Zaterdag 18/01/2020

Wallonië kiest zalven, Vlaanderen voor slaan

De verschillen tussen links en rechts komen het sterkst tot uiting als je het regeerakkoord van de regering-Bourgeois vergelijkt met dat van de nieuwe Waalse regering van Paul Magnette (PS). Beeld BELGA

Marc Hooghe is gewoon hoogleraar politieke wetenschappen aan de KU Leuven.

De eerste reactie van het ABVV na het sluiten van het Vlaams regeerakkoord was er een van lichte paniek: een rechtse regering, stel je voor! Dat kon alleen maar leiden tot sociale afbraak, bitse conflicten en het einde van de welvaartsstaat. We zijn blijkbaar gewend geraakt aan een centrumlinks beleid in ons land, waarbij veel rekening wordt gehouden met alle mogelijke sociale gevoeligheden. Maar gezien zowat de helft van de bevolking een linkse voorkeur heeft en de andere helft een rechtse, is het perfect normaal en democratisch dat de meerderheden elkaar afwisselen. Zoals wijlen David Easton al schreef: verkiezingen zijn zeker niet perfect, maar ze zorgen er wel voor dat het politieke systeem uiteindelijk de voorkeuren van de bevolking weerspiegelt.

Schroomvol rechts
Vlaanderen krijgt nu dus een rechtse coalitie, maar als je het Vlaamse regeerakkoord er op naleest dan is het toch opvallend dat de scherpste kantjes er afgevijld worden. Of om eerlijker te zijn: verdonkeremaand worden, alsof rechts nog wat schroom heeft om zijn ware gelaat te laten zien.

Zo is er wel de doelstelling dat 76 procent van de actieve bevolking aan de slag moet, maar de tekst blijft eerder vaag over hoe dat streefcijfer verwezenlijkt zal worden. Hoewel de regering schermt met de activering van 64-jarige werklozen, is het heel twijfelachtig of dat veel effect zal hebben. Ook voor de nieuwkomers in Vlaanderen is er een flinke dosis newspeak. Het heet nu dat integratie niet langer beoordeeld zal worden op inspanning, maar op resultaat; een zinsnede die door de nieuwsmedia klakkeloos werd overgenomen.

Maar wat betekent dat in de praktijk? Het is dus niet meer voldoende om lessen Nederlands te volgen, er moet ook "resultaat" zijn. Wat wil dat zeggen: ontvangt diegene die de dt-regel niet onder de knie krijgt een enkele reis terug naar Kaboel? Wordt diegene die Nederlands blijft spreken met een zwaar Antwerps accent manu militari van het grondgebied verwijderd?

Ook het mediabeleid wordt wat halfslachtig voorgesteld: het is duidelijk dat men de commerciële spelers hierin meer armslag wil geven. In plaats van dat duidelijk zo te schrijven, wordt de nadruk gelegd op het kortwieken van de openbare omroep. Het blijft vreemd dat een cultuurflamingant als Geert Bourgeois op die manier het grootste cultuurhuis van Vlaanderen het zwijgen wil opleggen.

Sinterklaas
De verschillen tussen links en rechts komen het sterkst tot uiting als je het regeerakkoord van de regering-Bourgeois vergelijkt met dat van de nieuwe Waalse regering van Paul Magnette (PS). Het zijn beide zware technische teksten die nooit de Nobelprijs voor Literatuur zullen halen. Het zijn ook saaie werkstukken, die niet echt bezielend zijn voor de toekomst van hun gewest.

De vroegere tegenstellingen tussen links en rechts zijn inderdaad voor een stuk verdwenen: zowel Bourgeois als Magnette zal de komende jaren werk moeten maken van activering, bestrijding van de werkloosheid, bezuinigingen en een slanker overheidsapparaat.

Die sterke gelijkenis tussen de Waalse en Vlaamse regeerakkoorden toont aan dat de zesde staatshervorming werkt. Tot nu toe konden de gewesten en gemeenschappen van dit land het zich permitteren grotendeels op de bonnefooi te leven, terwijl de federale overheid maar moest zorgen voor de budgettaire discipline. Dat mechanisme is nu herzien en de tijd dat de deelstaten Sinterklaas konden spelen op kosten van de federale overheid is definitief voorbij, zowel voor een rechtse als voor een linkse regering.

Overigens: het blijft schrikbarend om te zien dat men noch in Vlaanderen, noch in Wallonië lijkt in te zien dat de echte beslissingen nu door Europa worden genomen. De nieuwe commissie-Juncker zal uiteindelijk bepalen hoe streng de begrotingscriteria worden toegepast en dan geldt dat cijfer uiteraard voor alle overheden van ons land samen.

Vijftig tinten grijs
Is er dan echt geen verschil meer tussen een links en een rechts regeerakkoord? Toch wel, maar het keurslijf van de doelstellingen ligt min of meer vast. De regeringen verschillen wel hemelsbreed in de instrumenten die worden gebruikt om die doelstellingen te bereiken. De werkwoorden in het Waals regeerakkoord zijn vooral ondersteunend: werklozen worden begeleid, opgeleid, ondersteund en krijgen allerlei steunmaatregelen om een job te vinden.

In het Vlaamse regeerakkoord krijg je een veel meer bestraffende woordenschat: de werklozen worden gecontroleerd en desnoods geschrapt, de VRT zal het met minder mensen moeten doen en de immigranten moeten goed Nederlands leren. 'Le retour du coeur' van de PS, versus een licht sadisme aan Vlaamse kant. Het Vlaams regeerakkoord lijkt daardoor wat op een politieke versie van Vijftig tinten grijs: het bestraffen heeft niet altijd een economische finaliteit maar lijkt soms een doel op zich. De zesde staatshervorming heeft in elk geval als voordeel dat men nu niet langer moet zoeken naar externe zondebokken als men kiest voor een kuur van zelfkastijding.

Beeld kos
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234