Woensdag 22/09/2021

Wanneer atletiek een beetje kunst wordt

Die avond in 1977 stonden er files aan het Heizelstadion. En dat voor een atletiekmeeting. Eind 1976 was de veelbelovende en charismatische atleet Ivo Van Damme gestorven, maar zijn herinnering zou blijven leven. Vijfentwintig jaar gingen voorbij, zes wereldrecords ook, en de wereld ziet er anders uit . En de Memorial? Die is nu een topmeeting. Het menselijke gezicht is gebleven: organisator Wilfried Meert bewaakt Van Dammes erfenis. 'Eigenlijk bieden wij het publiek ieder jaar een dag Olympische Spelen.'

Brussel

Van onze medewerker

Frank Van de Winkel

'Het noodlot wachtte aan kilometerpaal 144", kopte op 30 december 1976 Het Laatste Nieuws. In Frankrijk was Ivo Van Damme overleden. Hij was 22, de zilverenmedaillewinnaar op de 800 en 1.500 meter tijdens de Olympische Spelen van Montréal, de James Dean van het tartan. En nu?

De Vrienden van de Atletiek, zo heetten ze, besloten een herdenking te organiseren, al waren ze uitgerekend op vraag van Van Damme al langer aan het broeden op een grote meeting. "Men mocht zich gelukkig prijzen dat een leidersduo naar voren trad dat meteen uit het allerbeste hout bleek gesneden", schreef Bob Geuens in het boek Honderd jaar Belgische atletiek. Naast advocaat Yves Mortier was dat Wilfried Meert. "Door zijn kennis van het Engels, zin voor diplomatie en grote kennis van de atletiek ontpopte hij zich meteen als de matchmaker en manager van de meeting. Hij pleegde overleg met buitenlandse atleten, voerde urenlange telefoongesprekken en was verantwoordelijk voor het ineensteken van het programma." Acht miljoen frank bedroeg het startbedrag, nu zo'n 105 miljoen.

Die eerste keer, 16 augustus 1977, werd het stadion overrompeld. Zo'n 35.000 mensen kwamen kijken, nooit gebeurd in België. Eén moment beklijfde. Van Damme was tijdens de 1.500 meter op de Spelen verslagen door John Walker. Die won dat nummer op de Memorial, en kreeg zijn medaille van vader Kamiel Van Damme. Onverwacht kwam de Nieuw-Zeelander het podium af, en gaf het metaal aan Van Damme.

Uit sympathie waren bijna alle blikvangers van Montréal opgedaagd. De toppers zouden blijven komen, 25 jaar lang. Ze kwamen na een tijd niet meer alleen uit sympathie, maar ook voor de uitstekende organisatie, de kwaliteit van de concurrentie die mee topprestaties in de hand werkte en het respect dat ze kregen.

Meert liet als eerste meetingorganisator Afrikaanse drummers langeafstandsraces begeleiden, wat voor een weergaloze sfeer zorgde en de atleten vooruitbrandde. Resultaat: naast dertien van de twintig snelste tijden ooit op de tien kilometer leverde de Memorial zes wereldrecords op: Sebastian Coe op de mijl (1981), Maria Mutola op de 1.000 meter (1995), Svetlana Masterkova op de 1.000 meter en Salah Hissou op de 10.000 meter (1996), Daniel Komen op de 5.000 meter en Paul Tergat op de 10.000 meter (1997). Ook de nieuwe Europese toptijden van Mohamed Mourhit zetten het stadion in vuur en vlam. Andere Belgische topprestaties waren de overwinningen van Fons Brydenbach (400 meter/1977), Emiel Puttemans (10.000 meter/1979) en William Van Dijck (3.000 meter steeple/1986). Wat vliegt de tijd.

Het siert de organisatoren dat ze nooit dogmatisch dachten. Daarom een reuzegroot videoscherm, een afsluitend muzikaal optreden, zoals dit jaar Boney M. "Toch kan een meeting overleven zonder record. Maar dan moet atletiek nog meer richting spektakel gaan, blits worden. Gebalde meetings in anderhalf uur. Het moet alsmaar sneller en levendiger, anders hou je de aandacht niet meer vast", zei Meert in Brussel Deze Week.

Het vrijblijvende eerbetoon evolueerde naar een professioneel georganiseerde wedstrijd waarin harde dollars te verdienen zijn. Vanaf 1985 maakte de wedstrijd deel uit van het Grand Prix-circuit, in 1992 trad de Memorial toe tot de Golden Four, in 1998 tot de Golden League. Er is nu nog een extra te verdienen door een jackpot. Het was een reden te meer voor de toppers om naar Brussel af te zakken. Iedereen komt: Carl Lewis, de-man-die-het-publiek-in-de-handen-leerde-klappen Willie Banks, Ben Johnson, Marion Jones, Marita Koch, Alberto Juantorena, Haile Gebrselassie en Sebastian Coe. Ook door de prestatie van die atleten hoort de Van Damme al jaren tot de topdrie van de sportief meest hoogstaande meetings ter wereld.

"Geef toe dat we jullie verwennen. Maar jullie verdienen het, voor zoveel trouw", schreef Meert in het programmaboekje bij de twintigste uitgave. Ook de atleten voelen zich thuis. Transportregelaar Jos Decelle: "Toen Sergej Boebka eens in de put zat, hebben we bij mij thuis naar Pink Floyd geluisterd." De polsstokspringer is trouwens dooppeter van Decelles zoon Maarten. Het zegt veel. En dan die keer dat arts Renno Roelandt Michael Johnson in zijn bureau kreeg. "Bewijs eens dat je dokter bent", zei hij. Waarop Roelandt prompt zijn diploma in de auto ging halen. De ene zijn dood is de ander zijn brood, maar de naam Ivo Van Damme klinkt nog altijd als een klok.

Organisator Meert: 'Het moet alsmaar sneller en levendiger, anders hou je de aandacht niet meer vast'

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234