Maandag 24/01/2022

Walsen in Hongkong

Regisseur Wong Kar-Wai over zijn film 'In the Mood for Love'

Na films als Days of Being Wild, Chungking Express, Fallen Angels en Happy Together werd cineast Wong Kar-Wai terecht beschouwd als een van de interessantste en persoonlijkste filmmakers, die vanuit zijn chaotische en koortsachtige thuisbasis Hongkong de wereld veroverde met flamboyante en intense filmpareltjes. Met zijn nieuwste werkstuk In the Mood for Love doet hij die reputatie opnieuw alle eer aan. Maar de chaos lijkt verstild en de koorts is verinnerlijkt. Het resultaat is een adembenemend mooie film, gevat in prachtige warme kleuren, helemaal vervuld van de romantische mood die de titel belooft en gedragen door een zalig en dromerig gevoel van verlangen, schoonheid en melancholie.

Sfeer is altijd al een belangrijk element geweest in de films van Wong Kar-Wai, in die mate zelfs dat de verhalen of de narratieve lijnen niet echt zijn voornaamste bekommernis leken. Ook hier laat de centrale intrige zich makkelijk samenvatten. Meneer Chow (rol van Tony Leung) en mevrouw Chan Li-Zhen (rol van Maggie Cheung) huren ongeveer terzelfder tijd wat woonruimte in een sowieso al drukbevolkt appartementsgebouw in Hongkong, anno 1962. Hun respectieve vrouw en man zijn allebei vaak uithuizig door buitenlandse reizen of zeer late werkuren. Tussen beide eenzame en beleefd-afstandelijke zielen lijkt er iets moois te kunnen/zullen ontstaan. Maar dan ontdekken ze dat hun beide wederhelften hen daarin al zijn voorgegaan. Hoe zullen meneer Chow en mevrouw Chan daarop reageren?

Toch vertelt In the Mood for Love niet zomaar een banaal overspelverhaal. Niet toevallig heeft Wong Kar-Wai de enige seksscène die hij gedraaid had in laatste instantie uit de film verwijderd. Een zéér terechte beslissing. Evenmin toevallig is dat de respectieve echtgenoten niet of nauwelijks aan bod komen. Van meneer Chan krijgen we alleen de stem te horen en van mevrouw Chow is op een bepaald moment alleen het achterhoofd even zichtbaar. Dat alles versterkt alleen maar de algehele mood van eenzaamheid en onderdrukte verlangens, van emotionele onzekerheid en verfijnde elegantie. Tussendoor is er zelfs plaats voor een vleugje humor, zoals in de scène waarbij beide protagonisten als het ware 'oefenen' hoe mevrouw Chan haar man met zijn overspel zal confronteren. Zelf beschouwt Wong Kar-Wai zijn nieuwe film als een dans, en de Britse filmjournalist Tony Rayns speelde daarop in door van een 'valse triste' te gewagen, weliswaar voorafgegaan door de omschrijving 'gorgeously sensual'. We kunnen dat alleen maar beamen.

Hoewel het verhaal zich opnieuw afspeelt in Hongkong, werd het grootste deel van In the Mood for Love dit keer vreemd genoeg in Bangkok gedraaid. Op het internet circuleerde in dat verband het gerucht dat dat te wijten was aan censuurproblemen met de Chinese overheid, omdat Wong Kar-Wai het scenario niet wou laten lezen. Vreemd gerucht, want van Wong Kar-Wai is inmiddels toch geweten dat hij sowieso zonder vastomlijnd scenario werkt en zijn verhaal als het ware schrijft terwijl hij aan het filmen is, waarbij hij zich door de locaties, door de vertolkers en door andere imponderabilia laat inspireren.

