nog massaler vaccineren. In juli zal elke Vlaming een eerste dosis aangeboden gekregen hebben. België verwacht volgende week 898.000 nieuwe vaccins, een absoluut nieuw record. Snelheid maken met vaccineren is ontzettend belangrijk. Niet enkel om het zorgsysteem te ontlasten maar ook omdat er in toenemende mate varianten van het coronavirus zullen opduiken én omdat het Overlegcomité een hoge vaccinatiegraad als een van de belangrijkste parameters voor versoepelingen heeft vooropgesteld.”

Professor Dirk Ramaekers. Beeld BELGA
Professor Dirk Ramaekers.Beeld BELGA

Welk vaccin zullen mensen krijgen die al een eerste dosis AstraZeneca kregen?

Dirk Ramaekers: “Ook over de tweede dosis hebben we advies gevraagd aan het EMA. Conclusie is dat wie een eerste keer ingeënt werd met AstraZeneca, de tweede keer hetzelfde vaccin zal krijgen. In het Verenigd Koninkrijk werden al honderdduizenden tweede dosissen met AstraZeneca toegediend en op dit moment wordt daar slechts één geval van ernstige bijwerkingen onderzocht.”

“Het EMA benadrukt overigens dat de tweede dosis zéker gegeven moet worden om langdurige bescherming te kunnen garanderen. België heeft beslist om de tweede inenting twaalf weken na de eerste te geven. Die tweede dosissen zullen hier toegediend worden vanaf de eerste week van mei.”

Wie na zijn eerste prik met AstraZeneca goed ziek is geweest, zal toch ongerust zijn over een tweede prik met hetzelfde vaccin?

Vaccinoloog Pierre Van Damme (Universiteit Antwerpen): “Gewone bijwerkingen, vooral vermoeidheid en hoofdpijn, kunnen altijd optreden na een inenting. Dat is zo. We raden de mensen aan om Paracetamol in te nemen zodra ze die pijn voelen. We hebben de indruk dat daar soms te lang mee gewacht wordt.”

Dirk Ramaekers: “Bij AstraZeneca zijn de gewone bijwerkingen bij de tweede dosis overigens minder uitgesproken dan bij de eerste. Bij het Pfizer-vaccin is dat net omgekeerd.”

Komt er ook een leeftijdsgrens voor het Johnson & Johnson-vaccin, want ook na een inenting met dit vaccin ontwikkelden sommige mensen bloedklonters?

Dirk Ramaekers: “Neen. Nadat Johnson & Johnson vorige week al groen licht kreeg van Europa, is dat nu ook het geval in de Verenigde Staten. Vanaf volgende week zal het in ons land gebruikt worden voor alle leeftijdscategorieën. De voordelen van vaccinatie wegen duidelijk op tegen de zeldzame risico’s. Uiteraard volgen we dit verder op, maar dat doen we voor alle vaccins. Het bijzondere aan dit vaccin is dat er slechts één dosis van nodig is en het dus snel bescherming biedt. In België zal het gebruikt worden voor de thuisvaccinaties, vooral voor mensen die bedlegerig zijn. Momenteel zijn de eerste 36.000 doses van J&J geleverd. Volgende week volgen nog eens 62.400 vaccins.”

Als andere Europese landen beslissen om AstraZeneca en Johnson & Johnson maar aan een beperkt aantal mensen toe te dienen en als ze daardoor vaccins over hebben, worden die dan herverdeeld?

Dirk Ramaekers: “Daarover zijn op dit moment gesprekken aan de gang. Herverdeling van vaccins kan niet alleen gebeuren omdat bepaalde landen beslissen een merk niet meer of minder te gebruiken, maar ook omdat sommige landen vaccins op overschot hebben.” Zo stelde Nederland al vast dat de miljoenen dosissen van het AstraZeneca-vaccin die na half mei geleverd zullen worden, niet meer nodig zullen zijn. Gewoon omdat er de komende tijd zoveel andere coronavaccins in het land zullen arriveren.

Hoe doet ons land het in vergelijking met andere Europese landen?

Uit cijfers van het Europees Centrum voor Ziektepreventie en -bestrijding (ECDC) blijkt dat ons land nu op de zesde plaats staat wat betreft het aantal toegediende vaccinaties. Bij ons kreeg 25,4% van de 18-plussers al minstens één dosis. De verschillen tussen de landen zijn wel heel klein. Zo staat Nederland net boven ons, met 26,5%. Enkel de top drie doet het opvallend beter dan de rest. Helemaal bovenaan prijkt Hongarije met 40,4%, gevolgd door Malta (38,8%) en Finland (30,1%).

Bekijk ook minister van Volksgezondheid Frank Vandenbroucke (Vooruit) over vaccinaties

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234