Maandag 27/01/2020

Wachten op kanon van Draghi

Volgens de Europese Centrale Bank (ECB) bestaat er groot gevaar op een economische inzinking in Europa. Daarom neemt de ECB vandaag ingrijpende maatregelen om de inflatie aan te wakkeren, de euro te verzwakken en de Europese banken aan te zetten tot meer kredietverlening.

In december 2011 nam ECB-president Mario Draghi al eens zijn toevlucht tot grof geschut. De centrale bank verstrekte voor ruim 1.000 miljard euro leningen aan Europese banken in nood. Draghi sprak grappend van een Dikke Bertha, verwijzend naar de Duitse houwitser die in de Eerste Wereldoorlog onze steden aan puin schoot. Om kwart voor twee vanmiddag zal Draghi de financiële wereld, die in de hoogste staat van paraatheid is, laten kennismaken met de zuster van Dikke Bertha.

Zijn Dikke Bertha I kwam als een volslagen verrassing, maar de contouren van Dikke Bertha II tekenen zich al een tijdje af. Niemand houdt er nog rekening mee dat het vandaag bij een simpele renteverlaging blijft. Naar dat instrument heeft de ECB al zo vaak gegrepen dat het versleten is. Het belangrijkste tarief - nu 0,25 procent - kan nauwelijks lager.

Dit keer moet de ECB meer doen. In de eerste plaats omdat Draghi en zijn medebestuurders hoge verwachtingen hebben gewekt. Voortdurend hebben ze erop gehint dat de ECB op 5 juni iets bijzonders zal doen. 'Niet leveren' kan resulteren in een hevige inzinking van de aandelenbeurzen.

Los daarvan vragen de ontwikkelingen in Europa extra inspanning. De inflatie in de eurozone blijft maar dalen. De centrale bank streeft naar een inflatiegemiddelde van net onder de 2 procent. Het voorlopige inflatiecijfer over mei is 0,5 procent, tegen 0,7 procent in april.

De ECB ziet zulke geringe prijsstijgingen als probleem omdat bedrijven en consumenten dan meer sparen en minder uitgeven. Bij structurele prijsdalingen (deflatie) loont het uitgaven en investeringen uit te stellen. Als iedereen euro's oppot, lijdt de economie schade. Deflatie is daarom een nachtmerriescenario dat de ECB koste wat het kost wil vermijden. Een inflatie van 0,5 procent komt daar angstwekkend dicht bij in de buurt.

Wegwerken

Lage inflatie heeft nog een nadeel: schulden smelten dan minder snel weg. Sinds 2008 zijn zowel de particuliere schulden als de staatsschulden in de eurozone sterk toegenomen. Er zijn twee manieren om schulden weg te werken: door inflatie of door te bezuinigen (en af te lossen). Bezuinigingen zijn politiek heel moeilijk te verkopen. Veel eurolanden, met name landen die in een noodhulpprogramma zaten, zijn bezuinigingsmoe en verlangen naar hogere inflatie.

De inflatiedaling wordt versterkt door andere tendensen. De ECB leent banken geld tegen een afbraaktarief, maar de banken sluizen dat geld niet door naar het bedrijfsleven. Integendeel: de bancaire kredietverlening aan bedrijven blijft maar krimpen. Banken brengen steeds minder geld in omloop. Omdat de geldhoeveelheid grotendeels de inflatie bepaalt, werkt dit inflatieverlagend.

Een dalende inflatie jaagt ook de wisselkoers van de euro op (de euro daalt immers minder snel in waarde dan valuta uit landen waar de inflatie hoger is, zoals de VS). Een sterke euro maakt import goedkoper en export duurder. Een stijging van de exportprijzen verslechtert de internationale concurrentiepositie van Europese bedrijven: slecht voor de economie. Lage importprijzen drukken het prijspeil van geïmporteerde goederen die in Europa worden verkocht. Inflatiedaling leidt dus tot een sterkere euro, en die leidt weer tot lagere inflatie. Deze spiraal probeert de ECB al een jaar te doorbreken met renteverlagingen. Die hebben niets geholpen. Dus moet er weer een kanon aan te pas komen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234