Woensdag 25/11/2020

Taxi-oorlog

'Waarom zouden wij Uber als vijand moeten zien?'

De Brusselse taxi-oorlog lijkt vooral een verhaal van uitbuiting en malafide bedrijfsleiders.Beeld Wouter Van Vooren

Al twee keer werden we gewaarschuwd voor boze taxichauffeurs die heel Brussel zouden blokkeren uit protest tegen de plannen van minister Pascal Smet. Maar ook deze keer zal de hinder allicht reuze meevallen, zeggen enkele chauffeurs: 'Wij gaan niets blokkeren. Smet schaft het oude, maffioze licentiesysteem af, dus wij zijn pro.' 

Onlangs moest Désiré naar de bank, om er met zijn echtgenote de lening voor renovatiewerken aan hun woning te bespreken. "De bank zei dat we nog voordeliger zouden kunnen lenen als ik bij hen een rekening zou openen en daar voortaan mijn loon op zou laten storten."

Pijnlijk moment. Drie paar ogen op hem gericht. Désiré die op de een of andere manier met een uitleg moest komen. "Ik heb geen loon. Ik leef van de cash die ik niet aan mijn baas moet afgeven. Ik ben taxichauffeur in Brussel en werk à la feuille, zoals ze dat noemen."

Win For Life

Ze zitten met zijn vieren rond de tafel. Vier Brusselse taxichauffeurs met samen zowat dertig dienstjaren op de teller. Ze hebben zelf, op goed geluk, contact opgenomen met een paar journalisten. "Omdat onze stem, die van de gewone chauffeur, nooit wordt gehoord. Het is altijd de voorzitter van onze federatie."

Een van de vier heeft zijn loonfiches en arbeidscontract meegebracht. De vier zijn de trekkers van een Whatsapp-groep van een groeiende groep Brusselse taxichauffeurs die protesteren tegen het protest. Het protest van hun collega's, die op 21 april al toeterend actie voerden voor het Brussels Parlement toen daar het zogeheten taxiplan van minister van Mobiliteit Pascal Smet (sp.a) werd besproken. Het plan voorziet in een grondige deregulering, een 'veruberisering' van de hele taxisector.

Désiré: "Sommigen van onze collega's worden onder druk gezet om actie te voeren tegen dat plan, terwijl geen van hen het ooit heeft gelezen. Zodra ze begrijpen waar het echt over gaat, slaan ze zich voor het hoofd en staan ze aan onze kant."

Sinds mensenheugenis is het Brusselse taxiwezen een jungle. Zoiets waarvan je denkt: dit komt nooit meer goed.

Er zijn 1.272 licenties voor evenveel wagens in omloop, maar zo'n 600 daarvan zijn in handen van 117 taxibedrijfjes. Een licentie, geldig voor zeven jaar, is een Win For Life-lot – door een overname van een vennootschap werd er ooit één in het zwart doorverkocht voor 100.000 euro. Nu zou de gemiddelde straatwaarde van een licentie, gewoon een stuk papier dat is afgestempeld door de bevoegde dienst bij het Brussels Gewest, rond 70.000 euro schommelen.

"Ik werk dus à la feuille", zegt Désiré. "Dat betekent dat ik 's avonds 60 procent van mijn omzet moet afgeven aan mijn baas. Ik hou 40 procent over, maar moet daarvan ook nog eens 10 euro aan sociale bijdragen betalen en een dagelijkse passage bij de carwash. Op mijn loonfiche staat dat ik 1.500 euro bruto per maand verdien, maar in de realiteit is het zelden meer dan duizend. Van ons vieren hier ben ik degene met de langste staat van dienst en het meest comfortabele statuut."

Ahmed: "Eigenlijk hoop je de hele tijd op die ene knettergekke miljonair die op een avond gek wil doen in Parijs en bereid is een rit van duizenden euro's te betalen, maar daar hoor je alleen maar verhalen over van andere chauffeurs. In de realiteit komt zoiets niet voor. Of misschien één enkele keer in een loopbaan."

Het bedrijfje waar Désiré voor werkt, bezit 80 licenties en heeft ook nog enkele zogeheten taxi chocolats. Dat zijn zwarte taxi's, met statuutloze chauffeurs die in Brussel helemaal onderaan op de sociale ladder staan.

