Donderdag 29/07/2021

AnalyseOnline veiligheid

Waarom zwijgen zoveel jongeren als hen iets erg overkomt?

null Beeld Getty Images
Beeld Getty Images

Het verhaal van een 14-jarig meisje dat uit het leven stapte nadat beelden van haar verkrachting online rondgingen, roept vragen op over de cyberveiligheid van de jeugd. Een studie wijst uit dat ruim een kwart van de Vlaamse jongeren die online een negatieve ervaring heeft, daar met niemand over spreekt.

“Had ze er maar iets van gezegd, dan had ik misschien nog wat kunnen doen.” De verslagenheid bij de vader van het 14-jarige meisje uit Gavere dat eind mei uit het leven stapte nadat beelden van haar verkrachting op sociale media gedeeld werden, is erg groot. Zijn dochter lichtte enkel een bevriende leeftijdgenoot in over het leed dat haar aangedaan werd, waardoor hij pas na haar overlijden begreep waarom ze zich eerder zo neerslachtig voelde. “Als het niet was gebeurd, dan was mijn dochter er nog geweest. Dan had ze bij een therapeut gezeten”, vertelde de man maandag aan Het Nieuwsblad.

De vader van het Oost-Vlaamse meisje vraagt zich af waarom ze hem niet in vertrouwen nam toen de schokkende beelden gedeeld werden, maar uit onderzoek blijkt dat jongeren het wel vaker moeilijk hebben om met anderen over hun negatieve ervaringen online te spreken.

Zo polste het onderzoeksproject EU Kids Online vorig jaar bij zo’n 1.500 Vlamingen tussen de 13 en 21 jaar oud naar hun digitale ervaringen. 38 procent van de ondervraagden gaf toen aan dat ze in het afgelopen jaar online iets meemaakten dat hen overstuur maakte, maar ruim een kwart van hen (27,7 procent) kon of wilde daar met niemand over praten. De mensen die wel iemand in vertrouwen namen, kozen meestal voor een vriend (51,4 procent van de mensen met een negatieve online ervaring) of een ouder (32,3 procent).

Een gelijkaardige bevraging in opdracht van kinderrechtenorganisatie Terre des Hommes toonde dan weer aan dat 72 procent van de Nederlandse kinderen tussen de 8 en 17 jaar nooit zijn ouders inlicht over vervelende situaties die zich online afspelen, al hield dat onderzoek geen rekening met de optie dat de jongeren die noodzaak niet voelden of andere personen in vertrouwen namen.

Open cultuur

Vaststaat dat een deel van de jongeren niet communiceert over onaangename ervaringen op het internet. De coronacrisis zorgt wat dat betreft voor extra ongerustheid: sinds de uitbraak van de pandemie nam de schermtijd bij de jeugd sterk toe en in 2020 ontving Child Focus 65 procent meer meldingen over online schendingen van de seksuele integriteit dan een jaar eerder.

Daarom is het volgens Stephan Smets, de woordvoerder van de organisatie, belangrijk dat er een open cultuur ontstaat waarin jongeren minder aarzelen om een vertrouwenspersoon in te lichten als ze iets onaangenaams meemaken. “Generatie Z heeft de neiging om vooral met leeftijdsgenoten naar oplossingen te zoeken, maar jonge mensen kunnen niet altijd inschatten welke stappen ze kunnen ondernemen. Zeker bij ernstige problemen kan dat gevaarlijke gevolgen hebben.”

Tijdens de coronacrisis ging de schermtijd fors omhoog. Beeld ANP
Tijdens de coronacrisis ging de schermtijd fors omhoog.Beeld ANP

Waarschuwen

Joyce Vissenberg en Leen dHaenens, de onderzoekers van de KU Leuven die verantwoordelijk waren voor het Vlaamse luik van de EU Kids Online-bevraging, pleiten ook voor transparantere communicatie tussen de verschillende generaties. Toch waarschuwen ze ouders ervoor dat het zinloos is om het internetgebruik van hun kinderen overdreven op te volgen: “Het is onmogelijk om in de digitale wereld alle risico’s te vermijden. Daarnaast toonde onderzoek aan dat te verregaande monitoring de kansen die het internet biedt, inperkt.”

Smets gelooft dat het belangrijk is als volwassene oprechte belangstelling te tonen voor de online omgeving waarin kinderen tijd doorbrengen: “Als je als ouder dikwijls vragen stelt over de positieve kant van TikTok of games, zullen kinderen sneller naar je toe stappen wanneer ze vragen of problemen hebben met die digitale kanalen.” Daarnaast trekt Child Focus naar scholen met informatiecampagnes over mediawijsheid en het belang van volwassen vertrouwenspersonen: “Zo hopen we dat de barrière die jongeren ervaren om over dergelijke problemen te spreken straks verdwijnt.”

1712 is de hulplijn bij vragen over elke vorm van geweld of misbruik.

Wie met vragen zit over zelfdoding, kan terecht op de Zelfmoordlijn op het nummer 1813.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234