Wong Kar-Wai glimlacht als ik dat scenario-gerucht ter sprake breng. "Ik werk al jaren zonder afgewerkt scenario met mijn cameraman (de in Australië geboren Christopher Doyle-JT) en meestal praten we daar ook niet over, want Chris heeft een bloedhekel aan scenario's. Zelf heb ik geen hekel aan scenario's, maar het schrijven ervan vind ik wel erg vervelend (lacht). Ik laat hem dus liever de muziek horen. Dat is veel efficiënter, want Chris houdt van muziek en van dans. En van party's! Soms merk ik wel dat men de neiging heeft om mijn werkwijze te romantiseren. Wij werken wel degelijk met een scenario, maar in tegenstelling tot andere films, die men pas begint te draaien als het scenario helemaal klaar is, hou ik er van - omdat ik zowel de schrijver als de regisseur ben - om beide processen tegelijk te laten verlopen. Ik schrijf én regisseer de film dus op hetzelfde moment. Als de acteurs op de set komen, beschikken ze dus wel over een scenario voor die bepaalde scène. Maar in feite is het scenario pas helemaal af als de film klaar is. Neen, het is geen makkelijke werkwijze en ik kan ze dus niet echt aanbevelen (lacht). Ik denk zelfs niet dat het zo'n goed idee is, maar het is nu eenmaal de enige manier waarop ik kan werken. Too bad."

Anderzijds weet Wong Kar-Wai perfect waar dat censuurgerucht vandaan komt, namelijk van een soort dubbelproject waarbij hij dus twee films back-to-back (meteen na elkaar) wilde draaien. Het eerste zou zich in '97 situeren, vóór de teruggave van Hongkong aan China, en het tweede dan meteen na de zogenoemde handover. Het eerste luik kreeg de titel Summer in Beijing mee, met Maggie Cheung en Tony Leung in de voornaamste rollen. Dat project ging uiteindelijk niet door, inderdaad wegens onenigheid met het China Film Bureau, zodat er effectief geen toelating kwam om in Beijing te draaien. Wong Kar-Wai besloot dan maar een totaal andere film te maken en dat is uiteindelijk In the Mood for Love geworden.

"Deze film speelt zich af tussen 1962 en 1966, en het is buitengewoon moeilijk om nu nog een verhaal uit die periode te verfilmen in Hongkong, want de stad is sindsdien zo enorm en zo snel veranderd", legt hij uit. Dat de productie uiteindelijk naar Bangkok verhuisde, had ook nog een andere reden. "We waren tussendoor locaties aan het zoeken voor een volgend filmproject, namelijk de futuristische film 2046, en toen we daarvoor in Bangkok aan het werk waren, realiseerde ik mij dat we In the Mood for Love eigenlijk ook daar konden draaien. En dat hebben we dus gedaan, met op het einde een korte uitstap naar de tempels van Angkor Wat in Cambodja."

Alles bij elkaar heeft de productie - onder meer door de verhuis naar Thailand - meer dan vijftien maanden in beslag genomen. In een interview met het Engelse filmtijdschrift Sight and Sound geeft Wong Kar-Wai toe dat dat onder meer komt doordat hij als het ware zelf verslaafd was geworden aan de film en dan "vooral aan de mood die opgeroepen werd".

Hij knikt als ik dat citaat ter sprake breng. "Juist, juist. Dat klopt! Een van de redenen waarom we aanvaard hebben om de film naar Cannes te sturen, was om onszelf een einddatum op te leggen. We wisten dat de film niet helemaal klaar kon zijn, maar we waren al vijftien maanden bezig en zowel fysiek als financieel waren we zowat aan het einde van onze krachten. We hadden dus een eindpunt nodig om te kunnen zeggen: 'That's it! We let it go'. Op die manier was Cannes een deadline voor ons. En dat hadden we nodig."

In Cannes werd de film beloond met de prijs van de Commission Supérieure Technique (voor de fotografie, de montage en de production design) en Tony Leung werd gelauwerd als Beste Acteur.

Het verhaal van In the Mood for Love begint in 1962 en dat is net de periode waarin Wong Kar-Wai, die in 1958 in Shanghai geboren werd, als kleine jongen met zijn ouders naar Hongkong verhuisde. "Ja, natuurlijk heb ik persoonlijke herinneringen in deze film verwerkt. Een van de redenen waarom ik dit verhaal rond die tijd gesitueerd heb, was om iets vast te leggen dat sindsdien verloren is gegaan. Wij woonden toen, net als de personages in de film, in de Shanghainese wijk. Na 1949 (toen Mao aan de macht kwam-JT) zijn veel Chinezen, vooral uit Shanghai, verhuisd naar Hongkong. Omdat ze de plaatselijke taal niet spraken, gingen ze voornamelijk in dezelfde buurt wonen. En door de woningnood moesten veel mensen vaak in hetzelfde gebouw wonen of kamers van hetzelfde appartement onderverhuren. Alles moest toen gedeeld worden: de keuken, het toilet, hun privacy."

