Zaterdag 28/11/2020

Wallonië onder hoogspanning

Béatrice Delvaux toont de ware inzet van de verkiezingen in het zuiden van het land. Béatrice Delvaux is hoofdredactrice van Le Soir.


In Wallonië lopen PS en MR een nek-aan-nekrace naar de verkiezingen van zondag. De laatste peiling van La Libre Belgique belooft een fotofinish tussen liberalen en socialisten; Ecolo eindigt voor cdH op de derde plek. Béatrice Delvaux geeft een overzicht van het politieke landschap bezuiden de taalgrens, dat niet zomaar bepaald wordt door schandalen en bikkelharde debatten. 'De inzet is veel fundamenteler dan de strijd tussen Di Rupo en Reynders'.

Het gebeurde vorige week woensdag om 20 uur, tijdens het debat tussen Di Rupo en Reynders op de RTBF. De twee mannen haten elkaar, de campagne is verziekt door affaires en door Reynders, die de top van de PS "infréquentable" noemde. De uitzending, een rechtstreeks debat zonder journalist, drijft de spanning op.

Tot dusver is de campagne nogal saai geweest. Ze wordt bepaald door peilingen die Joëlle Milquet woedend maken, maar ook keer op keer de onstuitbare opmars van Ecolo bevestigen. De resultaten van een reeks peilingen per arrondissement uitgevoerd door RTBF-radio zorgen ervoor dat in elke uithoek van Wallonië politici wakker worden en plots vaststellen dat hun strijdgebied groen kleurt. Ecolo als tweede, misschien zelfs eerste partij in Wallonië? Voor heel wat socialisten en liberalen is het idee niet meer dan een goede grap om een vergadering mee af te ronden.

Maar de campagne is inhoudsloos, met als dieptepunt de zaak-Donfut, de Waalse burgemeester en minister die ook luxeconsultant was van de intercommunale: te Waals om waar te zijn, te socialistisch om ... blauw te zijn. Wie vond dat niet genoeg over het "programma" werd gepraat, is eraan voor de moeite: er zal meer dan ooit over "affaires" worden gepraat.

En terwijl de partijen zich op dat foute pad begeven, voltrekt zich het enige politieke feit tot vandaag in de aanloop naar de verkiezingen. Het is dus woensdag, op de RTBF is er het programma Huis clos, en het is Elio Di Rupo die onverwachts uithaalt naar Reynders: "De socialistische partij zal niet met de liberalen in een regering zetelen, noch in Wallonië noch in Brussel." Reynders geeft geen krimp; hij wacht af en op het einde van het programma bijt hij van zich af: "Het is onmogelijk om Wallonië te hervormen met de socialisten."

De krachtsverhoudingen zijn tastbaar: Reynders lacht spottend en steekt met kop en schouders uit boven een grijze en ineengezakte Di Rupo. Om zijn tegenstander niet te moeten aankijken wanneer die het woord neemt, werpt Di Rupo zich op zijn glas water als een drenkeling op een reddingsboei. Wie ter plekke aanwezig was, als journalist of visagist, zegt het enkele dagen later nog altijd: er hing haat in de lucht.

Opgeheven hoofd
Maar wat bezielde Di Rupo ? Bij de PS zweert men dat het een partijstrategie is, die is overlegd met alle kopstukken. Het is mogelijk en ongetwijfeld ook waar. De PS hangt immers in de touwen. De partij ondergaat de beledigingen van de MR en kan het dreigement van vicepremier Laurette Onkelinx niet hard maken om uit de federale regering te stappen; ze moet een deel van haar lot weer in handen nemen. Als ze dan toch in de oppositie zou verzeilen, dan wil ze liever het strijdperk verlaten met opgeheven hoofd en niet worden afgevoerd als een stier waarvan men vóór de verkiezingen de oren afsnijdt en meteen na de verkiezingen de staart.

De socialisten in de oppositie? Dat is de voornaamste inzet van de regionale verkiezingen aan Franstalige kant. Dat het de wens van de MR is, is meer dan logisch. Het was hun enige doel bij de federale verkiezingen en het is opnieuw hun doel bij de regionale. Men zou zelfs gaan denken dat het beleid van Didier Reynders, zijn oplossing voor de malaise in Wallonië, er uitsluitend uit bestaat de socialisten buitenspel te zetten. Voor het overige is het niet eenvoudig om vijf maatregelen op te noemen uit het liberale verkiezingsprogramma, dat volledig naar de achtergrond is teruggedrongen door de aanvallen, de aanklachten, de karikaturen en de "goede" woorden van de voorzitter.

Aan Vlaamse kant was men de afgelopen dagen verontwaardigd door dit duel op leven en dood, met slagen onder de gordel. Ten onrechte, want wat zich in het zuiden van het land afspeelt, is niets anders dan de Franstalige versie van de thriller die zich eerder in Vlaanderen afspeelde en erop gericht was de christendemocraten in de oppositie te drukken.

Het is eveneens verkeerd om de tegenstelling tussen de Franstalige liberalen en socialisten louter te herleiden tot een afrekening tussen de twee kopmannen. Zij kunnen elkaar werkelijk niet meer uitstaan, maar de inzet is veel fundamenteler dan de strijd tussen twee personen.

Komt er een historische kentering? Zelfs al zouden bepaalde jonge socialisten dat willen om buiten de regering te kunnen herbronnen, er is nog niets beslist. De dagen in de aanloop naar de verkiezingen worden bepalend. Net als de keuze van Ecolo, de partij die volgens de peilingen op een groot succes afstevent en ongetwijfeld de keuze zal moeten maken tussen een alliantie van de progressieven (PS-cdH-Ecolo), die Di Rupo graag tot stand wil zien komen, en een bundeling van de krachten aan de rechterzijde (MR-cdH-Ecolo), wat voor socialisten een schrikbeeld is.

