Donderdag 21/11/2019

'Wacht maar, gij vuile Belg'

‹ Telkens als hij in beeld komt, telkens als zijn woorden kunnen worden gehoord, blijft hij klinken als een clown.
‹ Toch is het federaal parket er zeker van: ook met een enkelband is Fouad Belkacem de motor achter een Belgisch terreurnetwerk.

Voor Peter Calluy was dinsdag een hoogdag in zijn streven naar gelijk. Dat hij het had, daar twijfelde hij allang niet meer aan. Krijgen, daar gaat het hem nu toch al een klein decennium lang om. Negen jaar geleden begon de gewezen Boomse straathoekwerker zijn eerste brieven op hoge poten neer te pennen. Naar premier Guy Verhofstadt, toen. Naar Bart Somers, naar de toenmalige Boomse burgemeester Patrick Marnef. In het jeugdhuis De Dijk was gestart met het jongerenproject El Islaah. Bruggen slaan, heette het, tussen jonge moslims en andersdenkenden.

"Op woensdagavond was er de instuif van de holebi-organisatie Eksit. Van meet af aan werd die verstoord door de jongeren van El Islaah. Het lokaal was nu 'van hen' en daar was geen plaats voor 'vuile homo's'. In het begin kaart je zoiets aan op een vergadering. Daar leerde ik hem kennen. Die baard was er nog niet. Hij liep er niet opvallend anders gekleed bij. Dit was het werk geweest, zei hij, van een paar 'moeilijke gasten'. Hij was innemend, in die tijd. Altijd erg vriendelijk."

In februari 2004 is er een zware aardbeving in Marokko. Calluy weet de Boomse jongerenorganisaties warm te maken voor een benefiet en weet het zo te regelen dat de jongelui van El Islaah niet zal worden gevraagd om pinten te tappen of lege bierglazen in te zamelen. Kort voor de benefiet laat Belkacem, inmiddels voorzitter geworden van de organisatie, weten dat hij afhaakt omdat "het ingezamelde geld vanwege de aanwezigheid van alcohol en popmuziek haram is, en de getroffenen naar de hel zal voeren".

Calluy werd in 2006 ontslagen, keerde zijn vrienden van bij sp.a en het wereldmuziekfestival Mano Mundo de rug toe, en probeert nu steun en toeverlaat te zijn voor de ouders van Brian De Mulder, de vroegere Beerschotvoetballer die op een YouTube-filmpje te zien is als jihadist in Syrië.

Peter Calluy: "Dan vragen mensen de hele tijd hoe dat dan werkt, brainwashen. Hoe iemand zo hard het hoofd op hol kan worden gepraat dat hij naar Syrië vertrekt? Ik zal het u vertellen. Een vijftienjarige hoort hoe de stoerste jongen van de klas zijn lerares biologie uitscheldt voor hoer, en dat zij hier niet moet komen vertellen dat 'wij afstammen van de apen'. Daar begint het, en als je op dát moment niet ingrijpt, kan het al te laat zijn. We zijn allemaal zo jong geweest, dit zijn de leeftijden waarop we allemaal stommiteiten begaan. De vijftienjarige vindt dat stoer, kopieert dat gedrag en krijgt een nul voor biologie. En wat gebeurt er met jongens die de nullen opstapelen? Die behalen geen diploma. Dat is wat een figuur als Belkacem doet: eerst de frustraties creëren en ze daarna instrumentaliseren. Toen ik met hem te maken kreeg, was hij net iets ouder dan de Syriëstrijders waar we het vandaag over hebben."

Terreur met enkelband

Vrijdagochtend, justitiepaleis Antwerpen. De advocaten van de vier verdachten in het nieuwe onderzoek tegen Sharia4Belgium hebben uitstel gevraagd én verkregen voor de debatten over de vier aangehoudenen, na de 48 huiszoekingen van eerder op de week. Het onderzoek loopt al sinds februari 2012 en leidde tot een strafdossier van 6.000 pagina's. Het hoofdkwartier van Sharia4Belgium in de Dambruggestraat in Antwerpen is al die tijd geobserveerd, telefoongesprekken zijn getapt. Er is sprake van "onthoofding van een ongelovige", van een dertigtal verkrachtingen. Op de taps zou de naam van Belkacem geregeld zijn gevallen.

