Woensdag 01/12/2021

Vluchtelingencrisis

Waarom zijn Oost-Europese leiders bang om "wakker te worden in land vol moslims"?

Een vrouw wordt opgepakt door de Hongaarse politie. Beeld AFP
Een vrouw wordt opgepakt door de Hongaarse politie.Beeld AFP

De vluchtelingencrisis stelt de tegenstellingen tussen Oost- en West-Europa op scherp. Terwijl in West-Europa het besef groeit dat er een Europese aanpak van het probleem nodig is, schuift de Hongaarse premier Viktor Orban alle verantwoordelijkheid van zich af. Hij voelt er niks voor om al die "moslims die zijn land overspoelen" op te vangen.

De Hongaarse premier Viktor Orban laat er in een opiniestuk voor de Frankfurter Allgemeine Zeitung geen twijfel over bestaan. De vluchtelingen die via Hongarije de Europese Unie binnenkomen zijn vooral moslims, en die is hij liever kwijt dan rijk. "De christelijke cultuur in Europa heeft het al moeilijk om haar eigen christelijke waardensysteem in Europa te behouden. Als we het Europese idee uit het oog verliezen, dreigt het christendom op haar eigen continent een minderheid te worden."

Bij zijn bezoek aan Brussel gisteren maakte Orban duidelijk dat zijn land niet van plan is om "grote aantallen moslims" toe te laten. En hij staat niet alleen met die houding. De Slovaakse premier Robert Fico zei eerder deze week dat hij "niet wil wakker worden in een land met 100.000 moslims".

Het land is dan ook niet van plan om islamitische vluchtelingen op te vangen. Een woordvoerder van het Slovaakse binnenlandministerie legde uit dat moslims "het niet leuk zouden vinden" in Slovakije. "We zouden 800 moslims kunnen opvangen, maar we hebben geen moskeeën in Slovakije, dus hoe kunnen moslims zich integreren als ze het hier niet leuk zullen vinden?", aldus Ivan Metik. "We willen Europa echt helpen met deze migratiegolf, maar wij zijn alleen een transitland, mensen willen niet in Slovakije blijven." Ook in Tsjechië wordt harde taal gesproken. In mei vergeleek de Tsjechische president Milos Zeman moslims nog met nazi's.

Vandaag houden Polen, Tsjechië, Hongarije en Slovakije in Praag een aparte top om een gezamenlijke strategie af te spreken.

De Hongaarse premier Viktor Orban. Beeld AFP
De Hongaarse premier Viktor Orban.Beeld AFP

"Gesloten, blanke samenleving"

De weigerachtige houding van de Oost-Europese landen is deels te verklaren door het feit dat hun samenlevingen niet zo divers zijn dan in het Westen. Bovendien wonen er nauwelijks moslims in Slovakije, Tsjechië, Polen en Hongarije.

"Hongarije is een islamofoob land zonder moslims", zegt Endre Sik, onderzoeker bij de denktank Tarti in Boedapest, in De Standaard. De uitspraken van Orban zijn vooral bedoeld om de eigen achterban te paaien, klinkt het. "Hongarije is een gesloten, blanke samenleving. Mensen zijn vooral bang van 'de islam', die ze vereenzelvigen met terrorisme."

Bovendien is de vluchtelingenstroom in Hongarije zo groot en de aanpak ervan zo gebrekkig dat er wel degelijk een probleem is ontstaan. "Deze regering maakt het alleen maar groter, waardoor de gewone man bevestigd wordt in zijn vooroordeel dat moslims vooral overlast veroorzaken", aldus Sik.

Een bijkomend probleem is dat kleinere landen het gevoel hebben dat de grotere landen, zoals Frankrijk en Duitsland, hun beleid aan hen opdringen. Beide landen dringen aan op de invoering van een verplicht quotasysteem om het aantal vluchtelingen "eerlijker" te spreiden over alle lidstaten van de Europese Unie. Duitsland dreigde er al mee het Schengenverdrag dat vrij verkeer van mensen en goederen garandeert te herbekijken als het niet snel tot een akkoord komt. Die bewegingsvrijheid binnen de EU-grenzen is voor veel Oost-Europeanen net een van de grote voordelen van EU-lidmaatschap.

Onveiligheidsgevoel

De vrees dat de Europese cultuur zal verdwijnen door het opnemen van vluchtelingen uit Syrië en Irak is nochtans compleet onterecht, zegt Johan Wets, socioloog en migratiedeskundige aan de KU Leuven op Radio 1. "Europa heeft 500 miljoen inwoners. Wereldwijd zijn er 250 miljoen migranten geteld, waarvan een groot gedeelte al in Europa is. Voordat we helemaal overspoeld worden zodat we een minderheid worden op een Europees niveau zal er nog heel veel water naar de zee vloeien."

Tegelijk moet de angst die er heerst ernstig genomen worden, zegt Wets. "Op het moment dat mensen angst hebben voor een situatie en zich onveilig voelen, is dat onveiligheidsgevoel reëel."

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234