Het was dus zo'n beetje Little Shanghai in Hongkong, net zoals men nu bij voorbeeld nog steeds Little Italy heeft in New York?

"Ja, precies. En die Shanghainezen verschilden heel erg van de plaatselijke bevolking. In de jaren veertig was Shanghai al een zeer moderne, kosmopolitische stad, met een gesofistikeerde bevolking. De mensen die naar Hongkong verhuisden, brachten dus hun eigen taal mee, hun eigen cultuur en hun eigen specifieke eetgewoonten. Ze kleedden zich graag op, hadden hun eigen muziek en zelfs hun eigen bioscopen. Maar die Shanghainese gemeenschap bestaat nu niet meer, want de volgende generaties hebben zich versmolten met de plaatselijke bevolking."

Het slanke silhouet van Maggie Cheung in haar nauwsluitende bloemenjurken, de smalle gangen, de claustrofobische interieurs, de hoge trappen: af en toe lijkt het wel alsof In the Mood for Love een verticale film is, ook al door de zeer zorgvuldige cadreringen, waarbij een stuk muur, een deur of een meubelstuk op de voorgrond het zichtveld van de camera bewust versmalt.

"Hongkong is een heel kleine stad, dus alles is er bijzonder nauw en smal", legt Wong Kar-Wai uit. "Dat impliceert dat je in het beeldkader meteen geconfronteerd wordt met een aantal verticale lijnen. Maar tegelijk wou ik over Hongkong ook een film draaien in cinemascope, want het leek mij interessant om dat horizontale beeldformaat te combineren met al die verticale lijnen."

Opvallend is ook dat de cameravoering in In the Mood for Love, met zijn zachte travellings, veel rustiger is, minder hectisch dan in de vorige films van Wong Kar-Wai, zoals Chungking Express en Fallen Angels, waar de nerveuze camerastijl perfect aansloot bij het chaotische en rusteloze decor van de nachtelijke grootstad.

"Ja, het verschil is groot", knikt Wong Kar-Wai. "Ik vergelijk deze film graag met een dans. Het muziekje, dat af en toe herhaald wordt, is niet toevallig een wals. Aan Chris (cameraman Christopher Doyle-JT) heb ik gezegd dat dit een meer klassieke film zou worden, heel erg verschillend van onze vorige films. Hij mocht de camera ook niet op z'n schouder nemen en hij moest stil blijven achter de camera. Voor mij is In the Mood for Love net een wals. Dat geldt trouwens ook voor de verhouding tussen de twee hoofdpersonages. Ze dansen als het ware om elkaar heen; de aantrekkingskracht gaat heen en weer. Het is zowel een test als een verleiding."

Het gebruik van de muziek had ook nog een andere reden. "In '62 waren het nog de radio days in Hongkong en muziek was toen erg populair. Ik herinner mij hoe de radio in mijn kindertijd een van mijn beste vrienden was. Ik wou dus niet alleen de look maar ook de sound van die periode vatten, en ik heb hier de muziek dus gebruikt alsof ik een radioprogramma aan het maken was. Ik heb zelfs radiomakers uit die periode, waarvan sommigen nu al meer dan zeventig zijn, naar de studio uitgenodigd om te helpen bij de opnames."

Een van de liedjes, waarvan herhaaldelijk flarden opduiken doorheen de film, is Perhaps, Perhaps, Perhaps van Nat King Cole, maar dan wel in de Spaanse Quizas, Quizas, Quizas-versie van de zanger.

"In de jaren zestig waren de meeste muzikanten in Hongkong afkomstig van de Filipijnen", legt Won Kar-Wai uit, "en dus was de Spaanse invloed heel sterk. Ook Latino-muziek was toen erg populair. Voor mij belichaamt Nat King Cole echt de sound van die periode, en daarnaast was hij ook nog een van de favoriete zangers van mijn moeder. En dus wou ik Nat King Cole in deze film."

Toen de film van Wong Kar-Wai in de lente van dit jaar geselecteerd werd voor het Festival van Cannes heette hij nog Untitled/Sans Titre. En omdat de film pas in extremis klaar was voor het festival, stond hij trouwens nog op die manier aangeduid in de officiële catalogus. Pas bij de projectie bleek dat de film voortaan In the Mood for Love zou heten. Ook die titel verwijst dus naar een zeer bekende song, maar die is dan weer niét in de film te horen.