Désiré: "Eigenlijk verloopt de carrière van elke Brusselse taxichauffeur volgens hetzelfde patroon. Je begint onderaan in barslechte omstandigheden en bent je hele carrière bezig om je lot een ietsje te verbeteren, maar je blijft aanmodderen. Geen enkele Brusselse taxichauffeur heeft een correct salaris. Veel Brusselse bedrijfjes zijn in januari 2016 gestopt met het geven van loonfiches."

Afdankertjes

Ahmed, Reza en Khalid werken zoals de meeste Brusselse taxichauffeurs volgens forfait, een systeem waarbij ze hun werkgever 130 euro betalen om van 6 uur tot 6 uur, de klok rond, een taxi te mogen huren. De uitdaging bestaat erin binnen dat tijdsbestek voldoende cash te genereren.

Khalid: "U hebt zich misschien ooit afgevraagd waarom Brusselse taxichauffeurs altijd zo moeilijk doen als je vraagt af te rekenen met je kredietkaart. Wij zouden het veel fijner vinden als iedereen elektronisch zou betalen. Niet dat we zo ontzettend veel cash op zak hebben, maar het voelt gewoon een stuk veiliger. Logischer ook, in deze tijden. Maar de taxibedrijven willen liever zo weinig mogelijk digitale betaalsporen achterlaten. Ze rekenen ons 5 procent van alle Visa-betalingen aan, dus je kunt niet anders dan iedere keer met een flauw excuus komen tegenover de klant. Dat je bakje kapot is, dat er een storing is op het netwerk."

Reza werkt voor een klein taxibedrijfje in Molenbeek. "Als u in een Brusselse taxi zit, moet u eens letten op de kilometerteller", zegt hij. "U zult er geen enkele vinden met minder dan 150.000 kilometer op de teller, de meeste zitten zelfs een eind voorbij de 200.000. Hoe dat komt? Een handeltje in afgedankte taxi's uit vooral Dubai en ook enkele Duitse steden. Wij rijden rond in bakken die totaal versleten zijn en waar elke week wel iets mee is. Een knipperlicht dat hapert, versleten remschijven, een raampje dat niet meer sluit."

Khalid: "En dan moet je in die 24 uur waarin je de taxi huurt zelf naar de garage. Dat zijn allemaal uren die je kwijtspeelt en waardoor de druk om snel geld te verdienen nog groter wordt."

Reza: "Wij moeten met die bakken ook naar de technische controle. Tijdens onze werkuren, ook nog eens. We kunnen het niet bewijzen, maar daar klopt iets niet. Wij kennen heus wel iets van auto's, kunnen het horen als er iets mis is met remschijven of overbrenging. Maar ook wagens waarvan wij pertinent zeker weten dat ze normaal nooit door de keuring zouden raken, raken erdoor."

Gesloten wereldje

Het plan van Pascal Smet is revolutionair in die zin dat het het huidige licentiesysteem wil doen uitdoven. Licenties volgen in de toekomst niet langer de wagen, maar de chauffeur. Momenteel is het verkrijgen van een eigen licentie een droom, een levensproject zelfs, van haast elke Brusselse taxichauffeur. Er wordt tien tot twintig jaar lang voor gewroet en gespaard. Nu wil Smet elke aflopende licentie delen door vier licenties en verdelen onder de chauffeurs. Heeft die een attest van arbeidsgeschiktheid, dan verwerft hij meteen ook het recht op een licentie.

Désiré: "Dit is eigenlijk te mooi om waar te zijn. Het probleem, als je dat uitgelegd tracht te krijgen aan niet-geïnformeerde chauffeurs, is dat je eerst op een muur van ongeloof botst. Nochtans is het vrij eenvoudig. We zullen in de toekomst zelf kunnen kiezen hoe we ons organiseren. Als zelfstandige, in een coöperatie met andere chauffeurs of in dienst van een bedrijf. Maar dan zonder het uitgangspunt dat de winst van het bedrijf vooraf is verzekerd en alle financiële risico's worden gelegd bij de chauffeurs. Want dat is het perverse nu: er wordt héél veel geld verdiend, maar niet door de mensen die met de taxi rijden."

Reza: "Geeft de politie je een boete vanwege een kapot achterlicht, dan mag jij die betalen. Idem voor een wagen waarvan de termijn voor de technische controle is verstreken. Je rijdt voortdurend met andere wagens, je kunt niet elke keer alle documenten checken. Het is altijd hetzelfde: wij, chauffeurs, draaien op voor alle lasten."

