Vrijdag 24/09/2021

AchtergrondMedailles

Wanneer de gouden medaille je leven verandert: ‘Iemand keek afkeurend naar de zak chips in mijn winkelkar’

null Beeld Floris Hoorelbeke / De Morgen
Beeld Floris Hoorelbeke / De Morgen

Eén dag, twee keer goud. Een unicum voor België dat niet alleen een weerslag heeft op het tikkertje van veel supporters. Voor een atleet leidt het hoogste olympische schavotje vaak een heel nieuw leven in. ‘Plots wil iedereen iets van je.’

Het is een boutade: een gouden medaille op de Olympische Spelen verandert je leven. Er gaan nieuwe deuren open, sponsors likken hongerig aan je hielen en die medaille hangt rond de nek tot in de kist. Het is geen toeval dat de gebouwen van het BOIC op donderdag gevuld waren met olympische grootheden zoals Tia Hellebaut (goud in het hoogspringen, Peking 2008) of Ulla Werbrouck (goud in het judo, Atlanta 1996). Ze kwamen er de nieuwe troonbestijgers verwelkomen: de Red Lions en Nafi Thiam – al was het voor die laatste natuurlijk een herhaling, ook al een Belgische first.

Kersvers kampioene Nina Derwael mag de naweeën al ervaren. Bloemen in Zaventem, naar huis, verse kleren aan, feestje in Sint-Truiden en dan met de helikopter naar de studio van Karl Vannieuwkerke. “Ik wist niet dat er zoveel zou gebeuren rond mijn prestatie”, aldus Derwael in Van hier tot in Tokio. Het is maar het begin.

“De dagen die restten in Atlanta, kon ik rustig genieten met familie en sponsors. Je beseft echt niet wat je te wachten staat bij thuiskomst”, vertelt Werbrouck. “Ik had elke dag twee of drie afspraken, haastte me van talkshow naar huldiging naar covershoot. Als judoka is dat geen alledaagse kost, dus daar genoot ik van. Je kan dat ritme zo lang aanhouden als je wilt, na een maand of twee was het vaatje bij mij toch op.”

Die eerste weken worden atleten altijd een beetje geleefd. “Plots wil iedereen iets van je, word je door iedereen gehoord en aangeraakt, dat kan best dwingend zijn”, zegt Hellebaut. Bestaande sponsors verwachten een wederdienst – Derwael geeft in het najaar een turnles aan de kinderen van VDK-klanten – en nieuwe willen een deel van de koek. “Terwijl we vroeger zelf op deuren moesten kloppen, kloppen ze nu bij ons aan”, aldus het management van Nafi Thiam na haar olympische titel in Rio. Nike, Red Bull, AXA en tot voor kort Audi en Alpro: het heeft haar vast geen windeieren gelegd.

Rentenieren

“Wij komen uit de periode dat de dieren nog spraken”, zegt Gella Vandecaveye, wanneer gevraagd of haar zilver (Atlanta 1996) en brons (Sydney 2000) een gouden randje misten om grote sponsordeals uit de brand te slepen. “Eddy (haar coach, MIM) regelde dat toen een beetje, judo is sowieso geen sport om te gaan rentenieren.” En iedereen kent het verhaal van Fred Deburghgraeve (goud in het zwemmen, Atlanta 1996) die na zijn carrière schoenen ging verkopen bij Ambiorix.

Volgens Gert Van Goolen (Golazo) betekent elke olympische medaille vandaag een waardeverhoging voor een atleet. “Maar goud toch net ietsje meer.” De maanden die nu volgen, zijn bij uitstek de broedperiode van managers in olympische sporten – lees: niet voetbal, wielrennen of tennis. Nu al beginnen bedrijven aan de mouw te trekken van Derwael. “Maar vooral vanaf september, wanneer de budgetten voor 2022 worden opgemaakt, zal dat op dreef komen”, weet Van Goolen, die Derwael vertegenwoordigt en in het verleden ook Tia Hellebaut.

Tia Hellebaut haalde goud in het hoogspringen in Peking, 2008. Beeld Getty Images
Tia Hellebaut haalde goud in het hoogspringen in Peking, 2008.Beeld Getty Images

Die laatste zegt: “Financieel had ik er wellicht een pak meer uit kunnen halen.” Daar is een voor de hand liggende reden voor: een aantal maanden later kondigde ze haar zwangerschap aan en haar (voorlopige) pensioen. “Zonder die zwangerschap had ik wellicht een paar dikke deals gescoord.” Volgens haar partner en trainer Wim Vandeven is was een kind evengoed een direct gevolg: “Net omdat die ongelofelijke doelstelling werd behaald, lag de keuze voor het gezin voor de hand.”

Het is maar wat je wilt. Sommige olympiërs verleggen hun blik meteen vier – of in dit geval drie – jaar verder. Anderen kiezen eieren voor hun geld en gaan volle bak lezingen geven. Na zijn goud in Peking 2008 gaf de Nederlandse openwaterzwemmer en ex-kankerpatiënt Maarten van der Weijden wekelijks lezingen. “Alles bij elkaar is dat een structurele bron van inkomsten want per presentatie krijgt hij 4.500 euro”, vertelde manager Ralph van Baasbank daar ooit over.

