Dinsdag 19/11/2019

Walen binnen

Het was een vreemd bericht in de krant. In deze en in de andere. Dus zal het wel waar zijn, schrijf je dan gewoonlijk, maar daar gaat het eigenlijk niet om. Wat me trof was dat kranten nu almeteens gingen berichten over dingen die niet gebeurd zijn. A perdre la raison, de film van Joachim Lafosse, die zonder enige vorm van twijfel de mooiste Belgische film was van het net afgelopen jaar, was niet genomineerd voor die verdomde Oscars, daar in Wonderland.

Wat kan mij dat schelen?, was mijn eerste gedachte. En toen dacht ik aan allerlei andere dingen die ook niet gebeurd waren, vorig jaar. Onze gezonde olympische atleten zijn niet met een karrenvracht gouden plakken teruggekeerd uit Londen. R.S.C.A. heeft niet overwinterd in de Champions League. Mijn drastische dieet heeft weer niet gewerkt. Maar kan het u wat schelen? Ik hoop van niet.

Waarom zijn onze Vaderlandse media toch zo geobsedeerd door die Academy Awards? In wezen zijn ze niets anders dan een bedrijfsfeestje van Hollywood, een schijthol dat in een van de mindere buurten van Los Angeles tegen een paar heuvels aangeplakt zit en waar geen enkele moer te beleven is, tenzij je tot het soort mensen behoort dat gelukkig wordt van de aanblik van een T-shirtwinkel.

Ik ben door en door blij dat er dit jaar geen Belgische film meedingt naar de prijzen, ginder, zodat ons het misselijkmakende mediavertoon bespaard blijft wat de aanwezigheid van Michaël R. Roskam en Matthias Schoenaerts vorig jaar teweegbracht.

Niet dat ik die heren al die aandacht misgunde, niet dat de film waarmee ze deelnamen daarom minder briljant zou zijn, maar wel omdat de door onze media uitgestuurde zonen en dochters daar in een soort van cultureel-nationalistische bui, en met de technieken van zij die beroepshalve de paardenkoers verslaan, alleen maar konden kwaken over hoeveel kans Rundskop had op een Oscar of geen Oscar.

Als kritische kijker had ik graag eens gehoord wat dat gouden beeldje voor beste buitenlandse film eigenlijk betekent, daar in de States. Hoe die ook precies toegekend wordt. Wie daarvoor stemt.

En wat ik ook wel graag gezien had, was een interview met de man die uiteindelijk wél gewonnen had, de Iraanse regisseur Ashar Farhadi, de talentvolle maker van A Separation.

Maar dan had het over film moeten gaan en met die kunstvorm waren de meeste verslaggevers daar onder de palmbomen niet echt vertrouwd.

De film waarover ik het bij het begin van dit stukje had, A perdre la raison van Joachim Lafosse, is eind vorig jaar door de leden van de Unie van de Belgische Filmkritiek verkozen tot de beste Belgische film van het jaar, en dat pleit voor de goede smaak van die critici. Al is die film naar mijn mening, ondanks de steun van de media, toch wat onder de radar gebleven.

Wat niet wegneemt dat het een meesterwerk is, al zou ik u toch afraden om hem op een gezellige winteravond met een volwassen emmer popcorn en een bak Cara-pils binnen handbereik en famille te bekijken.

A perdre la raison is geen gemakkelijke film, zegt men. Hij gaat over een jonge moeder die haar kroost van het leven bevrijdt, uit een soort van liefde. Gebaseerd op waargebeurde feiten, zegt men. Maar of dat zo is of niet heeft werkelijk geen enkel belang.

Waar het om gaat, is dat Joachim Lafosse zijn enorme talent aanwendt om een pakkend verhaal te vertellen dat tijdens de projectie van de film helemaal je strot dichtknijpt, maar tegelijk niet gratuit je traanklieren aanspreekt omdat Lafosse, door zijn intelligentie en zijn subtiele en sierlijke gebruik van de filmtaal, je genadeloos en recht in je hart en je hersens treft.

Geen vals sentiment hier, geen smartlapperige soundtrack, geen vette knipogen naar Hollywood, maar een strakke, volgehouden reis naar de donkerste plekken van de menselijke ziel.

En daarin dan een actrice van het niveau van Emilie Dequenne die de hele film lang alleen maar met haar personage en het bijbehorende verhaal bezig is in plaats van met zichzelf of met het uitbeelden van enige sterallure.

Dan heb ik het nog niet over de mannelijke hoofdrollen die schijnbaar ijskoud maar eigenlijk kokend van passie vertolkt worden door Tahar Rahim en de weergaloze Niels Arestrup.

De rol van die laatste zou oorspronkelijk door Gérard Depardieu waargenomen worden, vernam ik ooit, maar wat mogen Lafosse en wij allemaal blij zijn dat die vadsige Rus afgehaakt heeft voor dit meesterwerk.

Depardieus uitvoerig in de media uitgesmeerde strapatsen bewijzen eens te meer hoe ontaard het star system wel is in deze tijden en hoe weinig nood aan vedetten de cinema van een echte cineast als Lafosse wel heeft.

Ik hoor nog steeds iedere dag, en met plezier, dat het goed gaat met de Vlaamse film, maar tegelijk zie ik toch meestal maar twee of drie écht goede Vlaamse speelfilms per jaar.

Wat een eerbaar gemiddelde is, want we zijn met niet zo gek veel mensen hier, een goede film maken is hondsmoeilijk en een flink deel van ons talent kiest tegenwoordig ook voor de welig tierende wereld van de tv-fictie. Maar soms is het toch ook gewoon goed eraan te herinneren dat de andere bewoners van dit land ook wel iets van cinema kennen.

Terwijl ik naar het werk van Dequenne keek in A perdre la raison kwam mij ook de pure kwaliteit van Cécile de France in Le gamin au vélo nog eens voor de geest, alsook de wilde frisheid van de prestatie van Deborah François in het recente Populaire.

U kent die film wellicht niet, maar het is wel een petit chef-d'oeuvre uit het zeldzame genre der films die over typistenconcours gaan. Hij zit alvast tijdens zijn beste momenten in de vrolijke sfeer van die ouderwetse, schijnbaar naïeve prenten van Frank Capra, Billy Wilder en Ernst Lubitsch, en die goede Déborah François haalt daar een acteerregister boven dat ik al verschwunden achtte sedert de hoogdagen van Audrey Hepburn of Shirley MacLaine.

Conclusie? Ik ben het niet vaak eens met de voorzitter van het Vlaams Parlement, maar er is één gedachte die ik wel met hem wil delen: soms wou ook ik dat ik een Waal was.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234