Ahmed: "We zijn wel met veel, maar toch vormt het Brusselse taxiwezen een gesloten wereldje. Eigenlijk is elke chauffeur permanent op zoek naar een beter bestaan. Il y a mauvais et il y a pire: een patron die met net iets minder verhakkelde wagens rondrijdt dan je huidige, die net iets correcter betaalt. Ik ben al drie keer van werkgever veranderd en iedere keer verloopt dat op dezelfde manier. 'Waar werk je nu?' Hup, terwijl je erbij zit, belt je nieuwe baas de vorige om te informeren wie je bent en of je niet lastig gaat doen. Ze hebben allemaal elkaars nummers in hun geheugen zitten."

Aanslagen

Brusselse taxichauffeurs staan al jaren bekend als notoire oplichters. Geknoei met de teller, met dag- of nachttarieven. De halve stad met je rondrijden terwijl je gewoon van punt A naar punt B wou. Nooit passend wisselgeld. En - dus ook - betaalkaartbakjes die altijd kapot zijn.

Het is een heikel thema onder de vier chauffeurs.

Désiré: "Het is een kwestie van ethiek. Ik durf te zeggen dat ik nooit geknoeid heb."

De drie anderen staren halvelings naar het plafond. Ander onderwerp, graag.

Khalid: "U moet dat ergens ook trachten te begrijpen. Veel van onze collega's staan onder een immense druk. Sommigen komen niet eens aan het bestaansminimum. Ze kunnen haast niet anders, willen ze overleven."

Désiré: "In de weken en maanden na de aanslagen kwam in Brussel helemaal niemand meer buiten. Ik reed in die periode avonden rond in de stad, op plaatsen als het Kasteleinplein in Elsene. In de straten daarrond was er altijd volk, was er dag en nacht altijd wel iemand op zoek naar een taxi. Nu was het doods. We hadden dagen met recettes van 80 euro. Voor een chauffeur die 130 euro moet betalen om een taxi te huren, betekent dat een hele dag werken om er 50 euro aan toe te steken."

Reza: "En ergens speel je ook altijd een rolletje. Je bent taxichauffeur en dat ben je omdat je dat graag bent. Je hebt je trots. Je werkt zes dagen op de zeven. Lange dagen. Je wilt dat je taxi er net zo onberispelijk uitziet als die van je collega achter je in de rij. Je wilt ook niet over je baas zeuren tegen je klanten, je wilt hen integendeel het gevoel geven dat ze welkom zijn in je stad en in jouw taxi."

Khalid: "Het is een beroep. Het is meer dan zomaar wat met de auto rondrijden."

Uber

Khalid Ed-Denguir, de voorzitter van de Belgische taxifederatie FeBeT, kondigde twee weken geleden een manifestatie van "honderden" ziedende taxichauffeurs aan. In realiteit waren het er niet eens honderd. Ed-Denguir verweet Smet al te verregaande deregulering, een plan op maat van Uber, maar verrassend genoeg hoor je bij geen van de vier chauffeurs een kwaad woord over Uber.

Désiré: "Waarom zouden wij Uber als een vijand moeten zien? Met wat wij vandaag verdienen zitten we ongeveer op gelijke hoogte van wat je met een particuliere wagen zou kunnen bijverdienen met Uber. Een taxi is een pak duurder, ja, maar de winst gaat niet naar de chauffeurs. Die gaat naar de licentiehouders. Wij zijn niet blind, platformen als Uber zijn de toekomst. Het lijkt me zalig om voor mijn eigen rekening te kunnen rijden."

Reza: "Of drie vrienden die samen één taxi kopen en het gebruik ervan onder elkaar verdelen."

Ahmed: "Er zijn allerlei beroepsfederaties die zeggen de belangen van de Brusselse taxichauffeurs te behartigen, maar in feite zijn het de taxibedrijven die al die organen domineren. Die al die jaren de officiële gesprekspartner waren van de bevoegde minister. Daardoor is dit helemaal scheefgegroeid. Wat is anno 2017, in tijden van Uber, nog de meerwaarde van een taxilicentie? Hoe kun je verantwoorden dat bedrijven die aan elkaar doorverkopen voor zo veel geld?"

Reza: "Het zijn ook de sociale media die maken dat de chauffeurs beginnen te begrijpen wat boven hun hoofden allemaal is bedisseld. Vroeger had je helemaal geen toegang tot beleidsdocumenten, het was de baas die in jouw plaats besliste wat goed voor je was. Je kon niets zeggen, want hij had nu eenmaal die licentie. Nu sturen we elkaar linkjes door naar het plan-Smet."

Vandaag is er nieuw overleg gepland over het Brusselse taxiplan.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234