Zondag 15/09/2019

Traditie

Waarom zou Marine Le Pen na een huwelijk van naam moeten veranderen?

Marine Le Pen. Beeld PHOTO_NEWS

"Ik ben beschaamd dat de voorzitster van Front National mijn naam draagt. Ik wil dat ze zo snel mogelijk van naam verandert. Door te trouwen bijvoorbeeld." Aan het woord is de Franse politicus Jean-Marie Le Pen, die in een bitse ruzie met zijn dochter Marine verwikkeld is. Waar komt de traditie om na het huwelijk de naam van de echtgenoot aan te nemen vandaan?

Het is in veel landen een traditie om na het huwelijk de familienaam van je echtgenoot aan te nemen. In Groot-Brittannië verandert ruim de helft van de jonge vrouwen van achternaam nadat ze in het huwelijksbootje zijn gestapt. Exacte cijfers zijn er niet aangezien je in Groot-Brittannië zelf te allen tijde je naam kunt veranderen.

In een onderzoek uit 2013, uitgevoerd door professor Rachel Thwaites, gaf 75 procent van de respondenten aan dat ze de naam van hun echtgenoot aannamen. Uit een onderzoek van de Discourses of Marriage Research Group vorig jaar bleek dat nog 54 procent van de vrouwen voor de achternaam van haar man koos. In 1994 was dat 94 procent, zo bleek uit een studie van Eurobarometer.

Gehuwde vrouwen hadden in het middeleeuwse Groot-Brittannië zelfs helemaal geen achternaam. Toen de Normandiërs Engeland veroverden, voerden ze het principe van coverture in. Volgens dat wettelijke principe werd een vrouw na het huwelijk het bezit van haar man, en haar naamloze status benadrukte dat. Vrouwen verloren elke achternaam die ze mogelijk hadden en stonden voortaan enkel bekend als 'vrouw van'.

Rond het begin van de 15de eeuw kwam daar verandering in. Het 'coverture'-principe kreeg een nieuwe invulling, die focuste op de eenheid van het huwelijk. Volgens de Engelse jurist Henry de Bracton werden de echtgenoten na het huwelijk "één enkele persoon" en kreeg de vrouw als gevolg daarvan de achternaam van haar man.

Tegen het begin van de 17de eeuw was het gebruik volledig ingeburgerd in Engeland. In Frankrijk en Nederland gold die Engelse traditie echter niet, tot onbegrip van de Engelse antiquair William Camden. Hij schreef: "In Frankrijk en de Nederlanden behouden de betere vrouwen hun eigen naam. Maar ik vrees dat hun echtgenoten daar niet van houden." Volgens Camden zijn vrouwen die hun eigen naam verkiezen immers "ambitieus en brutaal".

Al in de 18de eeuw kwamen vrouwen echter in opstand tegen het gebruik. Zo ondertekende feministe Mary Wollstonecraft na haar huwelijk met filosoof William Godwin in 1797 haar correspondentie met haar eigen naam, al voegde ze er wel 'femme (vrouw van) Godwin' aan toe. Verscheidene Britse vrouwen ijverden ervoor om hun meisjesnaam te kunnen blijven gebruiken, maar het duurde nog tot 1924 vooraleer Helena Normanton, de eerste vrouwelijke advocate in Engeland, een paspoort op haar eigen naam kreeg.

Geurtje van afhankelijkheid

Ook in de Verenigde Staten voerden vrouwen een felle strijd op het recht hun meisjesnaam te behouden. Pas in 1972 leidde een reeks rechtszaken ertoe dat vrouwen het recht kregen om hun meisjesnaam in alle omstandigheden te blijven gebruiken. Toch blijft de traditie vaak de bovenhand te nemen, komt daar langzaamaan verandering in.

Vooral hoogopgeleide jonge vrouwen zouden niet langer staan trappelen om afscheid te nemen van hun meisjesnaam, stellen experts. Dat zou te maken hebben met de opkomst van het feminisme onder jonge vrouwen. Bovendien hangt er een geurtje van afhankelijkheid en onderdanigheid aan vrouwen die voor de naam van hun man kiezen, suggereert onderzoek van de universiteit van Tilburg.

Die trend laat zich ook voelen in de Verenigde Staten, waar het een gangbare praktijk is om na het huwelijk de naam van de man aan te nemen. Zo kreeg Beyoncé de verzamelde feministen op haar dak toen ze bekendmaakte dat haar nieuwe tournee 'The Mrs. Carter Show' zou heten, naar haar echtgenoot Shawn 'Jay-Z' Carter. Ook de beslising van mensenrechtenadvocate Amal Alamuddin om voortaan door het leven te gaan als Amal Clooney stuitte op onbegrip.

In ons land kun je niet zomaar van naam veranderen, ook niet na het huwelijk. Echtgenoten behouden de naam die ze voor hun huwelijk bezaten, tenzij ze expliciet een naamsverandering aanvragen en daarvoor een hele administratieve procedure doorlopen. Er bestaat wel een gebruikrecht op de naam van de echtgenoot, maar dat is niet hetzelfde als het officieel dragen van die naam.

Vorig jaar vroegen 1.037 mensen een verandering van hun familienaam aan, zo blijkt uit cijfers van de Dienst Naamsverandering. De belangrijkste redenen voor een naamsverandering in België zijn verschillende namen door dubbele nationaliteit, vereenvoudiging van een samengestelde familienaam, naam van de vader die een kind erkend heeft of naam van de adoptanten.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234