Belkacem is zelf in de gevangenis gebleven, uit protest. Zijn advocaat Walter Damen maakt zich druk over het verloop van de arrestatie, dinsdagochtend. "Om tien voor zeven krijg ik telefoon met de melding dat mijn cliënt mijn bijstand vraagt. Om zeven uur hoor ik op de radio over de arrestaties. Men moet mij eens uitleggen hoe dat kan. Hoe al die cameraploegen kunnen ruiken dat daar, in die straat in Boom, om tien voor zeven 's ochtends een arrestatie gaat plaatsvinden."

Iets in het plaatje lijkt niet echt te kunnen kloppen. Fouad Belkacem werd op 7 juni aangehouden nadat hij in een YouTube-filmpje tekeer was gegaan over de manier waarop de politie in Molenbeek een vrouw in niqab had gecontroleerd ("God heeft haar dan de kracht gegeven om een kopstoot te geven aan een van die agenten en ze heeft haar neus gebroken met Gods wil!") Het filmpje gaf aanleiding tot straatrellen in Molenbeek en een in het parlement door justitieminister Annemie Turtelboom (Open Vld) in het vooruitzicht gestelde arrestatie - ook toen onder vrij massale mediabelangstelling.

In nagenoeg de hele periode van het terreuronderzoek tegen, en de observaties bij Sharia4Belgium zat Belkacem in de gevangenis. Hij is op 14 februari vrijgekomen met een elektronische enkelband. "Hij heeft de hem toen opgelegde voorwaarden rigoureus nageleefd", zegt Walter Damen. "Hij zat thuis in Boom, hij heeft zijn woonst enkel tijdens de hem toegelaten uren verlaten. Meer onder toezicht van justitie staan dan dit is bijna niet mogelijk."

Dimitri Bontinck, de vader van de naar Syrië vertrokken Jejoen (18), wees Belkacem aan als voornaamste verantwoordelijke voor het brainwashen van zijn zoon. Hij zegt hem te hebben gesmeekt om Jejoen met rust te laten, maar de vraag wanneer Belkacem de voorbije maanden de kans zou kunnen hebben gezien om zelfs maar met de jongen te converseren is hoogst onduidelijk. Er is een filmpje van eind 2011 waarop te zien is hoe Belkacem op de Antwerpse Meir een toespraak houdt tijdens een streetdawah. Op een bankje, net voor hem, zitten Jejoen en Brian De Mulder te luisteren naar hun Grote Leider. En die spreekt: "Er was juist iemand die mij belde die een probleem heeft met zijn ouders. De moeder zegt: 'Nee, ge moet nu niet bidden, bid later, ge moet nu naar de winkel gaan.' Ge zegt: 'Oké, ik moet mijn ouders gehoorzamen, ik zal voor mijn moeder naar de winkel gaan en ik zal straks bidden.' Ik geloof dat dat fout is. Wie is er eerst, je moeder of Allah?"

Dat is niet echt wat men noemt een wervende donderpreek over het regime van Bashar al-Assad. "Mijn cliënt mocht geen contact hebben met de overige leden van Sharia4Belgium", zegt Damen. "Hij heeft die contacten niet gehad. En ook niet met de media, ook al bleven die hem bestoken."

Alle bewezen vergrijpen die Fouad Belkacem in de gevangenis deden belanden, beging hij tot dusver met zijn stembanden. En het blijft lastig te vatten wat nu de wervende kracht mag zijn van wat die voortbrengen. Op 20 januari 2007 roept Belkacem tijdens een politiecontrole "onnozelaars" en "achterlijke Belgen". Op 21 april van dat jaar geeft hij na een verkeersongeval met zijn broer de andere bestuurder een klap in het gezicht en roept: "Een Belg is niets waard, nog minder dan een hond!"