En toch... Inhoudelijk hebben de socialisten in de Waalse regering veel betere resultaten geboekt dan de nul op tien die ze toebedeeld krijgen van het liberale kamp. De krant Le Soir heeft vorige week aan de ministers van verschillende regeringen een rapport gegeven. In Wallonië blijkt Rudy Demotte de beste leerling van de klas, met een score van 87,5 procent. "Hij is erin geslaagd zijn stempel te drukken", schreven we. "Hij heeft de functie van Waals minister-president met verve ingevuld door in 2007 de draad van het Marshallplan weer op te nemen dat twee jaar eerder was gelanceerd. Demotte heeft het Marshallplan warm aangeprezen en heeft in enkele maanden meer dan 1.600 Vlaamse werkgevers gezien."

De nummer drie op de erelijst van de Waalse regering? Opnieuw een socialist: Jean-Claude Marcourt, de man achter het Marshallplan. Niet communicatief maar wel visionair. Zijn inspanningen voor de werkgelegenheid oogsten lof, niet het minst van zijn Vlaamse collega.

Aaneenschakeling van affaires
De activiteiten in het zuiden van het land stimuleren en Wallonië opnieuw een aantrekkelijk en een modern imago aanmeten: jullie, Vlamingen, zijn zich er maar weinig van bewust dat dit Waalse verwezenlijkingen zijn. Jullie zijn niet de enigen, want ook de Franstalige publieke opinie ziet door allerhande schandalen niet hoe hard de Waalse regering heeft gewerkt aan het herstel van de regio. Zelden - in onze krant schreven we zelfs "nooit" - hebben we een dergelijke aaneenschakeling van affaires meegemaakt. De ene affaire was al groter dan de andere, maar alle hebben ze bijgedragen tot het cliché van een regio die weinig scrupules kent, waar vuile manieren en verdachte zaakjes schering en inslag zijn. Charleroi, de affaire-Donfut, het Waals Fonds voor Personen met een Handicap, de gekke uitgaven door de Waalse arbeidsbemiddelaar Forem, de problematiek van de bedrijfsrevisoren, de affaire-Lizin, de afvalintercommunale ICDI, de snoepreisjes van Waalse parlementsleden. De Waalse regering heeft vaak gereageerd op de affaires maar heeft er zelden op geanticipeerd; de regering had te lijden onder haar wisselende samenstelling.

Van de drie eminenties van de cdH die in de zomer van 2004 werden aangesteld, hebben Benoît Lutgen (landbouw, milieu en toerisme) en Marie Dominique Simonet (onderzoek, nieuwe technologieën en externe relaties) van Le Soir een uitstekend rapport gekregen. De socialisten daarentegen kenden in diezelfde periode nogal wat verloop.

Werd de PS door pech achtervolgd? Bij de Franse Gemeenschap is alles in het honderd gelopen. En nochtans waren er voor één keer voldoende financiële middelen. Ondanks enkele uitstekende initiatieven van Rudy Demotte en het Brussel van Charles Piqué zijn de resultaten op onderwijsvlak bedroevend. Het aanhoudende verlangen om culturele diversiteit te stimuleren in scholen heeft tot een ongekende puinhoop geleid, het beeld van de danteske wachtrijen voor de schoolpoorten ligt nog vers in het geheugen.

Zal de PS de cdH in haar electorale val meesleuren? Die vraag bezorgt Joëlle Milquet slapeloze nachten. CdH maakt deel uit van de vier bestuursniveaus en volgens de peilingen zou de humanistische centrumpartij daar de gevolgen van dragen. Ecolo zou daarentegen heel wat stemmen veroveren, zonder veel te hebben gedaan of gezegd. De groenen worden gedragen door een geruststellende en sympathieke voorzitter die een programma verpersoonlijkt dat niemand in detail heeft gelezen. Wie dat doet, loopt het gevaar zich er niet in terug te vinden. "Foert", lijken de Waalse en Brusselse kiezers wel te denken. Ze lijken verleid door het idee van een avontuur met Javaux. Zowel de inhoud van de groene boodschap als de vorm spreken hen aan. Ze hebben hun buik vol van affaires, van ruzies tussen de MR en de PS en van altijd weer dezelfde politici.

En dat allemaal terwijl de fundamentele inzet groot is: het economische herstel van Wallonië voortzetten en versterken, het "duurzame" karakter van die groei sterker benadrukken, sociale bijstand herontdekken, de recordwerkloosheid in Brussel aanpakken, woningen in de hoofdstad betaalbaar maken, de kwaliteit van het Franstalige onderwijs verhogen, het sportbeleid heropbouwen, "goed bestuur" terugvinden, de politisering beperken en aan een Franstalige identiteit werken.

Wees toch maar op uw hoede wanneer u dit leest: de kiezer is een mysterieus wezen, dat gelukkig niet te vatten is in peilingen of in rapporten die worden uitgereikt door journalisten. Het bewijs? Weet u dat Michel Daerden de enige socialist is die echt verzekerd is van zijn succes en herkiezing? Nochtans was hij van alle ministers die een rapport kregen van ons de enige die niet geslaagd was. Hij is niet alleen een erbarmelijke minister van sport, maar hij is ook verantwoordelijk voor een wegennet dat eigenlijk zou moeten worden toegevoegd aan de lijst van monumenten in verval.

Ik weet niet hoe u erover denkt, maar ik begrijp waarom Elio Di Rupo er soms wanhopig van wordt.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234