De echte jackpot zal het nooit zijn. In 2017, een jaar na Rio, stond één ‘pure’ olympiër in de top 25 van best verdienende sporters ter wereld van Forbes: sprintbom Usain Bolt – pas op plek 23.

Nieuwe droom

Spijt horen we alvast bij geen enkele olympiër. “Nu geniet ik er zelfs nog meer van dan toen”, zegt Hellebaut. De Spelen lijken na al die jaren nog altijd een heilig vuur aan te wakkeren, het zijn meisjes- en jongensdromen die in vervulling gaan na jaren noeste arbeid. “De Spelen maken nog altijd iets speciaals los. We gaan vanavond goed klinken op de olympische titels”, zegt Vandecaveye.

Die medaille verdwijnt nooit. Bij Werbrouck pronkt het goud in de vitrinekast, naast de gebronsde schoentjes van haar kinderen. Ook bij Greg Van Avermaet (goud in de wegrit, Rio 2016) staat ze in de woonkamer. “Elke dag spreken ze me er op aan”, vertelde hij in de Sporza-podcast Gouden Greg.

Nafi Thiam.  Beeld BELGA
Nafi Thiam.Beeld BELGA

Plots ben je publiek bezit, weet Werbrouck. “Iedereen herkent je, ook in de supermarkt. Dan gebeurt het weleens dat iemand in je mandje kijkt, een zak chips ziet liggen en afkeurend kijkt.” “Als je wc-papier uit het rek haalt, zie je sommige mensen denken: ‘Heeft die dat ook nodig?’”, vult Vandecaveye aan. Een (gouden) medaille is geen garantie op een golden drop.

De Amerikaanse Allison Schmitt in Tokio. De zwemster viel in een zwart gat nadat ze haar medaille haalde.  Beeld Photo News
De Amerikaanse Allison Schmitt in Tokio. De zwemster viel in een zwart gat nadat ze haar medaille haalde.Beeld Photo News

Voor Amerikaanse zwemmers Michael Phelps of Allison Schmitt werden gouden medailles opgevolgd door een aanslepende depressie. Volgens Schmitt waren haar doelen behaald en gaapte het zwarte gat. Australisch onderzoek uit 1998 bij meerdere olympische kampioenen toonde aan dat zowel de voorbereiding als focus op latere competities negatief beïnvloed werd.

Wat is er nog, als je net het allerhoogste hebt behaald? “Het is wat zoeken naar een nieuwe droom. En alles wat niet goud is, is plots slecht”, zegt Werbrouck, die pijnlijke momenten beleefde na haar olympische titel. “Na twee maanden op die roze wolk moet je terug in dat ritme van afzien en trainen raken. Je denkt: ‘Ik ben onoverwinnelijk.’ Maar de rest was nooit gestopt met trainen. Die eerste sessies ging ik keihard tegen de grond.”

Teamsport

Voor de hockeyploeg lijkt het een ander verhaal, met het eerste goud in een teamsport sinds de voetbalploeg in 1920 in Antwerpen – bezwaarlijk te vergelijken met de huidige olympische status. Dit heeft een ‘nadeel’: wie hier nu even alle zestien titularissen van de Red Lions uit het hoofd kan noemen, krijgt wellicht een gin-tonic getrakteerd door Red Lion Alexander Hendrickx.

Individueel moeten zij het sowieso met 12.500 euro stellen tegenover de 50.000 euro van een individuele medaillewinnaar. Persoonlijke sponsordeals zijn wellicht niet weggelegd voor de spelers, en ook op clubniveau wordt cashen geen evidentie – de hockeycompetitie kreeg klappen door corona. Ze moeten berusten in glorie, roem en een heleboel impact. Samen met de Red Lions groeide het aantal leden van de hockeyfederatie van 16.000 naar ruim 50.000 leden. Dat is geen toeval.

Op 21 juli 1996 versloeg judoka Ulla Werbrouck de Japanse Yoko Tanabe op de Olympische Spelen in Atlanta en behaalde zo de gouden medaille. Beeld AP
Op 21 juli 1996 versloeg judoka Ulla Werbrouck de Japanse Yoko Tanabe op de Olympische Spelen in Atlanta en behaalde zo de gouden medaille.Beeld AP

“Daar doe je het voor. Je bent ooit gestart met sport omdat iemand jou inspireerde”, zegt Ulla Werbrouck. De herinnering waarbij haar stem het warmst door de telefoon klinkt, is tekenend: “Het moment dat ik naar de tribune keek en vierhonderd mensen zag zitten die enkel en alleen voor mij aan het supporteren waren. Dat vond ik erg bijzonder.” Al blijft het leuk dat je, zoals Werbrouck, eens uitgenodigd wordt om uit een NH90-helikopter (de nieuwe Sea King) te springen of een rondvaart in een luchtballon te doen.

Zelfs voor teamsporters zijn er blijvende voordelen, zo vertelde de Nederlandse volleyballer Ron Zwerver (goud in 1996) recent aan AD. Om in Amerika te werken, had hij een visum nodig en daar hoorden lastige bezoekjes aan de ambassade bij. “Toen ik aan de beurt was, hoorde ik: ‘You think you’re special?’ Ik haalde mijn medaille uit mijn achterzak – ik dacht: ik neem ’m maar mee – en als een blad aan een boom sloeg de man die aan het blaffen was om en wilde foto’s. Ja, op die manier heb ik wel misbruik van dat goud gemaakt.”

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234