Op 16 januari 2008 is er opnieuw een ongeval, deze keer is een van zijn broers met een brommertje tegen een Boomse politiecombi aan gebotst. Volgens de vordering van de Luikse procureur Dams bedreigde hij de politie met de woorden: "Wacht maar, gij vuile Belg!" Het Antwerpse parket bundelde de drie dossiers en verkreeg een veroordeling tot acht maanden gevangenisstraf.

Het is het optellen van dit soort straffen voor dit soort vergrijpen die maken dat justitie een grond vond om hem op te sluiten. Voor het soort van strafmaat dat Belkacem opliep, zou geen enkele andere Belg naar de gevangenis zijn gemoeten. De vader van Jejoen heeft nu klacht ingediend. "Tegen onbekenden", benadrukt Walter Damen. "Wat dus ergens aangeeft dat niet alles draait om mijn cliënt. Men is blijkbaar toch al niet meer zo zeker van z'n zaak."

De transformatie

Clown of terrorist? Waar hij in beeld komt, waar woorden kunnen worden gehoord en ontleed, blijft hij klinken als een clown. Toch is het federaal parket zeker van zijn stuk: Fouad Belkacem is de motor achter een Belgische terreurnetwerk. In de moskee van Boom is hij nochtans niet welkom, al jaren niet.

"Ik denk dat het teruggaat op de periode toen hij en zijn maten in het jeugdhuis de tapkranen blokkeerden", zegt een bron bij politiezone Rupel. "Het dateert dus van veel langer geleden dan Sharia4Belgium. De Belkacems hadden een hoogst bedenkelijke reputatie in Boom. Ze werden aanvankelijk in de lokale moslimgemeenschap beschouwd als 'net iets té verwesterd'. Er werd ten huize Belkacem gedronken en gerookt, vrijdag was een dag als alle andere. En opeens was er dan die transformatie. Fouad is een paar maanden uit beeld geweest en keerde opeens terug in een gewaad en met een baard. Hij werd totaal onuitstaanbaar. Hij mocht inderdaad in de moskee niet in. Meer in een sfeer van: manneke, doe eens normaal."

Rik Röttger, in die tijd zelf actief in de Boomse jeugdbeweging en vandaag gedeputeerde voor sp.a, zit nog altijd met een gewetensvraag: "Hebben wij daar, met fout uitgedraaide goede bedoelingen, de kiem gelegd voor Sharia4Belgium? Fouad Belkacem was een gewone gast zonder verhaal, een lummel in trainingspak. Je voert die discussie en iemand vraagt: waarom is onze jeugdinfrastructuur louter en alleen voorbehouden aan blanke jongeren? Hoe kan dat, dat je niks van de grond krijgt om die paar hangjongeren te 'betrekken'? Door een structuur op te zetten, door die in één gebouw samen te zetten met de holebibeweging zijn we van conflict naar conflict gegaan. Het was een klein groepje aanvankelijk. Ze waren met z'n tienen: allemaal op de een of andere manier neven van elkaar. Alleen jongens. Daaruit groeide dan de organisatie Jongeren Voor Islam en daarna kreeg je Sharia4Belgium."

Eind 2002 richt de dan twintigjarige Fouad Belkacem met zijn oudere broer Hichame de bvba Auto 3 op. Ze hebben een loods en een spuiterij langs de A12 in Willebroek en verhandelen tweede-handswagens. Ze sleutelen er wat aan, zetten ze in een nieuw kleurtje, rotzooien met nummerplaten en verkopen. Na minder dan twee jaar zijn ze failliet. Eind 2005 richt Fouad Belkacem met zijn jongere broer Mohammed een nieuw bvba'tje op, Bel Mo Automobile, deze keer met een loods in de Guido Gezellestraat in Boom. Op 3 april 2008 spreekt de Antwerpse rechtbank van koophandel het faillissement uit. Net als de eerste keer was het bedrijfje gedagvaard voor een reeks openstaande fiscale schulden.