"Toen we vlak vóór Cannes op zoek waren naar een Engelse titel, kreeg ik toevallig een cd van Bryan Ferry in handen, met daarop onder meer I'm in the Mood for Love. Dat liedje was ook al erg populair in '62. De versie van Bryan Ferry paste echter niet in deze film omdat ze te modern klinkt. Maar we gebruiken zijn muziek wél in de trailer. Veel mensen beschouwen zo'n trailer alleen maar als een promotiefilmpje, maar volgens mij kan men het ook bekijken als een korte film, als een soort vignet. Voor mij kunnen beide zaken op zichzelf bestaan, al is er natuurlijk wel een verband."

En dan is er nog dat Chinese liedje dat iemand - de echtgenoot van mevrouw Chan, vanop zijn zakenreis in Japan? - aan haar opdraagt via zo'n verzoekplatenprogramma op de radio.

"Dat liedje heet Huayang Nianhua (The Age of Blossom/Le Temps des Fleurs) en dat is ook de Chinese titel van de film. Het liedje verwijst naar een bepaalde leeftijd van de vrouw, zoiets als 'de beste jaren van haar leven', waarop ze op haar mooist is. Maar voor mij is de titel ook van toepassing op de stad, omdat het toen een van de beste periodes voor Hongkong was. Het liedje werd trouwens ook al gebruikt als muzikaal thema in een Hongkong-film uit1946."

In the Mood for Love eindigt in 1966, bij de Angkor Wat-tempel in Cambodja, nadat we eerst nog enkele zwartwit-nieuwsbeelden gezien hebben van het bezoek door de toenmalige Franse president De Gaulle aan dat land. Zijn personage staat volgens Wong Kar-Wai symbool voor een periode van kolonialisme die toen begon weg te deemsteren.

"Een regisseur heeft altijd een goed excuus om bepaalde plaatsen te bezoeken. En ik had al lang zin om die tempels te gaan bekijken", geeft hij glimlachend toe. "Maar ik beschouw In the Mood for Love als een stuk intimistische kamermuziek en dus fungeert die laatste sequentie als een soort coda, als een afsluiting van alles wat voorafging. Ik wou dat alles ook vanuit een ander perspectief bekijken. In die optiek heeft Angkor Wat iets tijdloos, iets historisch. Daarbij vergeleken betekent het verhaal van deze film niet veel meer dan een luttele seconde. Dergelijke zaken gebeuren de hele tijd, overal. En daarom zag ik Angkor Wat zo'n beetje als een personage, als een tijdloze getuige daarvan. Mij leek het alsof daar zoveel verhalen en geheimen verzameld lagen."

Het is ook zowat de enige scène die bij daglicht werd gedraaid.

"Het is onmogelijk om 's nachts in Angkor Wat te draaien", merkt hij fijntjes op. Maar dát was dus niet de bedoeling van mijn opmerking. Die dagscène viel juist op omdat de rest van In the Mood for Love, net zoals meestal in de films van Wong Kar-Wai, zich grotendeels 's avonds of 's nachts afspeelt. Of in interieurs zonder daglicht.

"Ik verkies inderdaad nachtopnames. In Hongkong - net zoals nu trouwens ook in Bangkok - is het overdag zo vreselijk druk en loopt er zoveel volk rond. Nachtopnames zijn makkelijker en kunnen ook rustiger verlopen. En trouwens, overdag moet ik mijn scenario schrijven (lacht)."

TITEL: In the Mood for Love/Huayang Nianhua. REGIE en SCENARIO: Wong Kar-Wai. FOTOGRAFIE: Christopher Doyle en Mark Li Ping Bing. MUZIEK: Danny Chung en Michael Galasso. PRODUCTIE: Wong Kar-Wai en Chan Ye-Chen. VERTOLKING: Maggie Cheung, Tony Leung, Rebecca Pan, Lai Chen, Siu Ping-Lam, Chin Chi-Ang, e.a. Hong Kong, 2000, kleur, 97 min. Gedistribueerd door Les Films de L'Elysée. De film draait vanaf 8 november in de Belgische bioscopen.

'Ik vergelijk deze film graag met een dans. Het muziekje, dat af en toe herhaald wordt, is niet toevallig een wals'

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234