"Alles was weg", weet de curator nog. "Ik heb zelfs niet één pagina van de boekhouding kunnen terugvinden. Er stonden enkel nog twee auto's, met buitenlandse nummerplaten. Als curator moet je dan ter plekke gaan, de nog aanwezige activa in beslag nemen. Er heerste een buitengewoon vijandig sfeertje. Ik werd afgeblaft. Die auto's waren zogezegd niet van hen, en één ervan is onder mijn neus weggestoven. Ik belde de politie, en toen ben ik toch wel geschrokken. Twee combi's, nog eens twee politiewagens daar achteraan. En al die agenten in een kogelvrij vest. De agenten verklaarden mij ongeveer gek, toen ze zagen dat ik hier in mijn eentje naartoe was getrokken."

Vruchteloos zoeken

Peter Calluy blijft maar politici aanschrijven. Ze doen het allemaal grandioos verkeerd, vindt hij. En hij, ontdekker van het fenomeen Belkacem, die kan zwaaien met talloos veel brieven waarin hij politici in 2006 al waarschuwde, is dezer dagen alleen nog welkom bij Vlaams Belang of bij de ouders van Brian De Mulder. Hij heeft een boek geschreven over zijn ontslag. Hij volgt nu een cursus bedrijfsbeheer.

"Ik ga een firmaatje oprichten dat bedrijven adviseert hoe ze allochtonen moeten aanwerven. Ik ga ze uitleggen hoe ze met zulke jongeren moeten leren omgaan. Hun identiteitskaarten afpakken zodat ze niet naar Syrië kunnen vertrekken, dat gaat echt niet werken. En GAS-boetes al helemaal niet. Voor zover ik GAS-ambtenaren ken - en ik ken er een aantal vrij goed - gaan die eerder een jongen met een paar boterhammenkruimels op een bankje aanspreken dan een groep die eruitziet als Sharia4Belgium. Deze week hoorde ik Bart De Wever op een persconferentie zeggen dat hij als burgemeester was aangesproken door iemand die ijverde voor een rustpauze voor gebed tijdens de werkuren. Hij zag dat als teken van 'radicalisering'. Had u al gehoord van de Rondetafels van de Interculturaliteit? Dat was een handboek met aanbevelingen voor een beter beleid uit 2010, opgesteld op initiatief van Joëlle Milquet. Ik lees u voor, pagina 65: 'Kan je een moslimwerknemer verbieden om tijdens zijn werkdag zijn gebeden te doen als de aard van zijn prestaties en in de inrichting van de werkplaats dat mogelijk maken?' De ene politicus lanceert een voorstel, de andere noemt dat drie jaar later een indicatie voor radicalisering."

Ook al is Fouad Belkacem al bijna een jaar lang van zijn vrijheid beroofd en helemaal van het publieke forum verdwenen, blijft het vruchteloos zoeken naar iets dat verder gaat dan volstrekte wartaal, verheft zijn arrestatie hem verder tot icoon in de ogen van veel moslimjongeren. Hij is ontoegankelijk gemaakt, het recht op gebruik van de stembanden ontnomen, en dus een onuitputtelijke bron van moeilijk te verifiëren citaten die allemaal komen via tussenstations. Hoe minder Fouad Belkacem doet en zegt, hoe groter zijn impact.

Volgens Sven Mary, de andere advocaat van Belkacem, is Jejoen Bontinck een hele poos geleden al uit Sharia4Belgium gezet. "Terwijl ze op de Groenplaats acties aan het voeren waren voor de niqab, probeerde hij een van die meisjes te versieren", weet hij. "Daar is toen een hele ruzie van gekomen. Ik weet niet wat er achteraf met die Jejoen is gebeurd, maar toen hij besloot naar Syrië te vertrekken zat Belkacem in de gevangenis, of thuis met een enkelband. En nu zie ik dan overal die wanhopige vader in kranten en op tv, en iedereen maar roepen: het is de grote boze Fouad Belkacem! Volstrekt absurd, maar iedereen doet mee."

Peter Calluy: "En Jan met de pet die nu denkt: oef, hun Grote Leider zit in de gevangenis, nu gaan er geen Vlaamse jongens meer worden gehersenspoeld. Ik durf dat te betwijfelen."

is onderzoeks-

journalist bij

De Morgen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234